Οι «πράσινες» υποδομές και οι σχετικές νομοθετικές απαιτήσεις αποτελούν, πλέον, τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής (European Green Deal), η οποία αναδιαμορφώνει πλήρως τον κατασκευαστικό και ενεργειακό κλάδο.
Ο στόχος της αναμόρφωσης αυτής είναι η επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, μετατρέποντας τον χώρο των κατασκευών από ρυπογόνο παράγοντα σε πυλώνα βιωσιμότητας.
Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, βάσει της οδηγίας EPBD προβλέπονται:
- Μηδενικές Εκπομπές (ZEB): Όλα τα νέα κτίρια πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές άνθρακα. Το μέτρο αυτό ισχύει ήδη από το 2028 για δημόσια κτίρια και επεκτείνεται σε όλες τις νέες κατασκευές έως το 2030.
- Υποχρεωτικές Ανακαινίσεις: Ενεργειακή αναβάθμιση του 15% των χειρότερων ενεργειακά κτιρίων για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας και του αποτυπώματος άνθρακα.
- Αποτύπωμα Άνθρακα Κύκλου Ζωής (GWP): Υποχρεωτικός υπολογισμός των εκπομπών άνθρακα για όλα τα νέα μεγάλα κτίρια, ένα μέτρο που εφαρμόζεται σταδιακά για να καλύψει όλες τις κατασκευές έως το 2030.
Σε ό,τι αφορά τα βιώσιμα υλικά και την κυκλική οικονομία, αυτά ρυθμίζονται από δυο κανονισμούς:
- Οικολογικός Σχεδιασμός (ESPR): Ο κανονισμός θεσπίζει αυστηρούς κανόνες για τον σχεδιασμό των προϊόντων με έμφαση στην ανθεκτικότητα, την επισκευασιμότητα και την κυκλικότητα.
- Προδιαγραφές Δομικών Υλικών: Υποχρεωτική στροφή σε υλικά χαμηλού άνθρακα (όπως το ανακυκλωμένο αλουμίνιο και ο πράσινος χάλυβας) και η χρήση ψηφιακών διαβατηρίων προϊόντων για την ιχνηλασιμότητά τους.
Στο θέμα των ΑΠΕ και της ενεργειακής μετάβασης έχουμε την απλοποίηση και επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων για έργα ΑΠΕ (αιολικά, φωτοβολταϊκά) και τις σχετικές υποδομές δικτύων σε καθορισμένες «περιοχές επιτάχυνσης». Στο κομμάτι της ηλιακής ενέργειας σε κτίρια προβλέπεται η σταδιακή καθιέρωση υποχρεωτικής εγκατάστασης ηλιακών συστημάτων σε δημόσια και εμπορικά κτίρια.
Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τον δημόσιο τομέα που αποτελεί βασικό αγοραστή του κατασκευαστικού τομέα, υποχρεούται να ενσωματώνει αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια. Αυτό αποκλείει μη βιώσιμες πρακτικές και πριμοδοτεί τεχνολογίες χαμηλού άνθρακα και κυκλικής οικονομίας σε δημόσια έργα.
Στο τομέα των «πράσινων» επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Ταξινόμηση (taxonomy) κατευθύνει ιδιωτικά και δημόσια κεφάλαια σε περιβαλλοντικά βιώσιμες δραστηριότητες, κάνοντας πιο δύσκολη τη χρηματοδότηση έργων με υψηλό περιβαλλοντικό κόστος, ενώ την ίδια στιγμή διασυνοριακά ενεργειακά έργα (PCIs) επιδοτούνται μέσω ειδικών πακέτων.
Πράσινες πόλεις, πράσινες υποδομές
Στην Ελλάδα όλο και περισσότερες κατασκευαστικές εταιρείες υιοθετούν την «πράσινη» δόμηση και τη βιωσιμότητα των κτιρίων.
Οι πράσινες υποδομές αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων και τη δημιουργία βιώσιμων πόλεων. Ο κατασκευαστικός κλάδος μπορεί να διαδραματίσει καίριο ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, επενδύοντας σε καινοτόμες λύσεις με γνώμονα τα «πράσινα» υλικά και το «πράσινο» αποτύπωμα. Από τους δημόσιους χώρους και τις φυσικές εκτάσεις, μέχρι τον ιδιωτικό τομέα, οι κατασκευαστικές εταιρείες μπορούν να εντάξουν στις υποδομές τους πλήρως «πράσινες» πρακτικές, μειώνοντας έτσι σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Και αυτό γιατί, μπορούν να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να απορροφήσουν το βρόχινο νερό, αλλά και να βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα. Επιπλέον, είναι πολύ πιο ανθεκτικές. Προστατεύουν από πλημμύρες, κατολισθήσεις και άλλες φυσικές καταστροφές, ενώ μπορούν να βελτιώσουν και την ψυχική υγεία των ανθρώπων.
Επιπρόσθετα, η οικονομική ανάπτυξη είναι άλλη μια απόρροια των πράσινων υποδομών, μιας και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και ενισχύουν τον τουρισμό. Επιπλέον, μακροπρόθεσμα, οι πράσινες υποδομές μπορούν να μειώσουν τα λειτουργικά κόστη των κτιρίων.
Από την πλευρά τους, οι καταναλωτές δείχνουν ολοένα και εντονότερο ενδιαφέρον για βιώσιμες κατοικίες και κτίρια, άρα η αύξηση της ζήτησης είναι αξιοσημείωτη.
