Στην πράξη αρχίζει να αποδεικνύεται η δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς η χθεσινή πρώτη ετήσια δημοπρασία χωρητικότητας κατέγραψε αποτελέσματα που η αγορά αξιολογεί ως ιδιαίτερα θετικά. Η σημαντική δέσμευση δυναμικότητας στο Σιδηρόκαστρο, αλλά και η ενεργός παρουσία της Atlantic See LNG σε συνεργασία με την ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενισχύουν την εικόνα ότι το έργο περνά από τον σχεδιασμό στην εμπορική αξιοποίηση.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοπρασίας, δεσμεύθηκε το 46% της διαθέσιμης ετήσιας δυναμικότητας για το έτος αερίου 2026-2027, ποσοστό ιδιαίτερα ενθαρρυντικό για την πρώτη εφαρμογή του νέου μοντέλου.
Η ανταπόκριση της αγοράς επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου ενισχύει τη θέση του ως πύλη εξαγωγών προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αναβαθμίζοντας παράλληλα τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας στον νέο ενεργειακό χάρτη της περιοχής.
Μάλιστα, η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η εμπορική αξιοποίηση του διαδρόμου δεν εξαντλείται στην ετήσια δημοπρασία. Από τον Αύγουστο θα ακολουθήσουν νέοι γύροι διάθεσης δυναμικότητας με τριμηνιαία και μηνιαία προϊόντα, γεγονός που εκτιμάται ότι θα αυξήσει περαιτέρω τις κρατήσεις και τη χρήση της διαδρομής.
Η Atlantic See LNG δίνει το πρώτο ισχυρό σήμα
Από τους πρωταγωνιστές της διαδικασίας αναδείχθηκε η Atlantic See LNG, η οποία συμμετείχε μέσω της ΔΕΠΑ Εμπορίας. Η τελευταία εξασφάλισε δυναμικότητα 13.000 MWh ημερησίως, που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 TWh σε ετήσια βάση.
Η ποσότητα αυτή αντιπροσωπεύει περίπου το 13% της συνολικής δυναμικότητας του σημείου εξόδου στο Σιδηρόκαστρο και μεταφράζεται σε δυνατότητα μεταφοράς περίπου 0,45 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία κατά το επόμενο έτος αερίου.
Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη δέσμευση θα χρησιμοποιηθεί τόσο για την ανάπτυξη της εμπορικής παρουσίας της ΔΕΠΑ Εμπορίας στις γειτονικές αγορές όσο και για την υλοποίηση της στρατηγικής της Atlantic See LNG, η οποία επιδιώκει να δημιουργήσει από νωρίς εμπορικά κανάλια διάθεσης αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Στην πράξη, η κίνηση αυτή θεωρείται το πρώτο οργανωμένο βήμα της κοινοπραξίας πριν από την έναρξη των μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας αμερικανικού LNG μετά το 2030, επιβεβαιώνοντας ότι σχεδιάζει να αποκτήσει ενεργή παρουσία στις ευρωπαϊκές αγορές ήδη από το έτος αερίου 2026-2027.
Εξίσου σημαντικό μήνυμα για τις προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί, σύμφωνα με πληροφορίες, η είσοδος τεσσάρων έως πέντε νέων εταιρειών που συμμετείχαν για πρώτη φορά στις ετήσιες δημοπρασίες, δεσμεύοντας δυναμικότητα. Η διεύρυνση της βάσης των συμμετεχόντων αποτυπώνει την αυξανόμενη εμπορική ελκυστικότητα του έργου, εξέλιξη που αποδίδεται στις πρόσφατες αλλαγές του πλαισίου λειτουργίας. Η μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης, σε συνδυασμό με την κατάργηση των περιορισμών που χαρακτήριζαν τα προηγούμενα ειδικά προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας, φαίνεται να δημιουργούν πλέον πιο ανταγωνιστικές συνθήκες για την αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου.
Ισχυρό ενδιαφέρον και για τα επόμενα χρόνια
Η δυναμική της δημοπρασίας δεν περιορίστηκε στην πρώτη χρονιά εφαρμογής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ, στο σημείο διασύνδεσης του Σιδηροκάστρου παρέμεινε δεσμευμένο το 46% της διαθέσιμης δυναμικότητας και για τα επόμενα έτη αερίου έως το 2029-2030, ενώ για το 2030-2031 το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 26%.
Ενδεικτικό των μακροπρόθεσμων προσδοκιών της αγοράς είναι ότι καταγράφηκαν δεσμεύσεις ακόμη και για το έτος αερίου 2040-2041, στοιχείο που αποτυπώνει πως μέρος των συμμετεχόντων βλέπει ήδη προοπτικές αξιοποίησης του διαδρόμου σε βάθος χρόνου.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες προσπάθειες, η φετινή διαδικασία βασίστηκε σε ένα διαφορετικό μοντέλο, το οποίο προσφέρει στους χρήστες μεγαλύτερη ευελιξία.
Για πρώτη φορά διατέθηκαν τρία ολοκληρωμένα προϊόντα μεταφοράς (Route 1, Route 2 και Route 3), ενώ η διάρκεια των δεσμεύσεων είναι ετήσια και συνοδεύεται από σημαντικά χαμηλότερα τέλη διαμετακόμισης και βελτιωμένους εμπορικούς όρους.
Το Route 1 αφορά τη διαδρομή μέσω Σιδηροκάστρου προς τη Βουλγαρία. Το Route 2 ξεκινά από την Αμφιτρίτη, αξιοποιεί τον αγωγό IGB και στη συνέχεια τον Διαβαλκανικό Διάδρομο. Το Route 3 βασίζεται στη διασύνδεση TAP–IGB μέσω της Νέας Μεσημβρίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία για το Route 2 συνεχίζεται και σήμερα λόγω αυξημένου ενδιαφέροντος, ενώ για το Route 3 δεν καταγράφηκαν δεσμεύσεις.
Οι ποσότητες δεν προορίζονται μόνο για την Ουκρανία
Πηγές της αγοράς διευκρινίζουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά αποκλειστικά την τροφοδοσία της Ουκρανίας. Αντιθέτως, το νέο μοντέλο επιτρέπει στους traders να δεσμεύουν δυναμικότητα σε όλα τα διασυνοριακά σημεία της διαδρομής, εξυπηρετώντας προορισμούς σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Αυτός είναι και ο λόγος που η επιτυχία της χθεσινής δημοπρασίας αξιολογείται από στελέχη της αγοράς ως σημείο καμπής για το έργο. Ο Κάθετος Διάδρομος παύει να αποτελεί ένα σχέδιο μελλοντικής ανάπτυξης και αποκτά σταδιακά τα χαρακτηριστικά μιας λειτουργικής εμπορικής οδού μεταφοράς φυσικού αερίου.
Η εικόνα που διαμορφώθηκε ενισχύει τις προοπτικές των ελληνικών εξαγωγών φυσικού αερίου και επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό σύστημα μεταφοράς εξελίσσεται σε βασικό ενεργειακό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή, αξιοποιώντας κυρίως φορτία LNG που εισέρχονται μέσω των ελληνικών υποδομών και κατευθύνονται προς τις αγορές των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.
