Μπορεί το Ισραήλ και ο Λίβανος να συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός, ενισχύοντας, τουλάχιστον προσώρας την αισιοδοξία για συνολικό τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, όμως τα μηνύματα από την… πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής παραμένουν αντικρουόμενα. Κάθε ώρα που περνάει σημειώνονται στο μέτωπο ΗΠΑ-Ιράν νέες εξελίξεις - προς τη μία ή προς την άλλη κατεύθυνση - συντηρώντας τον σκεπτικισμό αναφορικά με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Σε αυτό το σκηνικό, οι αγορές συνεχίζουν να πιστεύουν πως ο πόλεμος εισέρχεται σε φάση σταδιακής αποκλιμάκωσης, ωστόσο οι νέες πυραυλικές επιθέσεις, με αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν και επιθέσεις της Τεχεράνης κατά συμμάχων των ΗΠΑ, εκτιμάται πως απομακρύνουν τις ελπίδες επαναλειτουργίας των Στενών μέσα στον Ιούνιο.
Μέσα σε λίγες ημέρες οι τιμές του Brent σκαρφάλωσαν στα 99 δολάρια, αντιδρώντας στη νέα κλιμάκωση της έντασης. Προηγουμένως είχαν υποχωρήσει προς τα 91 δολάρια, καθώς οι επενδυτές πίστευαν ότι οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν δημιουργούσαν παράθυρο αποκλιμάκωσης μέσα στον Ιούνιο.
Σύμφωνα με την Eurasia Group, η ελπίδα παραμένει ζωντανή και αυτό γιατί οι διαπραγματεύσεις των τελευταίων ημερών αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς. Στο μνημόνιο παράτασης της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, το Ιράν παραιτείται της απαίτησης να πληρώνουν διόδια τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και σε αντάλλαγμα οι ΗΠΑ θα άρουν το εμπάργκο που περιορίζει τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Για να επιταχυνθεί το άνοιγμα των Στενών, σημειώνει η Eurasia Group, το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στα 12 δισ. δολάρια, από τα συνολικά 24 δισ. δολάρια κεφαλαίων που έχουν παγώσει σε υπεράκτιους λογαριασμούς.
Ο οίκος εκτιμά πως μία συνολική συμφωνία είναι ικανή να περιορίσει τις πιέσεις που δέχεται η αγορά ενέργειας και η παγκόσμια οικονομία, όμως όλα θα κριθούν από τις εξελίξεις στο μέτωπο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Το καλό σενάριο: Είναι το σενάριο της πλήρους – αλλά σταδιακής - απελευθέρωσης της κυκλοφορίας, αφού πρώτα τερματιστεί επισήμως ο πόλεμος και δοθούν οι απαιτούμενες εγγυήσεις, το οποίο σήμερα δεν συγκεντρώνει μεγάλες πιθανότητες. Η τιμή του Brent θα κινηθεί ακόμα και προς τα 80 δολάρια στην περίπτωση που τηρηθεί η συμφωνία και η διέλευση των πλοίων συνεχιστεί χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Η ευφορία θα επιστρέψει στα χρηματιστήρια, με τους S&P 500 και Nasdaq να γράφουν νέα ιστορικά υψηλά, με άνοδο έως και 15% μέσα το καλοκαίρι. Οι επενδυτές θα εστιάσουν ακόμα περισσότερο στο αφήγημα της Τεχνητής Νοημοσύνης, στα εταιρικά κέρδη και στην πιθανότητα μείωσης των επιτοκίων το 2027.
Το βασικό σενάριο: Προβλέπει την περιορισμένη επαναλειτουργία των Στενών μέσα στις επόμενες εβδομάδες και τη σταδιακή αποκατάσταση των εμπορικών ροών, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι οι προσπάθειες που γίνονται για την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν θα στεφθούν με επιτυχία. Η Τεχεράνη ενδέχεται να επιτρέψει τη διέλευση ορισμένων πλοίων υπό ειδικές άδειες ή μέσω του νέου συστήματος «ασφαλούς διέλευσης» που προωθεί. Υπάρχουν ήδη αναφορές ότι εκατοντάδες πλοία έχουν αιτηθεί τέτοιες άδειες. Σε αυτό το σενάριο οι δείκτες της Wall αναμένεται να κινηθούν σε στενό εύρος αλλά με θετική κατεύθυνση.
Αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως τον Σεπτέμβριο, η τιμή του Brent αναμένεται να κινηθεί σε υψηλότερο εύρος, πάνω από τα 95 δολάρια που θα περιλαμβάνει και το επίπεδο των 100 δολαρίων.
Το κακό σενάριο: Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι χωρίς συνολική διπλωματική συμφωνία και μηχανισμό ασφαλείας στην περιοχή, η πλήρης ομαλοποίηση ίσως μετατεθεί για το 2027. Σήμερα η ίδια η βιομηχανία πετρελαίου θεωρεί ότι η επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα μεταφορών θα είναι αργή ακόμη και μετά την επαναλειτουργία.
Μην ξεχνάμε ότι η IEA έχει προειδοποιήσει ότι η αγορά θα περάσει σε «κόκκινη ζώνη» μέσα στο δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου αν οι ροές δεν αποκατασταθούν επαρκώς. Αν πάμε το δυσμενές σενάριο της παρατεταμένης κρίσης, τότε το Brent δεν αποκλείεται να ξεπεράσει τα 140 δολάρια, φέρνοντας πιο κοντά το σενάριο παγκόσμιας ύφεσης με τους S&P 500 και Nasdaq να εισέρχονται σε bear market με πτώση έως και άνω του 20%.
Σε κάθε περίπτωση, το επικρατέστερο σενάριο, μετά τους νέους βομβαρδισμούς αυτή την εβδομάδα, είναι τα Στενά του Ορμούζ να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση περιορισμένης κυκλοφορίας. Δεν θα είναι τυπικά κλειστά για όλους, αλλά η διέλευση θα συνεχίσει να είναι δύσκολη έως εξαιρετικά επικίνδυνη, με πολύ περιορισμένο αριθμό πλοίων να περνούν και με υψηλότατα ασφάλιστρα. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) δεν αποκλείει έναν ορίζοντα 6–8 μηνών για ουσιαστική αποκατάσταση μετά από συμφωνία.
Σύμφωνα με την Kuwait Petroleum Corporation, θα χρειαστούν 6-8 εβδομάδες μόνο για να ανακτηθεί περίπου το 70% της παραγωγικής και εξαγωγικής ικανότητας, ενώ η πλήρης αποκατάσταση των διελεύσεων τοποθετείται στο 2027, λόγω ναρκών, ασφαλιστικών περιορισμών, ελέγχων ασφαλείας και έλλειψης εμπιστοσύνης των ναυτιλιακών εταιρειών.
Είναι σαφές ότι η αγορά πετρελαίου προεξοφλεί ένα είδος «παρατεταμένης ημιλειτουργίας» των Στενών. Η μεταβλητότητα υποδηλώνει πως αν ανοίξουν τα Στενά, αλλά όχι με τους όγκους πριν την κρίση, μέσα τον Ιούλιο, το Brent δεν θα υποχωρήσει κάτω από τα 85 δολάρια, με τον οίκο Fitch να τοποθετεί τη μέση τιμή του Brent για το 2026 στα 87 δολάρια και την Goldman να ανεβάζει τον πήχη στα 90 δολάρια προς το τέλος του έτους.
