Σε νέα ακραία κλιμάκωση οδηγείται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Χούθι της Υεμένης ετοιμάζονται να επιτεθούν σε πλοία από θέσεις κοντά στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, την ώρα που ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, προειδοποιεί ότι οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ απειλούν την παγκόσμια ναυσιπλοΐα.
Στον απόηχο των εξελίξεων οι τιμές του πετρελαίου σημειώνουν ράλι 23% τις τελευταίες ημέρες και οι αγορές εισέρχονται για πολλοστή φορά φέτος σε νέα φάση ακραίας αβεβαιότητας, καθώς η παγκόσμια αγορά πετρελαίου κινδυνεύει με δεύτερο εφιάλτη. Στο δυσμενές σενάριο που αποκλειστούν ταυτόχρονα τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου έως και πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Παρ’ όλα αυτά, ο S&P 500 απέχει μόλις 1,32% από το ιστορικό υψηλό που σημείωσε στις 2 Ιουνίου, επιδεικνύοντας τρομακτικές αντοχές απέναντι σε κάθε κρίση.
Είναι αλήθεια ότι οι αγορές τα τελευταία χρόνια έχουν περάσει από… χίλια κύματα αλλά πάντα βρίσκουν τον τρόπο να ανακάμπτουν – και μάλιστα δυναμικά – κατακτώντας συνεχώς νέες κορυφές. Όμως τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, ο συνδυασμός των παραγόντων που θα μπορούσαν να τις λυγίσουν είναι πραγματικά μοναδικός: γενικευμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ακριβό πετρέλαιο, δασμοί, κίνδυνος νέας ανόδου των επιτοκίων και φόβοι για «φούσκα» στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Τι είναι αυτό, λοιπόν, που μπορεί πραγματικά να τις λυγίσει;
Ο μεγάλος φόβος σήμερα δεν είναι άλλος από την κατάρρευση του αφηγήματος της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η τεχνολογία που ανατρέπει όλα όσα γνωρίζαμε και φέρνει ιστορικές αλλαγές στην καθημερινότητα του ανθρώπου και στην παγκόσμια οικονομία, είναι το «καύσιμο» που συντηρεί το ράλι εδώ και 3,5 χρόνια. Ένα ράλι που έχει διπλασιάσει την αξία του S&P 500 και έχει εκτινάξει τις αποτιμήσεις.
Η βασική υπόθεση στην οποία στηρίζονται σήμερα οι αγορές είναι ότι οι επενδύσεις στην ΑΙ, οι οποίες μόνο από τους γίγαντες του cloud, τους λεγόμενους hyperscalers, αναμένεται να ξεπεράσουν τα 1 τρισ. δολάρια το 2027, θα μετατραπούν σε κέρδη. Όσο τα κέρδη εμφανίζονται ανάλογα των προσδοκιών ή τις ξεπερνούν και όσο οι επενδύεις συνεχίζονται, τόσο οι αγορές θα έχουν κάτι να στηριχθούν. Ακόμη και αν οι γεωπολιτικές αναταράξεις είναι μεγάλες.
Στο σενάριο, ωστόσο, που τα αποτελέσματα των εισηγμένων αρχίσουν να δείχνουν ότι τα μεγαθήρια της τεχνολογίας ξοδεύουν περισσότερα αλλά δεν βλέπουν ακόμα έσοδα, τότε το κλίμα μπορεί να αλλάξει και μάλιστα πολύ πιο αστραπιαία από οποιαδήποτε γεωπολιτική απειλή.
Ο δεύτερος στη σειρά κίνδυνος αποτελεί συνδυασμό του ενεργειακού σοκ, του επίμονου πληθωρισμού και της ύφεσης. Όσο η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται και τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καταναλωτές δεν κάνουν μεγάλες περικοπές, οι επενδυτές «συγχωρούν» σχεδόν τα πάντα. Όλα μπορεί να αλλάξουν αν οι συνθήκες την αγορά εργασίας αρχίσουν να επιδεινώνονται, η κατανάλωση περιορίζεται και τα εταιρικά κέρδη μειώνονται.
Για να γίνει αυτό και να αλλάξει το αφήγημα που συντηρεί το ράλι στις αγορές, μπορεί να… βοηθήσει και ο πληθωρισμός. Όσο ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός (στο 3,5% στις ΗΠΑ τον Ιούνιο, στο 15% ο ενεργειακός πληθωρισμός), τόσο οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν υψηλά ή αυξάνουν τα επιτόκια, εμποδίζοντας τις επενδύσεις. Όταν μάλιστα οι παγκόσμιοι κυρίαρχοι της ΑΙ θέλουν να βρουν μερικές εκατοντάδες δισεκατομμύρια φέτος και περίπου 1 τρισ. δολάρια το 2027. Όσο ακριβότερος γίνεται ο δανεισμός, τόσο πιο εύκολο είναι να… γυρίσει το επενδυτικό κλίμα.
Όλα τα ανωτέρω μπορούν να επηρεαστούν από το πετρέλαιο. Οι αγορές σήμερα δεν φοβούνται τον πόλεμο αλλά τις επιπτώσεις του στις τιμές του πετρελαίου. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα για καιρό και οι επιθέσεις των Χούθι οδηγήσουν σε κλείσιμο και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ο εφιάλτης για τις αγορές θα γίνει διπλός και θα αρχίσουν οι δυσοίωνες προβλέψεις.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ είναι το πέρασμα που συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα και μέσω της Διώρυγας του Σουέζ αποτελεί τη βασική θαλάσσια οδό από τον Περσικό Κόλπο προς την Ευρώπη. Από εκεί διέρχεται περίπου το 5% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης αργού και περίπου το 10%-12% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου. Πιθανός αποκλεισμός του θα επηρέαζε τη μεταφορά, τους χρόνους παράδοσης, το κόστος και το risk premium που ενσωματώνουν οι traders στις τιμές.
Ο πραγματικός εφιάλτης για τις αγορές θα ήταν ο διπλός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς σε αυτό το σενάριο πλήττεται τόσο η παραγωγή όσο και οι βασικοί διάδρομοι μεταφοράς προς Ευρώπη και Ασία. Μία συνθήκη που θα μπορούσε να προκαλέσει ασφυξία, μέσω της απότομης ανόδου των τιμών του πετρελαίου, των ναύλων και του πληθωρισμού. Ειδικά για τις τιμές του πετρελαίου, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν από τη στιγμή που οι παγκόσμιες αγορές λειτουργούν ήδη εδώ και σχεδόν 5 μήνες με τον Κόλπο κλειστό. Είναι ίσως το μοναδικό σενάριο που θα μπορούσε να λυγίσει ήμερα τις αγορές, ακόμα και αν παραμένει το ζωντανό το αφήγημα της ΑΙ.
