Από το 2014 Mario Draghi θέσπισε τον θεσμό του ετήσιου ECB Forum on Central Banking στη Σίντρα της Πορτογαλίας, που αποτελεί το ευρωπαϊκό αντίστοιχο του αμερικανικού Jackson Hole.
Κάθε έτος στα τέλη Ιουνίου, η ΕΚΤ συγκεντρώνει στη Σίντρα την αφρόκρεμα της παγκόσμιας νομισματικής πολιτικής και οι τοποθετήσεις όλων των τραπεζιτών και των συμμετεχόντων θεωρούνται ένα σημαντικό στίγμα κατεύθυνσης για το υπόλοιπο του έτους.
Οι βασικές εξελίξεις από το φετινό ετήσιο ECB Forum που ολοκλήρώθηκε στις 1 Ιουλίου 2026 αφορούν την υιοθέτηση μιας πιο ήπιας -dovish- στάσης από την Ευρώπη για τα επιτόκια λόγω της διαφαινόμενης αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή- η Λαγκάρντ δήλωσε ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι είναι πλέον πιο ισορροπημένοι σε σχέση με τα μέσα Ιουνίου, όταν η ΕΚΤ είχε αυξήσει τα επιτόκια στο 2,25% - την κατάργηση του forward guidance, καθώς και τις δομικές προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης όχι μόνο όσον αφορά την παραγωγικότητα αλλά και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Τabula Rasa εφεξής οι συνεδριάσεις των Κεντρικών Τραπεζών
Η πρώτη έκπληξη στη φετινή διοργάνωση ήρθε από την επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ η οποία στο πάνελ των κεντρικών τραπεζιτών, αφόπλισε τους πάντες δηλώνοντας: «Μετανιώνω για ένα πράγμα. Ένιωθα δεσμευμένη από το forward guidance».
Με μια φράση η Κριστίν Λαγκάρντ επισημοποίησε την απόλυτη σύμπλευση της με τον Αμερικανό ομόλογο της, ήτοι το πέρασμα από την «καθοδήγηση προσδοκιών» -forward guidance- η οποία «προετοίμαζε» τις αγορές για τις επόμενες αποφάσεις νομισματικής πολιτικής στην «καθοδήγηση πλαισίου» -framework guidance- ήτοι στον καθορισμό το πλαισίου βάση του οποίου θα λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο οι αξιωματούχοι των Κεντρικών Τραπεζών δεν θα αισθάνονται δεσμευμένοι για την μελλοντική πορεία των επιτοκίων και θα λαμβάνουν σε κάθε συνεδρίαση τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής αυστηρώς ανάλογα με την πορεία του πληθωρισμού, τη δυναμική του ή την ισχύ της νομισματικής μετάδοσης.
Στο ίδιο πάνελ, ο νέος επικεφαλής της Fed, Κέβιν Γουόρς, δήλωσε με νόημα ότι «βρήκαμε κοινό σκοπό».
Πρόκειται για τον απόλυτο συντονισμό μεταξύ των «καπεταναίων» του χρηματοπιστωτικού συστήματος που στην ουσία επιβάλλεται από τις εξαιρετικά ευμετάβλητες και ιδιαίτερες μακροοικονομικές συνθήκες που διατρέχουν τις οικονομίες.
Βλέπετε διανύουμε μια εποχή που οι πληθωριστικοί κραδασμοί από την πλευρά της προσφοράς εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα, ενώ κλιμακώνονται και εκτονώνονται εξίσου απότομα. Κάθε συνεδρίαση λοιπόν θα είναι ένας λευκός πίνακας για τις Κεντρικές Τράπεζες όπου θα καλούνται να λύσουν την «εξίσωση» που έχει υποβληθεί από τις εκάστοτε οικονομικές συνθήκες.
Αυτή η έλλειψη ορατότητας βέβαια όσον αφορά τις μελλοντικές αποφάσεις νομισματικής πολιτικής είναι μια εντελώς καινούργια συνθήκη για την επενδυτική και διαχειριστική κοινότητα.
Το framework guidance για τους επενδυτές σημαίνει ότι θα πρέπει να προετοιμαστούν για υψηλότερη μεταβλητότητα στα ομόλογα. Η κατάργηση του από την ΕΚΤ σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον «δίχτυ ασφαλείας» ή προαναγγελία για το πού θα πάνε τα επιτόκια, με αποτέλεσμα τα ομόλογα να καταστούν εξαιρετικά ευαίσθητα σε κάθε νέα οικονομική είδηση, καθώς η αγορά θα προσπαθεί συνεχώς να αποκωδικοποιήσει τη συνάρτηση αντίδρασης της ΕΚΤ.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, η πιο συγκαταβατική στάση της Λαγκάρντ σε σχέση με την τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ έστειλε ένα θετικό σήμα για τις ευρωπαϊκές μετοχές και σταθεροποίηση των αποδόσεων στην αγορά των ομολόγων.
Αντίθετα, η πιο «σκληρή» ρητορική του Γουόρς, προσφέρει στήριξη στο δολάριο και περισσότερες πιέσεις στα αμερικανικά ομόλογα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως απειλή για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα
Το κύριο ερώτημα σχεδόν σε κάθε συζήτηση στη συνάντηση των κορυφαίων κεντρικών τραπεζιτών του κόσμου αυτή την εβδομάδα ήταν πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία και ως εκ τούτου, την εντολή τους να διασφαλίσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η συναίνεση αυτών των συζητήσεων ήταν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δύναμη να αλλάξει τα πάντα τόσο προς το καλύτερο όσο και προς το χειρότερο. Δεν αποκλείεται δε να δημιουργήσει προβλήματα που αυτή την στιγμή δεν μπορούμε καν να φανταστούμε- ή μάλλον μπορούμε αλλά δεν θέλουμε να το κάνουμε- στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τις αγορές εργασίας, στον τραπεζικό δανεισμό, στην ασφάλεια, ακόμη και στη ζήτηση ενέργειας.
Όπως χαρακτηριστικά είπε ο Torsten Slok της Apollo Global Management: «Εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη υπεραποδίδει, θα επηρεάσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη υποαποδίδει, θα επηρεάσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα».
Βλέπετε, ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δυναμική να βελτιώσει κάθε πτυχή της ζωής μας, ο φόβος πολλών ομιλητών ήταν ότι μπορεί επίσης να την διαταράξει και οι οικονομικοί αξιωματούχοι να έχουν ελάχιστα εργαλεία για να την σταματήσουν.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, Itay Goldstein, μια ανησυχητική πτυχή είναι η ικανότητα των αλγορίθμων να «συντονίζονται» σε μια χειριστική πορεία τιμών, με αποτέλεσμα σημαντικές επιπτώσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ο Goldstein σε απλά ελληνικά αποκάλυψε ότι προηγμένα συστήματα AI αναπτύσσουν αυτόνομα την ικανότητα να «συνεργάζονται» μεταξύ τους για να χειραγωγήσουν τις τιμές των assets.
Το ρίσκο είναι εμφανέστατο ενώ σημειωτέον ότι αυτού του είδους η αλγοριθμική σύμπραξη είναι παράνομη, αλλά οι αρχές δεν έχουν εργαλεία να την εντοπίσουν ή να τη σταματήσουν.
Πολλοί αξιωματούχοι εξέφρασαν επίσης τους φόβους τους για την μεγάλη άνοδο των μετοχών της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία εν μέρει δημιουργείται από τις τεράστιες κεφαλαιουχικές δαπάνες στα δομικά στοιχεία της ΑΙ, οι οποίες όμως έχουν προσθέσει προς το παρόν μόλις μία ποσοστιαία μονάδα στο ΑΕΠ των ΗΠΑ.
Αν και οι αποτιμήσεις έχουν υποχωρήσει τις τελευταίες εβδομάδες, οι τραπεζίτες παρομοίασαν την ταχεία αύξηση των τιμών των τεχνολογικών μετοχών με μερικές από τις μεγαλύτερες εκρήξεις τιμών περιουσιακών στοιχείων στην ιστορία, όπως η μανία των βρετανικών σιδηροδρόμων της δεκαετίας του 1840, ή η άνθηση των dotcom.
Άλλο ένα πεδίο προβληματισμού ήταν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα βοηθήσει μεν θα περιπλέξει δε τον δανεισμό.
Σύμφωνα με τον Tobias Adrian, ανώτερο αξιωματούχο του ΔΝΤ οι τράπεζες θα είναι σε θέση να κάνουν πιο εξελιγμένη πιστωτική ανάλυση μέσω αυτόνομων Agentic AI συστημάτων και να επεκτείνουν τη χρηματοδότηση σε δανειολήπτες που βρίσκονται αυτή τη στιγμή εκτός της παραδοσιακής τους σφαίρας.
Όμως ο Tobias Adrian εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για την έλευση των Agentic AI στα τραπεζικά συστήματα που παίρνουν αποφάσεις έγκρισης ή απόρριψης δανείων χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Αν οι επόπτες δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί η AI εγκρίνει δάνεια, η παραδοσιακή τραπεζική εποπτεία κινδυνεύει με πλήρη κατάρρευση.
Επίσης, αναλύθηκε εκτενώς το ψηφιακό χάσμα μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, ενώ ιδιαίτερη μνεία έγινε για το γεγονός ότι προς το παρόν η Τεχνητή Νοημοσύνη μας οδηγεί σε βραχυχρόνιο πληθωρισμό. (σ.σ: Σχετική ανάλυση μπορείτε να διαβάσετε εδώ).
Ενώ θεωρητικά η AI μειώνει τα κόστη, οι τραπεζίτες τόνισαν ότι στο άμεσο μέλλον θα λειτουργήσει πληθωριστικά, δεδομένου ότι οι τεράστιες κεφαλαιακές δαπάνες των Big Tech -πάνω από 300 δισ. δολάρια ετησίως -για τσιπ, δίκτυα ενέργειας και data centers λειτουργεί ως τεράστια ένεση ζήτησης στην πραγματική οικονομία.
Η ζήτηση αυτή εκδηλώνεται πολύ πριν εμφανιστούν τα πραγματικά οφέλη παραγωγικότητας, πιέζοντας τις τιμές προς τα πάνω.
Τέλος, επιστρέφοντας στην ομιλία του Torsten Slok της Apollo Global Management όσον αφορά την παγίδα της υπερβολικής επιτυχίας της ΑΙ, στο συγκεκριμένο πάνελ οι κεντρικοί τραπεζίτες ανέλυσαν το τρομακτικό σενάριο που η οικονομία κινδυνεύει εξίσου είτε η AI πετύχει είτε αποτύχει.
Αν η AI αποτύχει, οι κολοσσιαίες επενδύσεις θα γραφτούν ως ζημιές Αν όμως πετύχει, θα αντικαταστήσει μαζικά ανθρώπινες θέσεις εργασίας. Σε μια τέτοια εξέλιξη αν δεν φροντίσουμε να υπάρξει ένα δίκαια κατανεμημένο κοινωνικό μέρισμα, το διαθέσιμα εισόδημα θα μειωθεί σημαντικά, οδηγώντας την παγκόσμια οικονομία σε βαθιά ύφεση.
Το συμπέρασμα
Το «σήμα» λοιπόν από τη Σίντρα είναι ότι παρά το γεγονός ότι οι αγορές αντιμετωπίζουν την AI καθαρά ως μια ιστορία ανάπτυξης, για τις κεντρικές τράπεζες η AI αποτελεί πλέον συστημικό κίνδυνο χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Η πιθανότητα λοιπόν αυστηρού, απότομου ρυθμιστικού ελέγχου έχει αυξηθεί κατακόρυφα.
Οι ανατρεπτικές προειδοποιήσεις για την Τεχνητή Νοημοσύνη στη Σίντρα επηρεάζουν άμεσα και βαθιά την αγορά ομολόγων, καθώς ανατρέπουν τις παραδοσιακές παραδοχές για τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και το κρατικό χρέος.
Το γεγονός ότι η AI λειτουργεί πληθωριστικά στο άμεσο μέλλον, θα αποτρέψει τις κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια όσο γρήγορα ήλπιζε η αγορά. Αυτό θα πιέσει τις τιμές των 10ετών και 30ετών ομολόγων ανεβάζοντας τις αποδόσεις.
Το χτύπημα στα ομόλογα όμως θα είναι διπλό. Η AI απαιτεί τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, αναγκάζοντας τα κράτη να χρηματοδοτήσουν τη μετάβαση σε νέα ενεργειακά δίκτυα προχωρώντας σε νέες μεγάλες εκδόσεις ομολόγων για να καλύψουν αυτές τις επενδύσεις.
Η αυξημένη όμως προσφορά κρατικών τίτλων στην αγορά τείνει να ρίχνει τις τιμές των ομολόγων.
Τέλος, οι τραπεζίτες εξέπεμψαν σήμα SOS από τη Σίντρα για αυξημένο Risk Premium λόγω αλγοριθμικής μεταβλητότητας.
Η προειδοποίηση ότι συστήματα AI μπορούν αυτόνομα να χειραγωγήσουν τιμές ή να προκαλέσουν «αστραπιαία mini κραχ» αυξάνει κατακόρυφα τον συστημικό κίνδυνο.
Ως εκ τούτου, οι επενδυτές πρέπει να γίνουν πιο προσεκτικοί με το ρίσκο που αναλαμβάνουν. Ήδη τα εταιρικά ομόλογα χαμηλής διαβάθμισης -junk bonds- βλέπουν τα spreads τους να διευρύνονται, κάτι που υποδηλώνει τις αλλαγές όσον αφορά την αποστροφή του ρίσκου στο επενδυτικό συναίσθημα.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
