Η πολιτική επιβίωση του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο, καθώς δεκάδες βουλευτές του Εργατικού Κόμματος ζητούν ανοιχτά την αποχώρησή του μετά τη βαριά ήττα του κόμματος στις πρόσφατες τοπικές εκλογές.
Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, 77 βουλευτές των Εργατικών είχαν ταχθεί υπέρ της παραίτησής του ή ζητούσαν να παρουσιάσει σαφές χρονοδιάγραμμα αποχώρησης. Η κρίση εντάθηκε με την παραίτηση της υφυπουργού Στέγασης και Κοινοτήτων Μιάτα Φανμπουλέχ, η οποία κάλεσε τον Στάρμερ «να κάνει το σωστό για τη χώρα και το κόμμα». Λίγες ώρες αργότερα, σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης, παραιτήθηκε και η υφυπουργός αρμόδια για θέματα προστασίας πολιτών Τζες Φίλιπς.
H εσωκομματική ανταρσία ξέσπασε μετά το ιδιαίτερα αρνητικό αποτέλεσμα των Εργατικών στις τοπικές εκλογές της περασμένης εβδομάδας, όπου το κόμμα έχασε περισσότερα από 30 τοπικά συμβούλια στην Αγγλία και περίπου 1.500 δημοτικούς συμβούλους. Οι μεγαλύτερες διαρροές ψήφων καταγράφηκαν προς το δεξιό Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ αλλά και προς τους Πράσινους.
Η δυσαρέσκεια προς τον Στάρμερ είχε αρχίσει να συσσωρεύεται εδώ και μήνες, κυρίως λόγω της αποτυχίας της κυβέρνησης να περιορίσει την παράτυπη μετανάστευση μέσω της Μάγχης, αλλά και εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες. Παράλληλα, οι συνεχείς αλλαγές κυβερνητικής γραμμής δημιούργησαν την εικόνα μιας αδύναμης και αναποφάσιστης ηγεσίας.
Σύμφωνα με το CNBC, η Eurasia Group εκτιμά ότι η προσπάθεια του Στάρμερ να καταστείλει την εσωκομματική εξέγερση απέτυχε και αύξησε την πιθανότητα απομάκρυνσής του εντός του 2026 στο 80%, από 65% προηγουμένως. Μάλιστα, το πιθανότερο σενάριο είναι να οδηγηθεί το κόμμα σε εσωκομματικές εκλογές έως τον Σεπτέμβριο, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας «ομαλής μετάβασης», με τον Στάρμερ να συμφωνεί τελικά να αποχωρήσει.
Οι πολιτικές εξελίξεις έχουν ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές. Το κόστος δανεισμού της Βρετανίας εκτινάχθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι πιθανή αλλαγή ηγεσίας στους Εργατικούς θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και αύξηση των κρατικών δαπανών.
Τα επιχειρήματα υπέρ της παραμονής του
Οι υποστηρικτές του είναι πιο διακριτικοί, αλλά υπάρχουν πάντα.
Ως εκ τούτου ο πρωθυπουργός μπορεί να υπολογίζει στην υποστήριξη του αντιπροέδρου της κυβέρνησής του και υπουργού Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λάμι, όπως και σε αυτήν του υπουργού του Εμπορίου Τζόναθαν Ρέινολντς, σύμφωνα με το Sky News. Επίσης και ο υπουργός Εργασίας Πατ Μακφάντεν τον ενθάρρυνε «να συνεχίσει να αγωνίζεται».
«Το τελευταίο 48ωρο ήταν αποσταθεροποιητικό για την κυβέρνηση, πράγμα το οποίο έχει πραγματικό οικονομικό κόστος για τη χώρα μας και για τις οικογένειες», επιχειρηματολόγησε ο Κιρ Στάρμερ.
Αυτό το πλαίσιο πολιτικής αβεβαιότητας έχει συγκεκριμένες συνέπειες: τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων ανήλθαν σήμερα σε νέο υψηλό επίπεδο, στο 5,797%, ξεπερνώντας αυτό της περασμένης εβδομάδας και έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα από το 1998.
Πολλοί αξιωματούχοι των Εργατικών θέλουν να αποφευχθεί μια κατάσταση όπως αυτή το 2022, όταν οι Συντηρητικοί είχαν αλλάξει τρεις πρωθυπουργούς μέσα σε τέσσερις μόνο μήνες.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Η δημοτικότητα του 63χρονου ηγέτη των Εργατικών έχει καταρρεύσει μετά την άνοδό του στην εξουσία ύστερα από τη μεγάλη νίκη του Εργατικού του Κόμματος στις βουλευτικές εκλογές του 2024, η οποία έφερε το τέλος στη διακυβέρνηση της χώρας από τους Συντηρητικούς επί 14 χρόνια.
Οι επικριτές του το αποδίδουν στα πολλά λάθος βήματά του, τα ολισθήματά του και τις πολεμικές –κυρίως το σκάνδαλο γύρω από τον διορισμό ως πρεσβευτού της Βρετανίας στην Ουάσινγκτον του Πίτερ Μάντελσον, αμφισβητούμενης φυσιογνωμίας των Εργατικών λόγω των σχέσεών του με τον καταδικασθέντα για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Έπστιν.
Η δυσαρέσκεια στους κόλπους του κόμματός του ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τις τοπικές εκλογές της περασμένης Πέμπτης. Το Εργατικό Κόμμα έχασε έδαφος από το αντιμεταναστευτικό κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, ακόμη και στα προπύργιά του στη βόρεια Αγγλία και στην Ουαλία. Οι Πράσινοι επίσης, οι οποίοι βρίσκονται πιο αριστερά από τους Εργατικούς, αφαίρεσαν ψήφους από το κόμμα στο Λονδίνο.
Αυτή η πολιτική θύελλα έρχεται σε ένα πλαίσιο οξυμένων διεθνών αναταράξεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και σε εθνικό επίπεδο σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή, παραμονή της ομιλίας του βασιλιά Καρόλου ενώπιον του κοινοβουλίου στην οποία θα παρουσιάσει το πρόγραμμα της κυβέρνησης για τη νέα κοινοβουλευτική περίοδο.
Ποιος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Στάρμερ;
Ενδεχόμενη αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ δεν θα οδηγούσε σε βουλευτικές εκλογές, αλλά στην αντικατάστασή του από άλλο στέλεχος των Εργατικών.
Τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν αρκετά ονόματα εδώ και εβδομάδες. Αυτό του Γουες Στρίτινγκ, του υπουργού Υγείας, εμφανίζεται ως η απλούστερη επιλογή. Ο 43χρονος Στρίτινγκ είναι εκλεγμένο μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων, κάτι το οποίο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει κάποιος να γίνει πρωθυπουργός.
Επίσης πολλές πιθανότητες θα είχε μια υποψηφιότητα του 56χρονου Άντι Μπέρναμ, του δημάρχου της ευρύτερης περιφέρειας του Μάντσεστερ και πιο δημοφιλούς πολιτικού προσώπου των Εργατικών, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο δεν μπορεί να είναι υποψήφιος καθώς δεν έχει έδρα στο κοινοβούλιο. Η διοργάνωση μιας εκλογής θα μπορούσε να πάρει αρκετούς μήνες και θα προϋπέθετε ένας βουλευτής μιας «σίγουρης» εκλογικής περιφέρειας να παραιτηθεί για να του αφήσει τη θέση του.
Το όνομα της 46χρονης πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Άντζελα Ρέινερ αναφέρεται επίσης συχνά στον Τύπο.
Πάνω από 100 βουλευτές των Εργατικών στηρίζουν με επιστολή τους τον Στάρμερ
Πάνω από 100 βουλευτές των Εργατικών υπέγραψαν σήμερα επιστολή στήριξης προς τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, μετά την έκκληση περίπου 80 βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος αυτός να παραιτηθεί, σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης.
«Είχαμε εξαιρετικά δύσκολα εκλογικά αποτελέσματα την περασμένη εβδομάδα. Αυτό δείχνει ότι πρέπει να εργαστούμε για να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος (...) Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουμε μια διαδικασία αμφισβήτηση της ηγεσίας», του κόμματος ανέφεραν οι βουλευτές στην επιστολή τους.
Ο Στάρμερ, η πολιτική τύχη του οποίου δείχνει να κρέμεται από μία κλωστή, εξέφρασε νωρίτερα σήμερα τη βούλησή του να «συνεχίσει να κυβερνά».
