Το όραμα της «Κλιματικής Τράπεζας» ή αλλιώς της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) η οποία έχει κυρίαρχο ρόλο στην Ευρώπη, εστιάζει στη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης, έχοντας διαθέσει, από το 2020, ένα ποσόν πάνω από 560 δισ.ευρω.
Η δεύτερη φάση του Οδικού Χάρτη (Climate Bank Roadmap) θέτει ως στόχο τη μόχλευση τουλάχιστον 1 τρισ.ευρώ την τρέχουσα δεκαετία, εστιάζοντας σε τρεις βασικούς άξονες για την περίοδο 2026-2030.
Αυτές είναι:
- Ανταγωνιστικότητα και Καθαρές Τεχνολογίες: Ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας καθαρής τεχνολογίας (cleantech) και ενδυνάμωση των εφοδιαστικών αλυσίδων, με ταυτόχρονη μείωση του κόστους ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
- Ενεργειακή Ασφάλεια: Διασφάλιση αξιόπιστων και οικονομικά προσιτών ενεργειακών πόρων, με ρεκόρ νέων χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
- Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή: Διπλασιασμός της χρηματοδότησης για έργα προσαρμογής (όπως η γεωργία, η διαχείριση υδάτων και η προστασία ευάλωτων περιοχών), με ελάχιστο στόχο τα 30 δισ.ευρώ.
Στο ίδιο πλαίσιο εφαρμόζεται επίσης η ριζική απλοποίηση των διαδικασιών για την επιτάχυνση των πράσινων επενδύσεων, διασφαλίζοντας παράλληλα την ευθυγράμμιση όλων των νέων δράσεων με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού, η οποία δεσμεύει νομικά σχεδόν όλες τις χώρες του κόσμου στη δράση κατά της κλιματικής αλλαγής.
Η Ελλάδα ως εξαγωγικός και διαμετακομιστικός κόσμος της ΝΑ Ευρώπης
Η δεύτερη φάση του νέου ενεργειακού χάρτη και της πράσινης μετάβασης της Ελλάδας σηματοδοτείται από την ψήφιση και εφαρμογή του Νόμου 5299/2026.
Η φάση αυτή εστιάζει στην ταχεία αδειοδότηση έργων, την ενσωμάτωση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) και τη θωράκιση της ενεργειακής ασφάλειας. Στόχος είναι η χώρα να μετατραπεί από απλό παραγωγό σε κρίσιμο εξαγωγικό και διαμετακομιστικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Οι βασικοί πυλώνες της 2ης φάσης του έργου είναι:
- Απλοποίηση Διαδικασιών: Θεσπίζονται ταχύτατες αδειοδοτήσεις για κρίσιμα έργα πράσινης βιομηχανίας
- Αποθήκευση Ενέργειας: Δίνεται έμφαση στις μπαταρίες για να σταματήσουν οι περικοπές πράσινης ενέργειας.
- Ηλεκτρικές Διασυνδέσεις: Υλοποιούνται διεθνή δίκτυα μεταφοράς ρεύματος (π.χ. διασύνδεση με Αίγυπτο - GREGY).
- Υπεράκτια Αιολικά: Ξεκινά η ανάπτυξη θαλάσσιων αιολικών πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο.
- Πυρηνική Ενέργεια: Εισέρχεται σε τροχιά προετοιμασίας ο μηχανισμός για μελλοντική ενσωμάτωση μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMRs)
Γεωστρατηγικά και Βιομηχανικά Οφέλη
- Ενεργειακή Ασφάλεια: Μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων μέσω της εγχώριας πράσινης παραγωγής.
- Βιομηχανική Αναγέννηση: Σύνδεση της ενέργειας με την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία για την κατασκευή πράσινων υποδομών.
- Κόμβος Μεταφοράς: Η Βόρεια Ελλάδα (π.χ. Αλεξανδρούπολη) καθίσταται πύλη εισόδου καθαρής ενέργειας για όλη την Ευρώπη.
Στην εξέλιξη της Βόρειας Ελλάδας σε κόμβο μεταφοράς ενέργειας συμβάλλουν και οι διεθνείς εξελίξεις και η ανάγκη της Ευρώπης για διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών ενισχύουν τη σημασία της περιοχής, η οποία μετατρέπεται σε βασικό πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας και συνεργασίας.
Ο «Κάθετος Διάδρομος»
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες στηρίζουν ενεργά τον «Κάθετο Διάδρομο», ένα δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Μέσω αυτής της διαδρομής, η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της ως ενεργειακή πύλη προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, προχωρούν σημαντικά έργα υποδομών που αναμένεται να αλλάξουν τα δεδομένα στην περιοχή.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, προϋπολογισμού 92 εκατ. ευρώ, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027.
Ο αγωγός θα επιτρέπει τη μεταφορά αζέρικου φυσικού αερίου αλλά και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των τερματικών σταθμών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης.
Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΣΦΑ δρομολογεί την κατασκευή του αγωγού Καρπερή – Κομοτηνή, μιας επένδυσης άνω των 320 εκατ. ευρώ, που θα ενισχύσει τη μεταφορική ικανότητα του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου και θα βελτιώσει τη διασύνδεση με τις γειτονικές χώρες.
Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028 και θεωρείται κρίσιμο για την ομαλή ροή αερίου από Νότο προς Βορρά.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η επέκταση της δυναμικότητας του ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB, ο οποίος συνδέει την Κομοτηνή με τη Στάρα Ζαγκόρα της Βουλγαρίας.
