Η ανοδική έκρηξη που ακολούθησε την αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αθηνών, θύμισε τις αντιδράσεις των σκύλων του Νομπελίστα, Ιβάν Παυλόφ. Στο πείραμα του Παυλόφ, οι σκύλοι αντιδρούσαν πριν καν δουν το φαγητό μπροστά τους, ακούγοντας τον ήχο μιας καμπάνας. Κάτι τέτοιο συνέβη και εδώ. Όπου η αγορά αναμένοντας τα πολυπόθητα κεφάλαια από το εξωτερικό, ενεργοποιήθηκε και μόνο στο άκουσμα της είδησης, με τις πολυδιαφημισμένες εισροές ωστόσο, να αναμένονται σε δεκατρείς μήνες.
Η αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις ανεπτυγμένες αγορές από τον οίκο MSCI, αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για την ελληνική οικονομία και μια ισχυρή διεθνή αναγνώριση της προόδου που έχει επιτύχει η χώρα τα τελευταία χρόνια.
Η επιστροφή της Ελλάδας στον πυρήνα των ανεπτυγμένων οικονομιών και σε επίπεδο κεφαλαιαγοράς, ακολούθησε την αναβάθμιση των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου και ήταν μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Γι’ αυτό πήρε και περισσότερο χρόνο. Η αναβάθμιση είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς. Είναι αποτέλεσμα συστηματικής προσπάθειας, μεταρρυθμίσεων, δημοσιονομικής σταθερότητας, ισχυρού τραπεζικού συστήματος και φιλοεπενδυτικού περιβάλλοντος. Η αξιοπιστία της χώρας μας και στον χώρο των μετοχών προσελκύει νέα επενδυτικά κεφάλαια, διευρύνει τη βάση των διεθνών επενδυτών και δημιουργεί νέες προοπτικές χρηματοδότησης για τις ελληνικές επιχειρήσεις.
O MSCI Inc. ανακοίνωσε ότι οι δείκτες MSCI Greece Indexes θα αναταξινομηθούν από το καθεστώς της Αναδυόμενης Αγοράς (Emerging Market) στο καθεστώς της Ανεπτυγμένης Αγοράς (Developed Market) σε ένα στάδιο, σε συνδυασμό με την Αναθεώρηση Δεικτών τον Μάιο 2027 και όχι τον Αύγουστο του 2026, όπως ανέμεναν οι περισσότεροι. Δηλαδή σε δεκατρείς μήνες.
Όμως το Χρηματιστήριο Αθηνών εξερράγη ανοδικά, μετά την ανακοίνωση του MSCI, λες και η αναβάθμιση και αναταξινόμηση των δεικτών θα γινόταν αύριο. Προεξοφλώντας όλα τα θετικά νέα μέσα σε ένα μόλις εικοσιτετράωρο. Προεξοφλώντας, δηλαδή, τις κεφαλαιακές εισροές που θα ενεργοποιηθούν από τα funds, που ακολουθούν τον μεγαλύτερο πάροχο χρηματιστηριακών δεικτών, τον MSCI, έχοντας επενδύσει στους συγκεκριμένους δείκτες του MSCI περισσότερα από $18 τρισ.
Μεγάλος και δικαιολογημένος ως ένα βαθμό, ο ενθουσιασμός της επενδυτικής κοινότητας, μετά από τόσα χρόνια πίεσης, ωστόσο είναι καλό να τοποθετήσουμε τα πράγματα στην πραγματική τους βάση. Το αφήγημα του ενθουσιασμού στηρίζεται στο γεγονός ότι στο χρηματιστήρια θα εμφανιστούν νέοι παίκτες, που θα αγοράσουν σε ακριβότερες τιμές τις μετοχές που έχουν στα χέρια τους σήμερα οι σημερινοί μέτοχοι. Είναι, όμως, ρεαλιστικές αυτές οι προσδοκίες;
Η αλήθεια είναι ότι η μετάβαση από τον MSCI Emerging Markets στον MSCI Europe σημαίνει ότι η Ελλάδα εγκαταλείπει ένα περιβάλλον, όπου είχε υψηλότερη σχετική στάθμιση, για να ενταχθεί σε έναν δείκτη όπου το βάρος της δεν θα ξεπερνά το 0,28%. Τη στιγμή που στον ίδιο δείκτη συμμετέχουν, για παράδειγμα, και η Πορτογαλία με 0,34%, η Αυστρία με 0,50%, η Ιρλανδία με 0,66%, η Πολωνία με 0,71% και η Νορβηγία με 1,17%. Όσον δε αφορά τον MSCI World, σύμφωνα με έκθεση της Morgan Stanley, το ποσοστό της ελληνικής συμμετοχής θα βρίσκεται στο 0,05%, από 0,47% που βρίσκεται σήμερα στον δείκτη των αναδυόμενων αγoρών.
Έτσι, το Χρηματιστήριο της Αθήνας θα μετατραπεί από ένα μεσαίο ψάρι σε μια λίμνη κεφαλαίων, σε ένα πολύ μικρό ψάρι σε έναν ωκεανό κεφαλαίων. Και μάλιστα σε έναν ωκεανό κεφαλαίων με πιο ευαίσθητους, πιο απαιτητικούς και πιο έξυπνους αλιείς.
Αυτή η αλλαγή πίστας από τις αναδυόμενες στις ανεπτυγμένες αγορές συνοδεύεται από τις μηχανικές και αυτόματες εισροές και εκροές κεφαλαίων, από την πλευρά των funds που ακολουθούν τυφλά τους δείκτες του MSCI.
Πριν, όμως, δούμε το τελικό ισοζύγιο ανάμεσα στις αγορές και στις πωλήσεις μετοχών, που θα ακολουθήσουν την αναβάθμιση από τον MSCI, ας δούμε τις εκτιμήσεις για την αναδιάταξη των δεκτών.
Η JP Morgan, με καθαρά χρηματιστηριακούς όρους εκτιμά πως η αναβάθμιση αποτελεί αρνητική εξέλιξη για το Χρηματιστήριο Αθηνών, καθώς βλέπει μόνο τις τέσσερις συστημικές τράπεζες (Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank) να εισέρχονται στον δείκτη και με κάποια μικρή πιθανότητα για τον ΟΤΕ.
Η Morgan Stanley προβλέπει ότι μόνον η Eurobank, η Εθνική Τράπεζα, η Τράπεζα Πειραιώς, η Alpha Bank και η ΔΕΗ θα ενταχθούν στον δείκτη ανεπτυγμένων αγορών.
Η Bloοmberg Finance βλέπει και αυτή μόνον την Eurobank, την Εθνική Τράπεζα, την Τράπεζα Πειραιώς, την Alpha Bank, με τον ΟΤΕ να μένει έξω λόγω του μικρότερου «free float», σαν αποτέλεσμα της μεγάλης στρατηγικής μετοχικής συμμετοχής της Deutsche Telecom.
Ας σημειωθεί ότι από τον δείκτη MSCI των ανεπτυγμένων αγορών θα αποχωρήσουν όπως είναι επόμενο οι ελληνικές μετοχές που ανήκαν σήμερα σε αυτόν. Δηλαδή του ΟΤΕ, της ΔΕΗ, της Alwyn (ΟΠΑΠ) και της Jumbo.
Οι μετακινήσεις των μετοχών των τραπεζών από τον MSCI των αναδυομένων αγορών στον MSCI των αναπτυγμένων αγορών και η αποχώρηση των υπόλοιπων μετοχών από τον MSCI των αναδυόμενων αγορών χωρίς αντικατάσταση, όπως φαίνεται από τις πρώτες εκτιμήσεις των διεθνών επενδυτικών οίκων, θα αφήσει ένα κεφαλαιακό έλλειμμα. Καθώς οι εκροές θα είναι μεγαλύτερες από τις εισροές.
Έτσι, η JP Morgan εκτιμά ότι οι καθαρές εκροές θα ανέλθουν στα $600 εκατ., καθώς οι περιορισμένες εισροές προς τις τράπεζες δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις σημαντικές εκροές από τα υπόλοιπα blue chips.
Σύμφωνα με άλλους οίκους, μεταξύ των οποίων και η Goldman Sachs, oι συνολικές εκροές που υπολογίζονται πέριξ των $700 εκατ. από τις μη τραπεζικές μετοχές, υπερκαλύπτουν κατά πολύ τις εισροές προς τις τράπεζες.
Τα επιπλέον κεφάλαια που θα εισρεύσουν στις τραπεζικές μετοχές, σύμφωνα με τα σημερινά επίπεδα τιμών, για την Εθνική Τράπεζα θα είναι λίγο χαμηλότερα από τα $40 εκατ., για την Eurobank στα $30 εκατ., για την Τράπεζα Πειραιώς στα $25 εκατ. και στην Alpha Bank λίγο υψηλότερα των $15 εκατ. Η Εθνική Τράπεζα θα έχει τις μεγαλύτερες εισροές καθώς στο μοντέλο υπολογισμού της MSCI, υπολογίζεται σε σημαντικό βαθμό το free float των μετοχών της κάθε τράπεζας.
Δικαιολογούν, λοιπόν, οι προαναφερθείσες συνολικές εισροές που θα πραγματοποιηθούν σε δεκατρείς μήνες, την ανοδική έκρηξη των τιμών του Χρηματιστηρίου Αθηνών, που ακολούθησε την ανακοίνωση της αναβάθμισης από την πλευρά του MSCI; Ασφαλώς και όχι.
Οι επενδυτές οφείλουν να εστιάζουν στα θεμελιώδη οικονομικά στοιχεία των εταιρειών, τις διεθνείς τάσεις των μητροπολιτικών χρηματιστηρίων και να αποφεύγουν τα «παπαγαλάκια» που βλέπουν παντού δήθεν ευκαιρίες, εξαγορές, συγχωνεύσεις, νέες εισαγωγές και deals αμφιλεγόμενου χαρακτήρα και δυσνόητων προοπτικών. Πάντως, οι προσδοκίες που βασίζονται μόνο στα κεφάλαια του «Θείου από την Αμερική», μοιάζουν περισσότερο με σενάρια της εποχής του ασπρόμαυρου κλασσικού ελληνικού κινηματογράφου, παρά με πραγματικές προοπτικές. Ο MSCI των ανεπτυγμένων δεν είναι σίγουρα ο θείος με τα πολυπόθητα δολάρια. Είναι ένα νέο επενδυτικό περιβάλλον με προοπτικές, αλλά και υψηλές απαιτήσεις.
