Ο κίνδυνος περαιτέρω ανόδου του πληθωρισμού έχει αυξηθεί, ενώ εντείνονται και οι ανησυχίες για τις πληθωριστικές προσδοκίες οι οποίες στην ουσία υπαγορεύουν την τάση. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα που θα στείλει σήμερα η Κριστίν Λαγκάρντ μετά την ανακοίνωση της αύξησης των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης (στο 2,25%), για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο του 2023.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης ανησυχούν στην παρούσα φάση λιγότερο για την επιβράδυνση της ανάπτυξης και περισσότερο για τον πληθωρισμό. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η αύξηση του επιτοκίου αποδοχής καταθέσεων κατά 0,25% ανοίγει ακόμη πιο ξεκάθαρα την πόρτα για επιπλέον αυξήσεις μέσα στους επόμενους μήνες, σύμφωνα με την ING.
Σε πρόσφατη δημοσκόπηση του πρακτορείου Reuters, πάνω από το 60% των αναλυτών προβλέπει μία δεύτερη αύξηση επιτοκίων στο υπόλοιπο του 2026, με τον Σεπτέμβριο να θεωρείται το πιθανότερο χρονικό σημείο.
Όμως προσοχή. Η οικονομία της Ευρωζώνης εμφανίζει ήδη σημάδια έντονης αδυναμίας, με τη Γερμανία να αδυνατεί να επιστρέψει σε ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, τη βιομηχανική παραγωγή να συνεχίζει να δέχεται πιέσεις και τους επιχειρηματίες να το σκέφτονται διπλά πριν προχωρήσουν σε επενδύσεις, λόγω του υψηλού κόστους δανεισμού και της ευρύτερης αβεβαιότητας με φόντο τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Οι επίσημες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ανάπτυξη του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 0,7% φέτος, ωστόσο κερδίζει έδαφος το σενάριο της μηδενικής ή οριακής ανάπτυξης αν συνεχιστεί ο πόλεμος.
Σε αυτό το περιβάλλον, η μεγάλη παγίδα για τη Λαγκάρντ και τους διοικητές των εθνικών κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης, δεν είναι ο στασιμοπληθωρισμός, όπως πολλοί νομίζουν. Είναι ο φόβος μήπως γίνουν λανθασμένοι χειρισμοί.
Από τη μία πλευρά, οι αγορές δεν θα ήθελαν να επαναληφθεί το λάθος του 2022, όταν η ΕΚΤ αντιμετώπισε την εκτίναξη του πληθωρισμού ως ένα προσωρινό φαινόμενο. Ανησυχούν δηλαδή ότι η ΕΚΤ θα υποτιμήσει ξανά την ένταση του πληθωριστικού κύματος. Το 2021-22 ήταν η σύνδεση των ανατιμήσεων με την πανδημία και τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες που έκαναν την ΕΚΤ να χαρακτηρίσει «παροδικό» το φαινόμενο. Σήμερα, είναι αναγκασμένη να αξιολογήσει καλύτερα το κατά πόσο θα περάσουν οι ενεργειακές αυξήσεις στο σύνολο της οικονομίας, για να μη βρεθεί ξανά «πίσω από την καμπύλη» όπως συχνά λένε οι αναλυτές όταν καθυστερεί να αντιδράσει.
Στον αντίποδα, υπάρχει ο φόβος της υπερβολικής σύσφιξης. Αν δηλαδή η ΕΚΤ, υπό την πίεση να μην καθυστερήσει, προχωρήσει εσπευσμένα και βιαστικά σε διαδοχικές αυξήσεις επιτοκίων. Διότι με τη Γερμανία να παραπαίει και τις επιχειρήσεις να γίνονται ολοένα και πιο επιφυλακτικές, η υπερβολική άνοδος των επιτοκίων θα οδηγούσε με μαθηματική ακρίβεια σε ύφεση. Σκεφτείτε μία συνθήκη που η ΕΚΤ θα αυξάνει τα επιτόκια αλλά ο πληθωρισμός θα προέρχεται από την ενέργεια και την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και όχι από την αυξημένη ζήτηση. Είναι το σενάριο στο οποίο η οικονομική δραστηριότητα θα φρενάρει απότομα για να καταλήξουμε αρχικά σε στασιμοπληθωρισμό και εν συνεχεία σε ύφεση.
Επομένως, αυτό που φοβούνται οι αγορές είναι ένας φαύλος κύκλος κατά τον οποίο η ενεργειακή κρίση θα φέρνει ανατιμήσεις και θα συντηρεί την ακρίβεια, οι εργαζόμενοι θα πιέζουν για αυξήσεις στους μισθούς, την ώρα που το κόστος των υπηρεσιών θα αυξάνεται ανεξάρτητα με τη ζήτηση.
Το δίλημμα της ΕΚΤ θα είναι να προχωρήσει σε νέες αυξήσεις επιτοκίων, επιβαρύνοντας την οικονομία ή να ανεχθεί υψηλότερο πληθωρισμό από τον στόχο του 2%.
Σημειώνεται ότι ο δομικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,5% τον Μάιο. Είναι ο δείκτης του πληθωρισμού που εξαιρεί τις πιο ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων και τον οποίο παρακολουθεί στενά η ΕΚΤ. Μπορεί να βρίσκεται ακόμα πολύ χαμηλά σε σύγκριση με το ιστορικό υψηλό του 5,7% που καταγράφηκε τον Μάρτιο του 2023, ωστόσο ο προβληματισμός είναι έντονος στις τάξεις της ΕΚΤ.
Το πιθανότερο σενάριο με βάση τα σημερινά δεδομένα είναι να πραγματοποιηθεί ακόμα μία αύξηση των 25 μονάδων τον Σεπτέμβριο και στη συνέχεια να αποφασιστεί παύση για να αξιολογηθούν τα οικονομικά στοιχεία. Οι αγορές ομολόγων και συναλλάγματος αναμένουν τις δηλώσεις της Λαγκάρντ για το αν θα χρησιμοποιήσει τη γνωστή προσέγγιση του «βλέποντας και κάνοντας» ή θα δείξει νέα αύξηση τον Σεπτέμβριο.
Πολλά, βέβαια, θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, καθώς όσο κλιμακώνεται η ένταση και παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, τόσο η πετρελαϊκή κρίση απειλεί με ύφεση την Ευρώπη. Αν φτάσουμε σε αυτό το σημείο γρήγορα, η ΕΚΤ θα βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμα πιο δύσκολες αποφάσεις…
