Σε τροχιά βαθιάς εσωκομματικής κρίσης βρίσκονται οι Εργατικοί στο Ηνωμένο Βασίλειο, με τις πιέσεις προς τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να εντείνονται μετά τις βαριές εκλογικές απώλειες του κόμματος. Περισσότεροι από 80 βουλευτές ζητούν πλέον την αποχώρησή του, ενώ πιθανοί διάδοχοι έχουν ήδη αρχίσει να κινούνται στο παρασκήνιο.
Παρά τις δημόσιες εκκλήσεις δεκάδων βουλευτών και τις παραιτήσεις κυβερνητικών στελεχών, ο Στάρμερ δηλώνει αποφασισμένος να παραμείνει στην ηγεσία.
Ο υπουργός Υγείας, Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος θεωρείται πιθανός εσωκομματικός αντίπαλος του Στάρμερ, έφτασε το πρωί της Τετάρτης στην Ντάουνινγκ Στριτ για συνάντηση με τον πρωθυπουργό, αποχωρώντας ωστόσο έπειτα από λιγότερο από 20 λεπτά.
Μάλιστα, πληροφορίες των Times αναφέρουν ότι ο Στρίτινγκ είναι έτοιμος να παραιτηθεί και μπορεί να το κάνει ακόμα και αύριο, ενώ καθίσταται, επίσης, πιθανό να κινήσει επισήμως και τη διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας του Εργατικού Κόμματος.
O Γουές Στρίτινγκ στην Ντάουνιγκ Στρίτ για τη συνάντησή του με τον Στάρμερ, πηγή:AP Photo/Alberto Pezzali
Σύμφωνα με πληροφορίες του BBC, η υπουργός Εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ συγκαταλέγεται μεταξύ των υπουργών που πιέζουν τον πρωθυπουργό να παρουσιάσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης από την ηγεσία.
Ωστόσο, κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Τρίτη, ο Κιρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί και προκάλεσε όσους επιθυμούν την απομάκρυνσή του να καταθέσουν επίσημη πρόταση αμφισβήτησης της ηγεσίας του.
Μέχρι στιγμής κανένας βουλευτής δεν έχει ανακοινώσει επίσημα υποψηφιότητα απέναντί του, καθώς σύμφωνα με τους κανονισμούς των Εργατικών απαιτείται η στήριξη 81 βουλευτών ή του 20% της κοινοβουλευτικής ομάδας.
Μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, στενοί συνεργάτες του Στάρμερ, μεταξύ αυτών ο υπουργός Στέγασης Στηβ Ρίντ και ο υπουργός Εργασίας και Συντάξεων, Πατ Μακφάντεν, δήλωσαν δημόσια ότι εξακολουθούν να τον στηρίζουν.
Η υφυπουργός Εξωτερικών, Τζένιφερ Τσάπμαν παραδέχθηκε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «συζήτηση» για την ηγεσία του κόμματος, υποστήριξε όμως ότι κανένας υπουργός δεν αμφισβήτησε ανοιχτά τον Στάρμερ στο υπουργικό συμβούλιο.
Το κλίμα στους Εργατικούς παραμένει ιδιαίτερα βαρύ. Περισσότεροι από 80 βουλευτές έχουν ζητήσει δημόσια είτε την άμεση παραίτηση του Στάρμερ είτε την ανακοίνωση σχεδίου αποχώρησης. Παράλληλα, τέσσερις υπουργοί έχουν ήδη αποχωρήσει από την κυβέρνηση, ενώ έξι κοινοβουλευτικοί βοηθοί παραιτήθηκαν τη Δευτέρα.
Πηγές αναφέρουν στο BBC ότι επίκεινται και νέες παραιτήσεις, την ώρα που περισσότεροι από 100 βουλευτές φέρονται να έχουν υπογράψει κοινή δήλωση υπέρ της αποφυγής εσωκομματικής σύγκρουσης, καλώντας τους συναδέλφους τους να «επικεντρωθούν στη δουλειά».
Υπενθυμίζεται ότι, η εσωκομματική ανταρσία ακολούθησε τις ιδιαίτερα κακές εκλογικές επιδόσεις των Εργατικών την περασμένη εβδομάδα, όταν το κόμμα έχασε σχεδόν 1.500 δημοτικούς συμβούλους στις τοπικές εκλογές στην Αγγλία. Παράλληλα, οι Εργατικοί έχασαν την εξουσία στην Ουαλία και κατέγραψαν το χειρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία τους στις εκλογές για το κοινοβούλιο της Σκωτίας.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το CNBC, η Eurasia Group εκτιμά ότι η προσπάθεια του Στάρμερ να καταστείλει την εσωκομματική εξέγερση απέτυχε και αύξησε την πιθανότητα απομάκρυνσής του εντός του 2026 στο 80%, από 65% προηγουμένως. Μάλιστα, το πιθανότερο σενάριο είναι να οδηγηθεί το κόμμα σε εσωκομματικές εκλογές έως τον Σεπτέμβριο, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας «ομαλής μετάβασης», με τον Στάρμερ να συμφωνεί τελικά να αποχωρήσει.
Reuters, AFP: Ποια διαδικασία ακολουθείται εάν κάποιος αμφισβητήσει την εξουσία του πρωθυπουργού
Καθώς περισσότεροι από 80 βουλευτές των Εργατικών καλούν τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να παραιτηθεί, οι πιθανότητες ένας διεκδικητής του αξιώματος να ξεκινήσει επισήμως τη διαδικασία διαδοχής αυξάνονται όσο περνούν οι ώρες.
Η «κούρσα» αυτή είναι μια διαδικασία πολύ συγκεκριμένη και τυποποιημένη, αλλά δεν αποκλείει συμμαχίες, «προδοσίες» και εκπλήξεις.
Πηγή: AP Photo/Kirsty Wigglesworth
Μέχρι στιγμής, ο Στάρμερ επαναλαμβάνει ότι δεν σκοπεύει να παραιτηθεί.
Το πρωί, ο Στάρμερ, που ανέλαβε την ηγεσία των Εργατικών το 2020 και εξελέγη πρωθυπουργός τον Ιούλιο του 2024, εξήγησε ότι παραμένει στην εξουσία δεδομένου ότι, σε αυτήν τη φάση, «δεν έχει ενεργοποιηθεί» η διαδικασία αμφισβήτησης και αντικατάστασής του.
Γεγονός είναι ότι, μολονότι κυκλοφορούν πολλά ονόματα δελφίνων, όπως του Άντι Μπέρναμ, δημάρχου του Μάντσεστερ, της πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Άντζελα Ρέινερ και του υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ, κανένας δεν έχει δηλώσει επισήμως ότι διεκδικεί τη θέση.
Το «κατώφλι» των 81
Για να ξεκινήσει η διαδικασία, δεν απαιτείται πρόταση μομφής. Όποιος αμφισβητεί την εξουσία του αρχηγού του κόμματος και θέλει να διεκδικήσει την πρωθυπουργία θα πρέπει να εξασφαλίσει την υποστήριξη του 20% των βουλευτών (δηλαδή, 81 σε σύνολο 403).
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός δεν χρειάζεται να δηλώσει τους 81 που τον στηρίζουν: περιλαμβάνεται αυτομάτως στους υποψηφίους, εκτός και αν αποφασίσει να παραιτηθεί.
Στη συνέχεια οργανώνεται η ψηφοφορία, στην οποία συμμετέχουν τα μέλη των Εργατικών και των συνδικάτων που συνδέονται με το κόμμα, δυνητικά, πολλές εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.
Εφόσον ένας υποψήφιος συγκεντρώσει πάνω από το 50% των ψήφων, εκλέγεται. Σε διαφορετική περίπτωση και εφόσον υπάρχουν πολλοί υποψήφιοι, αποκλείεται από τη συνέχεια της διαδικασίας εκείνος που συγκέντρωσε τις λιγότερες ψήφους στον πρώτο γύρο και η διαδικασία συνεχίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, μέχρι που κάποιος να λάβει το 50% των ψήφων.
Να σημειωθεί ότι αν ο Στάρμερ παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματος, μπορεί να παραμείνει πρωθυπουργός μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία και να αναδειχθεί ο διάδοχός του. Αυτό ακριβώς συνέβη τον Μάιο του 2007, όταν ο Τόνι Μπλερ, που τότε συμπλήρωνε 10 χρόνια στην εξουσία, ανακοίνωσε ότι θα αποσυρόταν τον επόμενο μήνα, καθώς η ηγεσία του τέθηκε υπό αμφισβήτηση λόγω της στήριξης που παρείχε στον Αμερικανό πρόεδρο Τζορτζ Μπους. Νέος ηγέτης των Εργατικών και πρωθυπουργός εξελέγη στη συνέχεια ο Γκόρντον Μπράουν.
Ποιος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Στάρμερ;
Ενδεχόμενη αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ δεν θα οδηγούσε σε βουλευτικές εκλογές, αλλά στην αντικατάστασή του από άλλο στέλεχος των Εργατικών.
Τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν αρκετά ονόματα εδώ και εβδομάδες. Αυτό του Γουες Στρίτινγκ, του υπουργού Υγείας, εμφανίζεται ως η απλούστερη επιλογή. Ο 43χρονος Στρίτινγκ είναι εκλεγμένο μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων, κάτι το οποίο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει κάποιος να γίνει πρωθυπουργός.
Επίσης πολλές πιθανότητες θα είχε μια υποψηφιότητα του 56χρονου Άντι Μπέρναμ, του δημάρχου της ευρύτερης περιφέρειας του Μάντσεστερ και πιο δημοφιλούς πολιτικού προσώπου των Εργατικών, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο δεν μπορεί να είναι υποψήφιος καθώς δεν έχει έδρα στο κοινοβούλιο. Η διοργάνωση μιας εκλογής θα μπορούσε να πάρει αρκετούς μήνες και θα προϋπέθετε ένας βουλευτής μιας «σίγουρης» εκλογικής περιφέρειας να παραιτηθεί για να του αφήσει τη θέση του.
Πηγή: AP Photo/Alastair Grant
Το όνομα της 46χρονης πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Άντζελα Ρέινερ αναφέρεται επίσης συχνά στον Τύπο.
