Μια λαϊκή παροιμία λέει πως στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλούν για σκοινί. Μια άλλη λέει πως η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, αλλά πρέπει και να φαίνεται τέτοια.
Υπό αυτό το πρίσμα, μια χώρα με υψηλούς δείκτες διαφθοράς και χαμηλές επιδόσεις στην απονομή δικαιοσύνης, όπως η Ελλάδα, λίγα μπορεί να κάνει, ακόμη κι αν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία χειρίζεται με επικοινωνιακούς όρους και προχειρότητα ελληνικές υποθέσεις διαφθοράς.
Το κυριότερο πρόβλημα της Ελλάδας στην υπόθεση Λάουρα Κοβέσι, όπως εξελίσσεται, δεν είναι μια αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες, αλλά η χαμηλή εμπιστοσύνη της ελληνικής κοινωνίας προς τους κρατικούς θεσμούς και τη Δικαιοσύνη.
Η αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν βελτιώνει αυτή την κατάσταση, η οποία τροφοδοτεί και ενισχύει το αντισυστημικό ρεύμα.
Η Ελλάδα κουβαλά εδώ και χρόνια ένα βαρύ φορτίο: τη χαμηλή εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς και τη διεθνή εικόνα μιας χώρας που παλεύει ακόμη με τη διαφθορά, τη γραφειοκρατία και την ατιμωρησία.
Είτε συμφωνεί κανείς πλήρως με τους σχετικούς δείκτες είτε όχι, η πραγματικότητα είναι πως η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί το πρόβλημα.
Η δικαστική συνωμοσία εναντίον του πρώην προέδρου της ΕΛΣΤΑΤ, Ανδρέα Γεωργίου, δεν αφήνει αμφιβολίες για τα κίνητρα και τις επιδιώξεις. Ο κ. Γεωργίου, επειδή κατέγραφε τα ελλείμματα, βρέθηκε στο στόχαστρο των «ψεκασμένων», που υποστήριζαν πως η χώρα δεν μπήκε στα μνημόνια επειδή χρεοκόπησε, αλλά χρεοκόπησε επειδή μπήκε στα μνημόνια.
Η ελληνική δικαιοσύνη, αντί να προστατεύσει τον αγγελιοφόρο, επέλεξε να τον εξοντώσει.
Παρά ταύτα, αυτό που μας ενδιαφέρει τώρα πρωτίστως είναι το μέλλον.
Σε τέτοιες συνθήκες, η στάση της πολιτείας δεν μπορεί να είναι αμυντική ή συγκρουσιακή απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς εποπτείας και λογοδοσίας, όπως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ακόμη κι όταν υπάρχουν νομικές επιφυλάξεις ή θεμιτές θεσμικές αντιρρήσεις, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει πειθαρχία — έστω και από ευπείθεια. Όχι ως ένδειξη αδυναμίας, αλλά ως πράξη πολιτικής ωριμότητας.
Διότι σήμερα το μεγαλύτερο έλλειμμα δεν είναι μόνο η διαφθορά. Είναι η απουσία εμπιστοσύνης. Όταν οι πολίτες θεωρούν ότι οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά, ότι οι ισχυροί προστατεύονται και ότι κάθε έρευνα μετατρέπεται σε κομματική σύγκρουση, τότε διαβρώνεται ο ίδιος ο πυρήνας της Δημοκρατίας.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα περισσότερα από τα μεγάλα σκάνδαλα που συντάραξαν τη χώρα δεν προέκυψαν από έρευνες της ελληνικής δικαιοσύνης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Γερμανία, οι αρχές εντόπιζαν επιχειρήσεις που αναλάμβαναν δουλειές και στην Ελλάδα με αθέμιτα μέσα, και ακολουθούσαν έρευνες στη χώρα μας.
Η χώρα χρειάζεται θεσμική ταπεινότητα. Χρειάζεται να αποδείξει πως δεν φοβάται τον έλεγχο, πως συνεργάζεται με κανόνες που η ίδια έχει αποδεχθεί ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πως βάζει το δημόσιο συμφέρον πάνω από πρόσκαιρες πολιτικές σκοπιμότητες.
Η ευπείθεια, σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι υποχώρηση. Είναι επένδυση αξιοπιστίας. Και χωρίς αξιοπιστία, καμία μεταρρύθμιση δεν στεριώνει, κανένας θεσμός δεν πείθει, καμία κοινωνία δεν προχωρά.
Το να εκφράζουν διάφοροι βουλευτές δημοσίως αντιρρήσεις και υπόνοιες για τα κίνητρα του τάδε ή του δείνα δικαστικού δεν βοηθά την κατάσταση.
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
Οι ελπίδες των Σοσιαλιστών και οι φόβοι των Καπιταλιστών στις δυτικές κοινωνίες
Αξιότιμε κε. Στούπα
Σε ένα πρόσφατο άρθρο σας με τίτλο «Εδώ ο κόσμος «καίγεται»… βαρκούλες αρμενίζουν!», αναφέρεστε στη μαζική αντικατάσταση θέσεων εργασίας από μηχανές στα επόμενα χρόνια και τις πιθανές κοινωνικές ανισότητες που μπορεί αυτή η εξέλιξη να επιφέρει.
Θα σταθώ στο ερώτημά σας: «τι θα συμβεί σε μια κατάσταση τύπου Blade Runner, όπου η πλειονότητα θα ζει με επιδόματα χωρίς την αξιοπρέπεια που εξασφαλίζει η αίσθηση πως η κοινωνία σε έχει ανάγκη;».
Το παραπάνω ερώτημα συνοψίζει τις ελπίδες των Σοσιαλιστών και τους φόβους των Καπιταλιστών στις δυτικές κοινωνίες. Την περίπτωση δηλαδή να ξεσπάσει κάποιας μορφής ταξική επανάσταση σε μία καπιταλιστική κοινωνία που δεν μπόρεσε να ελέγξει την κοινωνική και οικονομική ανισότητα μεταξύ ανώτερης και κατώτερης οικονομικά τάξης.
Παράλληλα, εσείς προσωπικά, έχετε γράψει και αρκετά άρθρα με ένα διαφορετικό θέμα και συγκεκριμένα το δημογραφικό πρόβλημα και την υπογεννητικότητα στις δυτικές κοινωνίες, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την Ελλάδα ως ένα «δημογραφικά γηράσκον κράτος».
Η αλήθεια είναι πως κάθε δημοσιογράφος του δυτικού κόσμου που ασχολείται με κοινωνική και πολιτική αρθρογραφία, έχει γράψει άρθρα τόσο για τον κίνδυνο ραγδαίας μείωσης της ανάγκης σε ανθρώπινο δυναμικό λόγω της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον παραγωγικό τομέα, όσο και για τον κίνδυνο συρρίκνωσης του παραγωγικού δυναμικού των δυτικών χωρών, λόγω δημογραφικού προβλήματος.
Δεν σας φαίνεται κάπως αντιφατικό αυτό;
Η αλήθεια είναι πως η μείωση του διαθέσιμου παραγωγικού δυναμικού των χωρών του δυτικού κόσμου, λόγω υπογεννητικότητας, σε καμία περίπτωση δεν θα επηρεάσει την αύξηση του παραγόμενου πλούτου στις χώρες αυτές, λόγω της συνεισφοράς των νέων τεχνολογιών συμπεριλαμβανομένης της Τ.Ν. στην παραγωγή.
Ωστόσο, όλα δείχνουν πως, όπως ορθά διαβλέψατε στο προαναφερόμενο άρθρο σας, στο άμεσο μέλλον «η ανεργία και ο παραγόμενος πλούτος θα αυξηθούν παράλληλα».
Παρόλα αυτά, ο φόβος ή η προσδοκία, (ανάλογα την πολιτική τοποθέτηση του καθενός), για μια πιθανή ταξική επανάσταση, λόγω της αύξησης της ανεργίας, μάλλον δεν θα επαληθευτεί.
Μέχρι και πριν τον Κορονοϊό, στον δυτικό κόσμο, υπήρχε η αίσθηση πως ο λαός ασπάζεται κατά γενική ομολογία το αμερικανικό όνειρο. Δηλαδή θέλει να έχει την ευκαιρία μέσα από την εργασία του να κερδίζει περισσότερα χρήματα, ώστε να ζει μία πλουσιότερη ζωή με περισσότερες υλικές ανέσεις.
Κατά την περίοδο του Κορονοϊού ωστόσο, παρουσιάστηκε το φαινόμενο, εκατοντάδες εκατομμύρια κόσμου, να μη δυσανασχετεί λαμβάνοντας ένα μικρό επίδομα, που φτάνει να του καλύψει τις βασικές ανάγκες, (μαζί με NETFLIX και Internet), αρκεί να μη χρειαστεί να εργαστεί καθόλου.
Το λεγόμενο «αμερικανικό όνειρο» κατατροπώθηκε στην πράξη ή για να χρησιμοποιήσω τα λόγια σας «η αξιοπρέπεια που εξασφαλίζει η αίσθηση πως η κοινωνία σε έχει ανάγκη», έχει αντικατασταθεί από τη χαρά της αμειβόμενης οκνηρίας.
Ο μεγάλος εφιάλτης του καπιταλισμού, πως δηλαδή εάν τον πλούτο τον παράγουν και τον χαίρονται λίγοι και οι πολλοί μένουν στην ανέχεια, τότε σίγουρα οι πολλοί θα εξεγερθούν, αποδείχθηκε κενός.
Τελικά, οι πολλοί δεν θα εξεγερθούν εάν μπορούν να εξασφαλίσουν μικρό μέρος του πλούτου που θα παράγεται, με την προϋπόθεση να μην ιδρώνουν καθόλου για αυτό το μέρος. Δεν μιλάμε πια για λίγα πλούσια αφεντικά που ρουφάνε τον ιδρώτα της εργατιάς αλλά για λίγους εργαζόμενους που κερδίζουν πολλά με την προϋπόθεση να δίνουν ένα μέρος των εσόδων τους σε επιδόματα στους πολλούς που δεν εργάζονται καθόλου.
Η υπογεννητικότητα στον δυτικό κόσμο λοιπόν, μάλλον θα ευνοήσει την παραπάνω συνθήκη.
Οι λίγοι που θα έχουν την ευκαιρία και διάθεση να εργαστούν, δεν θα χρειάζεται να ξοδεύουν πολύ από τον πλούτο που παράγουν για εκείνους που δεν θα θέλουν ή δεν θα μπορούν να βρουν δουλειά.
Εάν όλα αυτά που γράφω σας φαίνονται περίεργα ή εάν νομίζετε πως θα αργήσουν πολύ να συμβούν, τότε σας έχω νέα.
Η τάση της εκούσιας αποχής από την εργασία έχει πάρει διάφορα ονόματα ανά τον κόσμο. Στην Κίνα το λένε "Tang Ping" (ανάσκελα) ή "Bai Lan" (σαπίλα). Στην Αμερική "Quiet Quitting" (Σιωπηλή Παραίτηση) ή "The Great Resignation" (Η Μεγάλη Παραίτηση). Στην Ιαπωνία NEET (Not in Education, Employment, or Training), στην Αγγλία "Workless Class", κ.ο.κ.
Στην Ελλάδα ανέκαθεν το ονομάζαμε «αεργία».
Η μεγάλη διαφορά είναι πως αυτήν τη στάση ζωής, για πρώτη φορά ο Καπιταλιστικός κόσμος, έχει αποφασίσει να την επιδοτήσει.
Δεν σας κάνει εντύπωση που οι εταιρείες πιστοληπτικής αξιολόγησης, καθόλου δεν ενοχλούνται από τις επιδοματικές πολιτικές για τους μακροχρόνια ανέργους που χαράσσουν οι πρωθυπουργοί της Ε.Ε;
Ξαφνικά, εκεί που πριν μερικά χρόνια πίεζαν τις κυβερνήσεις να μειώσουν τα κονδύλια για τα επιδόματα ανεργίας, ώστε να αναγκαστούν οι άνεργοι να ψάξουν για δουλειά, σήμερα τους επιβραβεύουν όταν τα αυξάνουν.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, επιταχύνει απίστευτα τις εξελίξεις στον τομέα της εργασίας και σύντομα η υπογεννητικότητα από πρόβλημα ίσως και να εξελιχθεί σε λύση, ενώ η οκνηρία από «θανάσιμο αμάρτημα», προβλέπεται να εξελιχθεί σε στάση ζωής…
Μετά τιμής
Δημήτρης Χριστοδουλάκης
