Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, με τις ναυτιλιακές εταιρείες να προειδοποιούν για μεγάλες καθυστερήσεις, εκτίναξη του κόστους μεταφοράς και σημαντικά προβλήματα στις εμπορικές ροές προς τη Μέση Ανατολή.
Καθώς η ναυσιπλοΐα μέσω του στρατηγικού περάσματος έχει σχεδόν παραλύσει, οι μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι στρέφονται πλέον σε εναλλακτικές χερσαίες διαδρομές προκειμένου να αποσυμφορήσουν τα φορτία που παραμένουν εγκλωβισμένα σε λιμάνια.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, αποστολές που ξεκίνησαν τις πρώτες ημέρες του πολέμου με το Ιράν παραμένουν μπλοκαρισμένες ακόμη και σε λιμάνια της Ινδία και της Μοζαμβίκη, επιβαρύνοντας σημαντικά τις επιχειρήσεις με πρόσθετα κόστη.
Τα ναύλα στις γραμμές μεταξύ Σαγκάη, Περσικού Κόλπου και Ερυθρά Θάλασσα έχουν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας ακόμη και τα ρεκόρ που είχαν καταγραφεί κατά την πανδημία της COVID-19.
Σύμφωνα με στοιχεία της Clarksons Research, το κόστος μεταφοράς ενός εμπορευματοκιβωτίου 20 ποδών (TEU) αυξήθηκε από περίπου 980 δολάρια πριν από την έναρξη της κρίσης σε 4.131 δολάρια για την εβδομάδα έως τις 15 Μαΐου, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα του 2021.
Η αύξηση αυτή αποδίδεται τόσο στο υψηλότερο κόστος καυσίμων όσο και στην ανάγκη εξασφάλισης πρόσθετης δυναμικότητας για οδικές μεταφορές.
Ο επικεφαλής της Maersk, Βίνσεντ Κλερκ, δήλωσε ότι έχει ήδη κινητοποιηθεί «σημαντικός στόλος φορτηγών», επισημαίνοντας ότι η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ διευκολύνουν τη διέλευση μεγάλου αριθμού φορτηγών μέσω Ιορδανίας και Τουρκία.
Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες όπως οι MSC, Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd έχουν αναπτύξει χερσαίους διαδρόμους μεταφοράς από λιμάνια όπως το Γιανμπού και το King Abdullah στη Σαουδική Αραβία, καθώς και το Φουτζέιρα, προς κόμβους logistics όπως το Dammam, η Basra και το Τζέμπελ Άλι.
Ωστόσο, οι χερσαίες μεταφορές αδυνατούν να καλύψουν τη δυναμικότητα των μεγάλων πλοίων εμπορευματοκιβωτίων που εξυπηρετούσαν την περιοχή μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η διέλευση πλοίων έχει περιοριστεί δραστικά, καθώς πραγματοποιούνται πλέον ελάχιστες διελεύσεις ημερησίως έναντι περίπου 135 πριν από την κρίση, ενώ δεκάδες πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις.
Οι εμπορικές ροές προς τον Περσικό Κόλπο εμφανίζονται μειωμένες κατά 60% έως 80%, ενώ αρκετά λιμάνια δίνουν πλέον προτεραιότητα σε βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και φάρμακα.
Ο ινδικός όμιλος Tata Group ανακοίνωσε ότι προϊόντα όπως τσάι, αλάτι και όσπρια μεταφέρονται πλέον μέσω λιμανιών όπως η Τζέντα και το Khorfakkan, με τη συνέχεια της διαδρομής να πραγματοποιείται οδικώς.
Ο Tony Stubbs σημείωσε ότι οι χρόνοι παράδοσης έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ σε αρκετά περιφερειακά λιμάνια καταγράφεται συμφόρηση με καθυστερήσεις που μπορεί να φτάσουν ακόμη και τις 60 ημέρες.
Παρότι ορισμένα ναύλα έχουν υποχωρήσει ελαφρώς λόγω μειωμένης ζήτησης, οι τιμές παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με το Freightos, το κόστος μεταφοράς από τη Σαγκάη προς το Τζέμπελ Άλι είχε ξεπεράσει τα 8.000 δολάρια ανά κοντέινερ 40 ποδών και πλέον κινείται γύρω στα 5.700 δολάρια.
Ιδιαίτερα δύσκολη χαρακτηρίζεται η κατάσταση στον κλάδο των λιπασμάτων. Ο Christian Wendel εξήγησε ότι τα συγκεκριμένα φορτία φτάνουν τους 30.000 έως 50.000 τόνους, ενώ κάθε φορτηγό μπορεί να μεταφέρει μόλις περίπου 30 τόνους.
«Από πλευράς logistics, πρόκειται για πραγματικό εφιάλτη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ανάλογη εικόνα περιέγραψε και η Suzie Skipper, σημειώνοντας ότι στη Σαουδική Αραβία εταιρείες όπως οι SABIC Agri-Nutrients και Maaden αναγκάζονται να μεταφέρουν ουρία μέσω οδικών διαδρομών διάρκειας έως και 15 ωρών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Argus, η επιλογή αυτή αυξάνει το κόστος μεταφοράς κατά 80 έως 90 δολάρια ανά τόνο.
Παράλληλα, η περιορισμένη χωρητικότητα στα λιμάνια που λειτουργούν πλέον ως κόμβοι για τις χερσαίες μεταφορές δημιουργεί σοβαρές καθυστερήσεις και συσσώρευση φορτίων, με παράγοντες της αγοράς να εκτιμούν ότι η πλήρης αποσυμφόρηση μπορεί να απαιτήσει ακόμη και πολλούς μήνες.
