Παρά τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν την Παρασκευή περί ανοίγματος του Στενού του Ορμούζ για όλα τα εμπορικά πλοία για όσο διαρκεί η εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ-Λιβάνου, δύο κανονιοφόροι των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν άνοιξαν πυρ εναντίον ενός δεξαμενόπλοιου που διέσχιζε το Στενό, σύμφωνα με το κέντρο Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του βρετανικού στρατού.
Επίσης, σύμφωνα με το Reuters, τουλάχιστον άλλα δύο πλοία ανέφεραν ότι δέχτηκαν πυρά ενώ προσπαθούσαν να διέλθουν από την πλωτή οδό ενώ βίντεο από την εταιρεία παρακολούθησης πλοίων Kepler έδειξε ότι πολλά δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία προσπάθησαν να διασχίσουν το Ορμούζ αλλά γύρισαν πίσω.
Σύμφωνα πάντα με τo Reuters, η Ινδία κάλεσε τον πρεσβευτή του Ιράν μετά την επίθεση σε πλοίο με ινδική σημαία που μετέφερε αργό πετρέλαιο ενώ προσπαθούσε να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ.
Η σύγχυση σχετικά με την κατάσταση του Στενού έχει αφήσει τους διαχειριστές πλοίων σε κατάσταση πλήρους αβεβαιότητας. Ακόμα και μετά τις δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών του Ιράν την Παρασκευή περί ελεύθερης διέλευσης, το γεγονός ότι ο Τραμπ δήλωσε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των λιμανιών του Ιράν από τις ΗΠΑ θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία με την Τεχεράνη, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι Φρουροί της Επανάστασης έσπευσαν μετά τις δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών του Ιράν να θέσουν προϋποθέσεις διέλευσης που ο υπουργός ουδέποτε ανέφερε, προϊδέασε τη διεθνή κοινότητα ότι η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ δεν θα είναι ανέφελη. (σ.σ:περισσότερα μπορείτε να διαβάστε εδώ).
Παρά το γεγονός λοιπόν ότι οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν περισσότερο από 10% την Παρασκευή, κάτω από τα 90 δολάρια ανά βαρέλι, με την ελπίδα ότι οι ενεργειακές προμήθειες θα αρχίσουν να ρέουν ξανά από την περιοχή, οι περισσότερες ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες παρέμειναν επιφυλακτικές.
Ο χρόνος πλέον μετράει αντίστροφα προτού φανούν οι πρώτες μεγάλες ελλείψεις στην αγορά, με τις δύο πλευρές να εισέρχονται σε λίγες ώρες στον δεύτερο κύκλο διαπραγμάτευσης με μια διαφαινόμενη πλήρη διάσταση απόψεων.
Βλέπετε, ο Απρίλιος μπορεί να είναι πιο προβληματικός από τον Μάρτιο, επειδή αυτή τη στιγμή, τα τελευταία φορτία πλοίων που έφυγαν στις 28 Φεβρουαρίου αναμένεται να φτάσουν έως τις 20 Απριλίου. Επομένως, από τον Μάιο και μετά οι περιορισμοί στην προσφορά θα αρχίσουν να γίνονται αισθητοί στις αγορές καθώς τα νέα φορτία θα είναι «εν αναμονή» επ’αόριστον.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Ιράν για να επέλθει μια συμφωνία, οι ΗΠΑ πρέπει να εγκαταλείψουν «τις υπερβολικές απαιτήσεις και να προσαρμόσουν τα αιτήματά τους στην πραγματικότητα επί τόπου».
Ο Τραμπ την ίδια στιγμή πιστεύει ότι προτείνει μια δίκαιη και λογική συμφωνία, ενώ η στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στον Λίβανο εναντίον της ένοπλης οργάνωσης Χεζμπολάχ, η οποία είναι στενός σύμμαχος του Ιράν, αποτελεί ένα ακόμη εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Άλλο ένα πρόβλημα βέβαια είναι το γεγονός ότι η ασυμφωνία στις δηλώσεις μεταξύ κυβέρνησης Ιράν και Φρουρών της Επανάστασης -περισσότερα μπορείτε να διαβάστε εδώ- αντικατοπτρίζει μια βαθιά εσωτερική σύγκρουση στην Τεχεράνη, αλλά και μια προσπάθεια επιβολής ενός «νέου καθεστώτος στο Στενό του Ορμούζ, στο οποίο βάση του διεθνούς δικαίου όλα τα πλοία, εμπορικά και στρατιωτικά, πρέπει να απολαμβάνουν το δικαίωμα της «διέλευσης τράνζιτ», ενώ το Ιράν επιδιώκει να επιβάλει το καθεστώς της «αβλαβούς διέλευσης».
Σε εύφλεκτο κλίμα ο δεύτερος γύρος των διαπραγματεύσεων
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θα μεταβούν στο Πακιστάν τη Δευτέρα για έναν δεύτερο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών με το Ιράν, υπό την ηγεσία του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς «Προσφέρουμε μια πολύ δίκαιη και λογική ΣΥΜΦΩΝΙΑ και ελπίζω να την δεχτούν, γιατί αν δεν το κάνουν, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα γκρεμίσουν κάθε σταθμό παραγωγής ενέργειας και κάθε γέφυρα στο Ιράν. ΤΕΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΚΑΛΟ ΤΥΠΟ!»
Διττές και οι δηλώσεις του προέδρου κοινοβουλίου και επικεφαλή διαπραγματευτή του Ιράν Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, σύμφωνα με τις οποίες οι ειρηνευτικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, αλλά την ίδια στιγμή οι ιρανικές δυνάμεις παραμένουν έτοιμες για επανέναρξη των μαχών σε περίπτωση που οι ΗΠΑ συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τον ναυτικό αποκλεισμό για το Ιράν στο Στενό.
«Είναι αδύνατο για άλλους να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ, αλλά όχι για εμάς. Εάν οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείψουν τον αποκλεισμό, η κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ σίγουρα θα περιοριστεί», δήλωσε συγκεκριμένα.
Η δήλωση αυτή όπως είναι φυσικό ενίσχυσε την ήδη υπάρχουσα επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών σχετικά με την αποστολή πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Εν τω μεταξύ, σύγχυση υπάρχει και όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να στερήσουν από το Ιράν τα δικαιώματά του για πυρηνικό πρόγραμμα.
Σε συνέντευξή του στο Associated Press το Σάββατο, στο περιθώριο ενός διπλωματικού φόρουμ στην Τουρκία, ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών, Σαΐντ Χατιμπζαντέχ, ξεκαθάρισε επίσης ότι η χώρα του δεν θα παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο στις Ηνωμένες Πολιτείες, απορρίπτοντας πλήρως τους ισχυρισμούς του Τραμπ την Παρασκευή σύμφωνα με τους οποίους το Ιράν συμφώνησε να παραδώσει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει.(σ.σ: O Τραμπ είχε δηλώσει μεταξύ άλλων ότι οι ΗΠΑ θα εισβάλουν στο Ιράν και θα «πάρουν όλη την πυρηνική σκόνη», αναφερόμενος στα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που πιστεύεται ότι είναι θαμμένο κάτω από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις που υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τις αμερικανικές στρατιωτικές επιδρομές πέρυσι).
Οι αξιωματούχοι αρχίζουν να χτυπούν τα καμπανάκια κινδύνου
Το CNBC έκανε ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ με περισσότερους από 30 κεντρικούς τραπεζίτες, πολιτικούς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στις συναντήσεις του ΔΝΤ με την Παγκόσμια Τράπεζα στην Ουάσιγκτον την προηγούμενη εβδομάδα, όσον αφορά τις μεγαλύτερες οικονομικές ανησυχίες τους σχετικά με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν.
Το συμπέρασμα ήταν ότι η αβεβαιότητα επηρεάζει αρνητικά τις παγκόσμιες προοπτικές, καθώς ο πόλεμος επηρεάζει ήδη τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Σχεδόν όλοι «φωτογράφισαν» ότι υπάρχουν ανάμεικτα μηνύματα από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη και ελάχιστη σαφήνεια σχετικά με την κατάσταση των ειρηνευτικών συνομιλιών, τη στιγμή που ο πόλεμος έχει ήδη αντίκτυπο σύμφωνα με τον Pierre Gramegna, διευθύνων σύμβουλο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας στον πληθωρισμό και κυρίως στις τιμές της βενζίνης.
Σύμφωνα με τον Gramegna μάλιστα εάν ο πόλεμος διαρκέσει μερικούς μήνες ακόμη και το Στενό του Ορμούζ αποκλειστεί ή «μισοκλειστεί», τότε ο πληθωρισμός θα αυξηθεί περισσότερο από 1%, ίσως 1,5% φέτος. Αν ο πόλεμος επεκταθεί χρονικά περισσότερο, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί κατά 2,5% πυροδοτώντας πιθανότατα στασιμοπληθωρισμό.
Εξίσου προβληματισμένος ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ο οποίος δήλωσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής «δεν μπορούν να στοιχηματίζουν μόνο στο πιο ευνοϊκό σενάριο», καθώς υπάρχει μια άνευ προηγουμένου αβεβαιότητα. «Αν παραταθεί ο πόλεμος θα υπάρξουν δευτερογενείς επιπτώσεις, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και σε ορισμένα άλλα προϊόντα. Ως εκ τούτου, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προετοιμάζονται για υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη» ,δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η Ελίζαμπεθ Σβάντεσον, η υπουργός Οικονομικών της Σουηδίας, επίσης προειδοποίησε ότι «δεν έχουμε δει ακόμη όλα τα στοιχεία αυτής της κρίσης, και θα μπορούσε να είναι αρκετά άσχημη…Εξαρτάται, φυσικά, από την ένταση και τη διάρκεια του πολέμου, αλλά επηρεάζει ανθρώπους σε όλο τον κόσμο….Όλοι επηρεάζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, οπότε υποθέτω ότι η παγκόσμια ζήτηση θα είναι χαμηλότερη, όπως και η ανάπτυξη».
Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε ότι ο κόσμος «πιθανώς αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία», ενώ ήταν από τους λίγους αξιωματούχους που επισήμανε το γεγονός ότι από τον Κόλπο διακινείται και το ένα τρίτο των λιπασμάτων καθώς και σημαντικές ποσότητες θείου, ηλίου και πετροχημικών, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης κρίσης.
Θα συνεχιστεί η ανάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων
Ο επανασχεδιασμός των εφοδιαστικών αλυσίδων που ξεκίνησε την περίοδο της πανδημίας Covid-19 και συνεχίστηκε με τον Ρωσοουκρανικό πόλεμο, από ότι φαίνεται θα περάσει σε ένα νέο πιο εκτεταμένο εύρος μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή
Ενδεικτικές ήταν οι δηλώσεις του Γάλλου Υπουργού Οικονομικών, Ρολάν Λεσκίρ, ο οποίος δήλωσε στο CNBC ότι η Ευρώπη πρέπει να διπλασιάσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για να οικοδομήσει ανθεκτικότητα στις ενεργειακές της αγορές. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτή η συνθήκη, θα αυξηθούν οι επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια και τις Ανανεώσιμες Πηγές.
Ο Ρολάν Λεσκίρ ολοκλήρωσε τις δηλώσεις του με το συμπέρασμα: «Αυτή η κρίση δείχνει για άλλη μια φορά ότι χρειαζόμαστε περισσότερη ανεξαρτησία …Πρέπει να επανεξετάσουμε την κλιματική αλλαγή ως ευκαιρία και όχι ως απειλή, και ελπίζουμε ότι μέχρι να έρθει η επόμενη κρίση - γιατί φοβάμαι ότι θα υπάρξουν περισσότερες - θα είμαστε ακόμη πιο προστατευμένοι από ό,τι είμαστε σήμερα».
Aλλά και ο Κρίσνα Σρινιβασάν, επικεφαλής του τμήματος Ασίας στο ΔΝΤ, προέτρεψε «κάθε χώρα στην Ασία να εξετάσει το ενδεχόμενο διαφοροποίησης των αλυσίδων ενεργειακού εφοδιασμού της».
Καμία ορατότητα για τα επιτόκια
Μπορεί οι αγορές να προεξοφλούν κάποιες αυξήσεις επιτοκίων φέτος, όμως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής που μίλησαν στο CNBC στην Ουάσιγκτον ξεκαθάρισαν ότι έχει καταστεί δύσκολο να προχωρήσει οποιοδήποτε σχεδιασμός νομισματικής πολιτικής λόγω της διαρκούς αβεβαιότητας.
Ο Όλι Ρεν, διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τόνισε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ «δεν έχουν δεσμευτεί εκ των προτέρων για καμία πορεία επιτοκίων, παρά το γεγονός ότι οι αγορές προβλέπουν μια σειρά αυξήσεων για την ευρωζώνη φέτος...Δεν υπάρχει καμία σαφήνεια, καμία βεβαιότητα σχετικά με τους βασικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας της σύγκρουσης, από την οποία εξαρτάται πόσο σοβαρή θα είναι η ζημιά που έχει προκληθεί στην παραγωγή ενέργειας και στις οδούς μεταφοράς».
Ο Γιόακιμ Νάγκελ, πρόεδρος της γερμανικής Bundesbank και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, περιέγραψε την κατάσταση ως «πολύ αδιαφανή, πολύ θολή».
Τουτέστιν, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά για τη συνεδρίαση της ΕΚΤ για τη νομισματική πολιτική σε δύο εβδομάδες.
Όμως στο σημείο αυτό θα επισημάνουμε τη δήλωση του Διοικητή της Τράπεζας της Σλοβενίας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Πρίμος Ντόλεντς: «ο πόλεμος καθιστά αρκετά δύσκολο να εκτιμηθεί τι θα πρέπει να κάνουμε σε επίπεδο νομισματικής πολιτικής. Σύμφωνα με το βασικό μας σενάριο, δεν θα χρειαστεί να ενεργήσουμε με βάση τη νομισματική πολιτική, επειδή υποθέτουμε ότι αυτό το σοκ προσφοράς θα περάσει τόσο γρήγορα όσο ήρθε. Αλλά δεν ξέρω αν αυτό το σενάριο είναι ρεαλιστικό ή όχι».
Τουτέστιν, μέχρι στιγμής οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δείχνουν να προκρίνουν την άποψη ότι μια αύξηση επιτοκίων δεν θα είχε νόημα από τη στιγμή που ο πληθωρισμός προέρχεται από την πλευρά της προσφοράς και όχι της ζήτησης.
Η παράξενη ανθεκτικότητα της αγοράς
Οι παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές έχουν σε μεγάλο βαθμό αγνοήσει τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν, με τις αμερικανικές μετοχές να καταγράφουν νέα υψηλά την προηγούμενη εβδομάδα, σε απόλυτο συντονισμό όχι με την γεωπολιτική κατάσταση αλλά με τα εταιρικά αποτελέσματα, η ανακοίνωση των οποίων μπαίνει στη δεύτερη εβδομάδα.
Το γεγονός ότι οι αγορές εξακολουθούν να υποτιμούν τον αντίκτυπο του «εμφράγματος» στο Ορμούζ, εκπλήσσει πολλούς αξιωματούχους. Η Βερένα Ρος, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών δήλωσε ότι οι αγορές έχουν λειτουργήσει με αρκετά ομαλό τρόπο, αλλά το ερώτημα είναι πώς θα συνεχίσουν οι επενδυτές να αντιμετωπίζουν την αυξημένη μεταβλητότητα που φαίνεται να συμβαίνει σε καθημερινή βάση.
Ο Μάρτινς Κάζακς, ένα άλλο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Λετονίας, δήλωσε ότι η αντίδραση της αγοράς στον πόλεμο ήταν απροσδόκητη. Πιο συγκεκριμένα δήλωσε ότι: «Οι χρηματοπιστωτικές αγορές, κάτι που με εκπλήσσει, έχουν επιστρέψει εκεί που ήταν πριν από την έναρξη του πολέμου. Αλλά μόνο τώρα θα δούμε ποιος θα είναι ο αντίκτυπος στην προσφορά, καθώς τώρα θα δούμε τις διακοπές στην προσφορά και πώς αυτές θα επιδράσουν στο πραγματικό μέρος της οικονομίας».
Ο Μάρτινς Κάζακς έχει δίκιο. Μέχρι τώρα δεν έχουμε φτάσει στο σημείο να έχουμε ελλείψεις στην αγορά. Αν ο πόλεμος συνεχιστεί και το Ορμούζ παραμείνει κλειστό, είναι θέμα χρόνου πέραν από αυξήσεις τιμών να δούμε και ελλείψεις, με πρώτον υποψήφιο πιθανότατα τα αεροπορικά καύσιμα.
Γι’ αυτό έχει σημασία αυτή την εβδομάδα ο δεύτερος γύρος των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ να καταλήξει σε συμφωνία και σε απελευθέρωση του Στενού του Ορμούζ.
Πόσο πιθανόν όμως είναι αυτό με την ασυμφωνία στις δηλώσεις μεταξύ της κυβέρνησης του Ιράν και των Φρουρών της Επανάστασης όσον αφορά τη διέλευση των εμπορικών πλοίων από το Ορμούζ να αποκαλύπτει τη βαθιά εσωτερική σύγκρουση της Τεχεράνης;
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
