Στη δημοσιότητα δόθηκε το Μνημόνιο Συνεργασίας ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο περιγράφει ένα συνολικό πλαίσιο άμεσης αποκλιμάκωσης, με κεντρικούς άξονες τον τερματισμό των εχθροπραξιών, την επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την πλήρη άρση των αμερικανικών κυρώσεων και τη συγκρότηση ειδικού ταμείου 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανασυγκρότηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το BBC και το CNN, ενώ νωρίτερα, το προσχέδιο συμφωνίας είχε διαρρεύσει και στο Bloomberg από το πρωί της Τετάρτης
Όπως αναφέρει, πραγματοποιήθηκε συνάντηση κατά την οποία η αμερικανική πλευρά παρουσίασε τους βασικούς άξονες του κειμένου των 14 σημείων, το οποίο, όπως αναφέρεται, συγκροτεί το θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο για τον τερματισμό της κρίσης και τη μετάβαση σε μια νέα μορφή διμερών σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Το κείμενο προβλέπει τον «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», διευρύνοντας ουσιαστικά το γεωγραφικό και πολιτικό εύρος της συμφωνίας πέρα από τη διμερή αντιπαράθεση, ώστε να ενσωματώνεται και η λιβανική διάσταση της περιφερειακής σύγκρουσης.
Παράλληλα, καθορίζεται αυστηρό χρονοδιάγραμμα για την οριστικοποίηση της τελικής συμφωνίας, με τις δύο πλευρές να δεσμεύονται να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης αποκλειστικά κατόπιν κοινής συναίνεσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις ρυθμίσεις για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση άρσης του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν εντός 30 ημερών, ενώ στο μεταβατικό αυτό διάστημα προβλέπεται σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα, υπό ιρανική διαχείριση.
Σε ξεχωριστή πρόβλεψη, η Ουάσινγκτον δεσμεύεται να αποσύρει τις στρατιωτικές της δυνάμεις από τις περιοχές εγγύτητας με το Ιράν εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας.
Κομβικό σημείο του σχεδίου αποτελεί το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα παγκόσμια ενεργειακά περάσματα. Προβλέπεται ότι η διέλευση θα παραμείνει ατελής, χωρίς τέλη, για περίοδο 60 ημερών.
Όπως ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, το Ιράν στη συνέχεια προτίθεται να προχωρήσει σε ευρύτερη συνεργασία όχι μόνο με το Ομάν αλλά και με τα κράτη του Κόλπου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο μόνιμου και περιφερειακά θεσμοθετημένου πλαισίου λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Σημαντικό οικονομικό σκέλος της συμφωνίας αποτελεί η πρόβλεψη για τη συγκρότηση, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, ειδικού ταμείου ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων (περίπου 224 δισ. λίρες), το οποίο θα κατευθυνθεί στην ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δεσμεύσεις που έχουν συνδεθεί με διαδικασία αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση για την πλήρη άρση «όλων των τύπων κυρώσεων» που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη, με το ακριβές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής να προσδιορίζεται σε μεταγενέστερη φάση μέσω ειδικού μηχανισμού υλοποίησης που θα συμφωνηθεί από τις δύο πλευρές.
Στον πυρήνα του πλαισίου βρίσκεται το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Για την εφαρμογή της δέσμευσης αυτής, προβλέπεται κοινή συνεργασία για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού μέσω διαδικασίας αραίωσης και ανάμειξης επί τόπου, υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη χαρακτηρίζεται ως κομβική, καθώς λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός διασφάλισης του ειρηνικού χαρακτήρα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Αναλυτικά το πλήρες κείμενο της συμφωνίας
Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφώνησαν από κοινού καλή τη πίστει τα ακόλουθα:
1. Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο υπογράφουν το παρόν Μνημόνιο Κατανόησης για να κηρύξουν τον άμεσο και οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν από τώρα και στο εξής να μην ξεκινήσουν κανέναν πόλεμο ή οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση η μία εναντίον της άλλης και να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας η μία εναντίον της άλλης, και να διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον οριστικό τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και άλλες διατάξεις της παρούσας παραγράφου.
2. Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης και να απέχουν από κάθε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης.
3. Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να επιτύχουν την τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης με αμοιβαία συναίνεση.
4. Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν την άρση του ναυτικού αποκλεισμού τους και οποιωνδήποτε διαταραχών ή εμποδίων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα τερματίσουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κυκλοφορία των πλοίων θα είναι ανάλογη με τον αριθμό της προπολεμικής κυκλοφορίας που αποκαθίσταται από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν περαιτέρω την υποχρέωση να απομακρύνουν τις δυνάμεις τους από την περιοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
5. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα προβεί σε διευθετήσεις, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων δωρεάν, μόνο για 60 ημέρες, από τον Περσικό Κόλπο στη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα. Η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων θα ξεκινήσει αμέσως και, εξετάζοντας την ανάγκη άρσης των τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων και την αποναρκοθέτηση από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θα ξεκινήσει εντός 30 ημερών. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διεξάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για να καθορίσει τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στο Στενό του Ορμούζ, σε συζήτηση με άλλα παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών του Στενού του Ορμούζ.
6. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση, με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να αναπτύξουν ένα οριστικό, αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για την ανασυγκρότηση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Ο μηχανισμός για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου θα οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Όλες οι απαιτούμενες άδειες, απαλλαγές και άδειες που απαιτούνται για τις σχετικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές θα χορηγηθούν από τις ΗΠΑ.
7. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να τερματίσουν κάθε είδους κυρώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών,
Τα ψηφίσματα του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ, όλες οι μονομερείς κυρώσεις των ΗΠΑ, πρωτογενείς και δευτερογενείς, σε ένα συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα ως μέρος της τελικής συμφωνίας. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν την κρίσιμη σημασία του ζητήματος της λήξης των κυρώσεων που αναφέρθηκε παραπάνω και εξέφρασαν τις προθέσεις τους να αντιμετωπίσουν άμεσα αυτά τα ζητήματα στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί αμοιβαία συμφωνία επ’ αυτών.
8. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επιβεβαιώνει εκ νέου ότι δεν θα προμηθευτεί ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφώνησαν να επιλύσουν τη διάθεση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού σύμφωνα με έναν μηχανισμό που θα συμφωνηθεί αμοιβαία σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που αναφέρεται στην παράγραφο επτά, με την ελάχιστη μεθοδολογία να αναμειγνύεται επιτόπου υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ. Τα δύο μέρη συμφώνησαν επίσης να συζητήσουν το ζήτημα του εμπλουτισμού και άλλα αμοιβαία συμφωνημένα ζητήματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, βάσει ενός ικανοποιητικού πλαισίου που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις της παρούσας παραγράφου και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναγνωρίζει την κρίσιμη σημασία των πυρηνικών ζητημάτων που αναφέρονται στις παραπάνω αποστολές. Εκφράζουν την πρόθεσή τους να αντιμετωπίσουν άμεσα αυτά τα ζητήματα στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί αμοιβαία συμφωνία επ’ αυτών.
9. Εν αναμονή της τελικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν να διατηρήσουν το status quo. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διατηρήσει το τρέχον status quo του πυρηνικού της προγράμματος και οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις και δεν θα αναπτύξουν πρόσθετες δυνάμεις στην περιοχή.
10. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και μέχρι τη λήξη των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις για την εξαγωγή ιρανικού αργού πετρελαίου, προϊόντων πετρελαίου και παραγώγων, καθώς και όλων των συναφών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών συναλλαγών, των ασφαλειών, των μεταφορών κ.λπ.
11.Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να διαθέσουν πλήρως προς χρήση τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν κατά την εφαρμογή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας. Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα συμφωνήσουν αμοιβαία τις διαδικασίες που σχετίζονται με την αποδέσμευση αυτών των κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Τα εν λόγω κεφάλαια, είτε πρόκειται για λήψη του αρχικού λογαριασμού είτε για μεταφορά, θα καταστούν πλήρως χρησιμοποιήσιμα για πληρωμή σε οποιονδήποτε τελικό δικαιούχο που ορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα, με συγχωρείτε, τελικό δικαιούχο που ορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εκδίδουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εξουσιοδοτήσεις αναλόγως.
12.Οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν ότι θα συσταθεί εκτελεστικός μηχανισμός για την παρακολούθηση της επιτυχούς εφαρμογής του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και της μελλοντικής συμμόρφωσης με την τελική συμφωνία.
13. Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και με την επιφύλαξη της έναρξης εφαρμογής των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και της συνεχιζόμενης εφαρμογής αυτών των μέτρων, οι ΗΠΑ και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις σχετικά με την τελική συμφωνία αποκλειστικά επί των υπόλοιπων παραγράφων.
14. Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
