Ενώ η παγκόσμια κοινή γνώμη είχε στρέψει την προσοχή της στα κρούσματα Χανταϊού και στην «καταραμένη» κρουαζιέρα, ξαφνικά όλοι σχεδόν τον ξέχασαν γιατί ένας παλιός γνώριμος έκανε πάλι απροειδοποίητα, απότομα και πολύ επικίνδυνα πάλι την εμφάνισή του.
Μιλάμε προφανώς για τον ιό Έμπολα και συγκεκριμένα το στέλεχος Bundibugyo. Για να είμαστε πιο ακριβείς, αντιγράφουμε την ανακοίνωση του διεθνούς οργανισμού υγείας (WHO) που εκδόθηκε προχθές 17 Μαΐου. Σύμφωνα με αυτήν και ύστερα από την ενημέρωση που έχει λάβει από τα σχετιζόμενα κράτη, η επιδημία Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Bundibugyoστην Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα συνιστά μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας με διεθνές ενδιαφέρον.
Στην ανακοίνωση τονίστηκε επίσης πως δεν πληρούνται τα κριτήρια για την ανακήρυξή της επιδημίας σε πανδημία, χωρίς να υποβαθμίζεται όμως η σοβαρότητα της κατάστασης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του διεθνούς Τύπου, τουλάχιστον 80 άνθρωποι έχουν χάσει ήδη την ζωή τους από τον συγκεκριμένο ιό σε σύνολο τουλάχιστον 246 που έχουν νοσήσει.
Η επικινδυνότητα του Έμπολα είναι γνωστή εδώ και χρόνια αλλά ο Bundibugyo αποτελεί πρόσφατη ανακάλυψη και εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2007. Η θνησιμότητά του δεν είναι τόσο μεγάλη όσο αυτή του στελέχους Έμπολα – Ζαΐρ, το οποίο είναι υπεύθυνο για τις περισσότερες μέχρι στιγμής περιπτώσεις έξαρσης του Έμπολα, ο οποίος ανακαλύφθηκε από τους επιστήμονες το 1976.
Και το ποσοστό 30% είναι όμως πολύ μεγάλο και προφανώς προκαλεί μεγάλη ανησυχία στους κατοίκους της περιοχής η οποία μαστίζεται και από τις συνεχείς ένοπλες συγκρούσεις που κάνουν πολύ πιο δύσκολες τις προσπάθειες των γιατρών και των στελεχών των διεθνών οργανισμών που βρίσκονται εκεί προσπαθώντας να εντοπίζουν αμέσως ύποπτα κρούσματα.
Αυτό που κάνει πιο δύσκολα τα πράγματα στην περίπτωση του συγκεκριμένου στελέχους είναι πως δεν υπάρχει καμία εγκεκριμένη θεραπεία ούτε κάποιο εγκεκριμένο εμβόλιο, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για το στέλεχος Έμπολα – Ζαΐρ, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας. Αυτό σημαίνει πως στην περίπτωση που η τωρινή έξαρση του Έμπολα – Bundibugyo δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, η πιθανότητά εξάπλωσής της και σε άλλες περιοχές ίσως είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του Έμπολα – Ζαΐρ.
Όπως γίνεται πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, εκτός από την παγκόσμια ιατρική κοινότητα, τους κατοίκους της επικίνδυνης περιοχής και τις αρμόδιες αρχές, σε κατάσταση συναγερμού περνά αμέσως και ένας σημαντικός αριθμός χρηματιστηριακών επενδυτών. Κάποιοι από αυτούς αρχίζουν να ανησυχούν για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις μίας μεγαλύτερης έξαρσης της νόσου και κάποιοι άλλοι ψάχνουν τρόπους για να πετύχουν χρηματιστηριακά κέρδη εντοπίζοντας επιχειρήσεις που θα ωφεληθούν από τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κατάστασης. Το πρώτο τέτοιο παράδειγμα είχαμε χθες με την περίπτωση της εταιρείας IslandPharmaceutical (ILA SYDNEY), η οποία διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο του Σίντνεϊ στην Αυστραλία.
Η άνοδός της ήταν πολύ δυναμική, με ποσοστό 21,43%. Δεν πρόκειται βέβαια για μία μεγάλη εταιρεία από πλευράς χρηματιστηριακής αξίας, αφού ακόμα και μετά την χθεσινή άνοδο μόλις ξεπερνά τα 125 εκατομμύρια δολάρια Αυστραλίας, δηλαδή περίπου 90 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ αλλά αυτό δεν σημαίνει πως η άνοδος είναι παράλογη.
Η εταιρεία έχει αγοράσει τα δικαιώματα του φαρμάκου Galidesivir, το οποίο είναι υποψήφιο για έγκριση ως θεραπεία του Έμπολα και του συναφούς με αυτόν ιού Marburg. Έχουν ήδη γίνει δοκιμές σε ζώα (πιθηκοειδή) και έδειξαν ποσοστό 100% επιβίωσης για διάστημα 48 ωρών. Σύμφωνα με τους κανόνες του οργανισμού τροφίμων και φαρμάκων (FDA), σε περίπτωση που μία ασθένεια είναι πολύ επικίνδυνη για τους ανθρώπους, πράγμα που βέβαια ισχύει για τον Έμπολα, είναι δυνατόν να δοθεί άδεια σε φάρμακο με βάση κλινικές δοκιμές σε ζώα.
Είναι λογικό λοιπόν για τους τολμηρούς επενδυτές να δοκιμάσουν την τύχη τους σε αυτή την μετοχή, εκτιμώντας πως αν τα πράγματα χειροτερέψουν πολύ, δεν αποκλείεται να δοθεί η έγκριση στο Galidesivir και να έρθουν μεγάλα έσοδα για την εταιρεία.
Πέρα από αυτήν όμως την περίπτωση, κατά την χθεσινή συνεδρίαση, ουσιαστικά την πρώτη μετά τις έκτακτες ανακοινώσεις του παγκόσμιου οργανισμού υγείας, δεν εντοπίστηκε κάπου αλλού παρόμοια δυνατή κίνηση για κάποια μετοχή που σχετίζεται με την αντιμετώπιση του ιού Έμπολα - Bundibugyo. Υπάρχουν βέβαια κάποιες εταιρείες που θεωρητικά θα μπορέσουν να ωφεληθούν αλλά μέχρι τώρα δεν έχει παρατηρηθεί δραστηριότητα παρόμοια με αυτήν την Island.
Μία ματιά στο διαδίκτυο, στα δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου και στο χρηματιστηριακό ταμπλό μας έδωσε μερικές υποψήφιες. Η αμερικανική Emergent Biosolutions(EBS NYSE), δεν έχει άμεση σχέση με την ανάπτυξη θεραπείας ή εμβολίων σχετικά με τον Έμπολα. Έχει αναπτύξει εμβόλια και θεραπείες αντισωμάτων για μεταδιδόμενες ασθένειες και υπερβολικές δόσεις οπίου, ενώ παράγει και συσκευές που χρειάζονται για την βιοάμυνα (biodefense).
Στα προϊόντα της περιλαμβάνεται και το μοναδικό εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρακα, καθώς και φάρμακα για την αντιμετώπιση της χολέρας και του τύφου. Παρά το ότι η EBS δεν έχει άμεση σχέση με τον Έμπολα, δεν αποκλείεται η χθεσινή άνοδος της μετοχής κατά περίπου 4 % να είναι μία ένδειξη πως ορισμένοι επενδυτές πιθανολογούν ότι κάποια από τα υφιστάμενα προϊόντα της μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην μάχη κατά της επιδημίας. Η χρηματιστηριακή της αξία είναι περίπου 420 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.
Η SK Bioscience (302440 SEOUL), είναι κορεατική και εμμέσως ελέγχεται από τον μεγάλο βιομηχανικό όμιλο SK. Συμμετέχει σε μεγάλο διεθνές πρόγραμμα για την παρασκευή εμβολίου για την αντιμετώπιση του στελέχους Ζαΐρ του Έμπολα, μαζί με μεγάλα διεθνή ονόματα όπως η Merck, η Hilleman Laboratories, η IDT Biologica και άλλες.
Στην ουσία, η προσπάθεια αυτή γίνεται για την βελτίωση του υφιστάμενου εμβολίου για το συγκεκριμένο στέλεχος, εμβόλιο το οποίο έχει αναπτύξει μία θυγατρική της Merck. Η κορεατική εταιρεία ασχολείται κυρίως με την βελτίωση της διαδικασίας παρασκευής του εμβολίου και την μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητάς του. Η χρηματιστηριακή της αξία σε δολάρια ΗΠΑ είναι λίγο πάνω από 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια, πράγμα που σημαίνει πως ενδεχόμενη έγκριση του νέου βελτιωμένου εμβολίου ίσως να μην την ωφελήσει πολύ από χρηματιστηριακής απόψεως, δεν μπορούμε όμως να αποκλείσουμε μία ανοδική κίνηση με παρόμοια αφορμή.
Μία πολύ μικρή εταιρεία που συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες δημιουργίας φαρμακευτικών σκευασμάτων που θα μπορούν να αντιμετωπίσουν τον Έμπολα είναι η Redhill Biopharma (RDHL NASDAQ). Το προϊόν της με το όνομα Opaganib έχει επιλεγεί από την αμερικανική κρατική υπηρεσία BARDA, αρμόδια για την έρευνα στον τομέα της αντιμετώπισης βιολογικών απειλών, ως υποψήφιο για την αντιμετώπιση του ιού.
Δοκιμές σε ζώα που γίνονται σε συνεργασία με τον αμερικανικό στρατό έχουν μέχρι στιγμής ενθαρρυντικά αποτελέσματα και η εταιρεία ελπίζει, όπως και στην περίπτωση της Island που είδαμε προηγουμένως, πως το φάρμακο θα μπορούσε να πάρει άδεια κατευθείαν για την χρήση από ανθρώπους, με βάση τις δοκιμές σε ζώα.
Η χρηματιστηριακή της αξία είναι πραγματικά ελάχιστη, κοντά στα 5 εκατομμύρια δολάρια, πράγμα που προφανώς σημαίνει πως η επένδυση σε αυτήν είναι μάλλον πολύ επικίνδυνη και κατάλληλη μόνο για πολύ τολμηρούς επενδυτές.
Προφανώς υπάρχουν και πολύ μεγαλύτερες εταιρείες που ασχολούνται με την έρευνα για θεραπείες ή εμβόλια για τον Έμπολα. Η Regeneron (REGN NASDAQ) παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, καθώς έχει αναπτύξει το Inmazeb, ένα κοκτέιλ φαρμάκων που έχει εγκριθεί από την αμερικανική FDA ως η πρώτη θεραπεία για τον Έμπολα. Καθώς όμως η εταιρεία έχει χρηματιστηριακή αξία σχεδόν 66 δισεκατομμύρια δολάρια, το οικονομικό όφελος για αυτήν είναι μάλλον αμελητέο.
Το ίδιο ισχύει για την αμερικανική Merck (MRK NYSE), η οποία έχει κατασκευάσει το πρώτο εγκεκριμένο εμβόλιο για τον Έμπολα – Ζαΐρ, καθώς η χρηματιστηριακή της αξία είναι λίγο κάτω από τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια.
Για τέτοιες εταιρείες, η ενασχόληση με τέτοιες ασθένειες είναι περισσότερο θέμα γοήτρου ή πραγματικής επιθυμίας για προσφορά στην κοινωνία παρά προσπάθειας για επίτευξη κέρδους. Οι τολμηροί επενδυτές που ψάχνουν κέρδη στην επανεμφάνιση του Έμπολα ίσως να είναι καλύτερο να δοκιμάσουν την τύχη τους σε εταιρείες σαν τις μικρές που εξετάσαμε παραπάνω, αφού φυσικά κάνουν πρώτα την απαραίτητη μελέτη.
