Η οικονομική σύμβουλος της κας Καρυστιανού, η 92χρονη κα Νεγρεπόντη, ανέφερε σε τηλεοπτική εκπομπή πως το νέο κόμμα που δημιουργήθηκε στον απόηχο της οργής για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών δεν διαθέτει οικονομικό πρόγραμμα.
Το νεοϊδρυθέν κομματικό μόρφωμα, πάντως, στις δημοσκοπήσεις συγκεντρώνει έως και διψήφιο ποσοστό.
Κόμματα όπως αυτό της κας Καρυστιανού και της κας Νεγρεπόντη έχουν υψηλές πιθανότητες επιτυχίας, γιατί δεν απευθύνονται στη λογική, αλλά στο συναίσθημα, στον φθόνο και στην παθολογία του αυτοκτονικού ιδεασμού κοινωνικών κατηγοριών των σύγχρονων καταναλωτικών κοινωνιών.
Ο Ραούλ Βανεγκέμ, ένας από τους θεωρητικούς του Μάη του ’68, της εξέγερσης της γενιάς που περιέγραψε πολύ καλά ο Τζέιμς Ντιν στην ταινία «Επαναστάτης χωρίς αιτία», έγραφε πως δεν μας κάνει ένας κόσμος όπου ο κίνδυνος να πεθάνεις από την πείνα έχει υποκατασταθεί από τον κίνδυνο να πεθάνεις από πλήξη.
Ο Ντιν πέθανε στις 30 Σεπτεμβρίου 1955, σε ηλικία μόλις 24 ετών, σε τροχαίο δυστύχημα στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Οδηγούσε την αγαπημένη του Porsche με προορισμό αγώνα αυτοκινήτων στο Σαλίνας της Καλιφόρνια.
Οι σύγχρονοι άνθρωποι, προκειμένου το σώμα τους να κατακλυστεί από τις ορμόνες που εκλύονται από τον φόβο και την αίσθηση του κινδύνου - ορμόνες με τις οποίες το είδος επιβίωσε και εξελίχθηκε για εκατομμύρια χρόνια - κάνουν επικίνδυνα πράγματα. Τα ναρκωτικά, οι αγώνες ταχύτητας, ο χουλιγκανισμός και η τρομοκρατία είναι μερικά από αυτά.
Στις δημοκρατίες, η ανάδειξη «παλαβών» στην εξουσία αποτελεί άλλη μία έκφανση του κοινωνικού αυτοκτονικού ιδεασμού.
Ο Neil Postman περιέγραφε τη σύγχρονη δημοκρατία ως ένα σύστημα όπου οι πολίτες δεν ψηφίζουν πλέον κυρίως με βάση τη λογική επεξεργασία επιχειρημάτων, αλλά με βάση την εικόνα, το συναίσθημα και την ψυχαγωγική εντύπωση.
Στο γνωστό βιβλίο του Amusing Ourselves to Death («Διασκέδαση μέχρι θανάτου») υποστήριζε ότι η τηλεοπτική κουλτούρα μετέτρεψε την πολιτική σε μορφή θεάματος. Ο πολιτικός δεν χρειάζεται απαραίτητα να έχει το καλύτερο πρόγραμμα ή την πιο συνεκτική σκέψη, αλλά να φαίνεται άνετος στην οθόνη, να μιλά με σύντομα συνθήματα, να προκαλεί συναίσθημα και να κρατά αμείωτη την προσοχή του κοινού.
Ο Πόστμαν πίστευε ότι στις σύγχρονες δημοκρατίες οι πολίτες συχνά ψηφίζουν όπως επιλέγουν προϊόντα: με κριτήρια εικόνας, συμπάθειας και ταύτισης.
Αν αυτά που επισημαίνει ο Πόστμαν αφορούσαν την τηλεοπτική κουλτούρα, στην εποχή της κουλτούρας των κοινωνικών δικτύων το φαινόμενο έχει πολλαπλασιαστεί.
Άλλο χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της εποχής είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης ο οποίος ανέφερε πριν από λίγες μέρες, σε συνέντευξή του, πως η κοινωνία που ονειρεύεται μοιάζει με εκείνη του Star Trek, ως παράδειγμα μιας μετακαπιταλιστικής κοινωνίας που τον εμπνέει πολιτικά και φιλοσοφικά.
Το Star Trek κατά Βαρουφάκη παρουσιάζει μια κοινωνία όπου δεν υπάρχει χρήμα, δεν υπάρχουν αγορές με τη σημερινή έννοια και η τεχνολογία επιτρέπει στους ανθρώπους να εργάζονται περισσότερο για τη δημιουργία και τη γνώση παρά για την επιβίωση.
Θα έπρεπε, ίσως, κάποιος να του εξηγήσει πως πρόκειται για μια σειρά την οποία κάποιος χρηματοδοτεί για να γυριστεί, με σκοπό να αποδώσει κέρδος…
Η υπερβολική αίσθηση ασφάλειας και του δεδομένου της ευημερίας των πολιτών των μεταβιομηχανικών δημοκρατιών του οδηγεί σε ανορθολογικές και υψηλού ρίσκου αποφάσεις την υλοποίηση των οποίων αναθέτουν σε διάφορους «κλόουν» της δημόσιας σφαίρας που τους έχουν τραβήξει τη συναισθηματική προσοχή.
*Ο «Επαναστάτης χωρίς Αιτία» – Υπόθεση
Η Rebel Without a Cause είναι μια εμβληματική ταινία του 1955 με πρωταγωνιστή τον James Dean, που έγινε σύμβολο της νεανικής εξέγερσης και της υπαρξιακής ανησυχίας της μεταπολεμικής γενιάς.
Υπόθεση
Ο Τζιμ Σταρκ, ένας ευαίσθητος αλλά θυμωμένος έφηβος, μετακομίζει με την οικογένειά του σε μια νέα πόλη προσπαθώντας να αφήσει πίσω του τα προβλήματα του παρελθόντος. Όμως σύντομα μπλέκεται σε συγκρούσεις με συμμορίες νεαρών και σε ένα περιβάλλον γεμάτο: βία, μοναξιά, οικογενειακή ασφυξία, και αναζήτηση ταυτότητας.
Ο Τζιμ γνωρίζει δύο εξίσου «χαμένους» νέους: την Τζούντι, που νιώθει παραμελημένη από τον πατέρα της, και τον Πλάτο, έναν απομονωμένο και ψυχικά εύθραυστο έφηβο.
Η κατάσταση κλιμακώνεται όταν μια επικίνδυνη δοκιμασία θάρρους με αυτοκίνητα οδηγεί σε τραγωδία. Από εκεί και πέρα η ταινία εξελίσσεται σε ένα σκοτεινό δράμα γύρω από: την ανάγκη αποδοχής, την κρίση της οικογένειας, και το αίσθημα ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε έναν κόσμο χωρίς σταθερές αξίες.
Ο Τζέιμς Ντιν μετατράπηκε σε πολιτιστικό σύμβολο του ανθρώπου που: «δεν χωρά στον κόσμο γύρω του αλλά ούτε ξέρει πού ανήκει».
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
Συνταξιούχοι και πληθωρισμός
Κύριε Στούπα,
Οι αριθμοί ευημερούν αλλά τα λαϊκά στρώματα δυστυχούν μια στερεότυπος φράση που όμως έχει διαχρονική αλήθεια.
Εγώ είμαι συνταξιούχος και η σύνταξη το 2019 ήταν 700 ευρώ. (Τόσα έδωσα τόσα πήρα).
Τα έξοδα μου αφορούν τα καθημερινά βασικά καταναλωτικά αγαθά.
Για τα αγαθά αυτά μηνιαίως το 2019 έδινα 350 ευρώ, το 2026 για τα ίδια αγαθά δίνω 700 ευρώ.
Η μόνη αύξηση που πήρα ήταν 20 ευρώ μηνιαίως εντός του 2026.
Με το που διάβασα το άρθρο σας πήρα μια αισιοδοξία και αφού οι αριθμοί ευημερούν πρέπει να πείσω τον εαυτό μου ότι και εγώ ευημερώ και ας μειώθηκε 50 % η αγοραστική αξία της σύνταξης μου από το 2019 έως το 2026.
Νίκος. Φ.
Απάντηση: Αν και οι τιμές των βασικών ειδών δεν έχουν διπλασιαστεί μεταξύ ’19 και ’26 συμφωνώ πως η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί δραστικά. Αυτό είναι πρόβλημα για την συντριπτική πλειοψηφία των συνταξιούχων. Το γνωρίζω πολύ καλά καθώς οι γονείς μου ήταν χαμηλοσυνταξιούχοι όσο ζούσαν και με την αδερφή είχαμε αναλάβει να καλύπτουμε τις όποιες διαφορές για να έχουν μια αξιοπρεπή διαβίωση.
Το πρόβλημα που αναφέρετε τη μείωση της αγοραστικής δύναμης λόγω πληθωρισμού θα είναι ένα από τα βασικότερα τα επόμενα 5-10 χρόνια και πιστεύω πως θα οδηγήσει σε πολιτικές ανατροπές και κοινωνικές εντάσεις.
Δεν βλέπω κάποια λύση. Πολλοί λαϊκιστές θα προτείνουν διπλασιασμό και τριπλασιασμό των συντάξεων αλλά αυτό το μόνο που μπορεί να πετύχει είναι η ταχύτερη αύξηση του πληθωρισμού.
Γιατί αυξάνονται οι τιμές και μειώνεται η αγοραστική δύναμη;
Το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό.
Α)Γιατί αυξάνεται ο πληθυσμός και η μεσαία τάξη του πλανήτη ταχύτερα από την παραγωγικότητα και την αναπλήρωση των φυσικών πόρων. Πριν 50 χρόνια είχαμε μια μεσαία τάξη 200-300 εκατ. Σήμερα έχουμε μια μεσαία τάξη 2-3 δισ. Όλοι αυτού θέλουν τρία αυτοκίνητα σε κάθε σπίτι, δυο γεμάτα ψυγεία και μια τρίφυλλη ντουλάπα ενδύματα για κάθε άτομο. Η ζήτηση έχει αυξηθεί λοιπόν και αυτό αυξάνει τις τιμές…
Β) Ο αριθμός των συνταξιούχων έχει αυξηθεί λόγω δημογραφικής γήρανσης. Ο αριθμός αυτών που καταναλώνουν παραμένει σταθερό έναντι του αριθμού αυτών που παράγουν που μειώνεται. Τη δεκαετία του ’60 και του ’70 π.χ. για κάθε συνταξιούχο αναλογούσαν 6-7 εργαζόμενοι. Σήμερα τείνουμε προς το 1 προς 1,5. Όταν η ζήτηση παραμένει σταθερή και η προσφορά μειώνεται οι τιμές αυξάνονται.
Γ)Η έξοδος της Κίνας από τον κομμουνιστικό μεσαίωνα την κατέστησε το εργοστάσιο του κόσμου. Για δεκαετίες με τις εξαγωγές φθηνών προϊόντων κρατούσε το πληθωρισμό της Δύσης χαμηλά και την αγοραστική δύναμη ψηλά. Τώρα καταλάβαμε όμως πως η Κίνας εξήγαγε φθηνά προϊόντα και εισήγαγε τεχνολογία και παραγωγική υποδομή και γεωπολιτική ισχύ. Τώρα με τους δασμούς η Δύση προσπαθεί να ανακόψει την κινέζικη κυριαρχία. Δασμοί όμως σημαίνουν υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.
Δ) Η Δύση προσπάθησε να διατηρήσει το βιοτικό επίπεδο των δυτικών κοινωνιών με την έκδοση κρατικού και ιδιωτικού χρέους και τα χαμηλά επιτόκια. Αυτό οδήγησε σε πληθωρισμό των τιμών των ακινήτων και των μετοχών. Η κατάσταση αυτή αύξησε τις ανισότητες. Αν είχαμε φροντίσει να εισπράττετε ένα ενοίκιο, η μείωση της αγοραστική δύναμης θα αναπληρωνόταν. Δεν μπορούν όλοι όμως να το καταφέρουν αυτό.
Στα επόμενα 5-10 χρόνια η έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ανθρωποειδών θα αυξήσει την παραγωγικότητα και αυτό θα οδηγήσει λογικά σε μείωση των μισθών και των τιμών. Από την άλλη πλευρά θα αυξήσει την ανεργία.
Είναι δύσκολο να προβλέψει κάποιος ποια θα είναι η αγοραστική δύναμη ενός χαμηλοσυνταξιούχου μετά από 10 χρόνια. Το πιθανότερο είναι πως θα είναι χειρότερη.
Προσωπικά εδώ και 20 χρόνια γράφω προειδοποιήσεις πως δεν υπάρχουν συντάξεις στο μέλλον με τη έννοια πως το συνταξιοδοτικό δεν είναι βιώσιμο, ούτε στη Ελλάδα, ούτε πουθενά…
