Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πλέον ξεκαθαρίσει τη θέση της: το ψηφιακό ευρώ δεν είναι τεχνολογικό πείραμα, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της ομιλίας που εκφώνησε τη Δευτέρα η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ στο συνέδριο «Money in Transition» στη Φρανκφούρτη.
Η Γαλλίδα αξιωματούχος μίλησε για δύο συγκλίνουσες πιέσεις που επιβάλλουν την κίνηση: η τεχνολογική αναδιαμόρφωση του χρήματος μέσω της «τοκενοποίησης» (tokenisation) και η γεωπολιτική διάσταση, καθώς η κυριότητα χρηματοπιστωτικής υποδομής έχει μετατραπεί σε μέσο άσκησης ισχύος.
Στο τοπίο αυτό, η Ευρώπη εμφανίζεται ευάλωτη: δεν διαθέτει πανευρωπαϊκό σύστημα καρτών, οι διεθνείς συστημικές κάρτες ελέγχουν πάνω από το 60% των συναλλαγών στην Ευρωζώνη, και 13 από τα 21 κράτη-μέλη δεν έχουν εθνικό σύστημα καρτών.
Ο «φαύλος κύκλος»
Το κεντρικό επιχείρημα της Λαγκάρντ για το ψηφιακό ευρώ ήταν δομικό: τα ευρωπαϊκά συστήματα πληρωμών δεν κατάφεραν ποτέ να αποκτήσουν πανευρωπαϊκή κλίμακα επειδή εγκλωβίστηκαν σε έναν φαύλο κύκλο — κανένας έμπορος δεν υιοθετεί αυτό που λίγοι καταναλωτές χρησιμοποιούν, και κανένας καταναλωτής δεν χρησιμοποιεί αυτό που λίγοι έμποροι αποδέχονται. Το ψηφιακό ευρώ, λόγω της ιδιότητάς του ως νόμιμου χρήματος, σπάει αυτή την αδράνεια: θα πρέπει να γίνεται αποδεκτό παντού, εξ ορισμού.
Παράλληλα, τα ανοιχτά τεχνικά πρότυπα που το συνοδεύουν σημαίνουν ότι κάθε πάροχος — και, κρίσιμα, κάθε ευρωπαίος πάροχος — μπορεί να χτίσει πάνω τους υπηρεσίες με πανευρωπαϊκή εμβέλεια από την πρώτη μέρα. Για τις ευρωπαϊκές fintech και τις τράπεζες λιανικής, αυτό αλλάζει τους όρους ανταγωνισμού ριζικά.
Η ΕΚΤ τονίζει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν έρχεται να αντικαταστήσει το μετρητό. Αντίθετα, νέα σειρά τραπεζογραμματίων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το ψηφιακό ευρώ αντιμετωπίζεται ως συμπλήρωμα: μεταφέρει στο ψηφιακό περιβάλλον την άμεση αξίωση του πολίτη απέναντι στην κεντρική τράπεζα — αυτό που σήμερα μόνο το χαρτονόμισμα παρέχει. Καθώς η καθημερινή ζωή μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στο διαδίκτυο, χωρίς ψηφιακό ευρώ αυτή η σύνδεση απλώς χάνεται.
Τι απαιτείται για να γίνει πράξη
Η Λαγκάρντ ήταν σαφής ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να προχωρήσει μόνη. Ζήτησε από τις κυβερνήσεις να θεσπίσουν κοινό νομικό πλαίσιο για τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, προειδοποιώντας ότι η πολλαπλασίαση εθνικών καθεστώτων θα αναπαραγάγει νομικά την κατακερματισμένη εικόνα που η τεχνολογία μπορεί να ξεπεράσει. Η αγορά, με τη σειρά της, καλείται να επενδύσει στη νέα υποδομή και να υιοθετήσει κοινά πρότυπα.
Το μήνυμα της Φρανκφούρτης είναι σαφές: η ΕΚΤ θεωρεί ότι το παράθυρο ευκαιρίας είναι ανοιχτό, αλλά όχι επ' αόριστον.
