Η Αθήνα συνεχίζει να κερδίζει το διεθνές τουριστικό κοινό, όχι μόνο ως «πύλη» προς τα νησιά αλλά πλέον ως αυτόνομος city break προορισμός με ισχυρό πολιτιστικό αποτύπωμα. Η φετινή έρευνα ικανοποίησης επισκεπτών των ΕΞΑ, και ΔΑΑ επιβεβαιώνει ότι η πρωτεύουσα παραμένει ελκυστική, φιλόξενη και με αυξανόμενη οικονομική αξία για τον επισκέπτη.
Την ίδια ώρα, όμως, αναδεικνύει και τις αδυναμίες που απειλούν να περιορίσουν τη δυναμική της, που αφορούν σε δημόσιους χώρους, καθαριότητα, προσβασιμότητα, αλλά και την αδυναμία της πόλης να «πουλήσει» αποτελεσματικά το παραλιακό της μέτωπο και τα νησιά του Αργοσαρωνικού.
Η εικόνα που καταγράφεται για την Αθήνα του 2025 απέχει πλέον αισθητά από εκείνη μιας πόλης που λειτουργεί αποκλειστικά ως transit προορισμός. Οι αριθμοί δείχνουν ότι η πρωτεύουσα παγιώνεται στον διεθνή τουριστικό χάρτη ως προορισμός αναψυχής με ισχυρή συναισθηματική σύνδεση με τον επισκέπτη, υψηλά ποσοστά ικανοποίησης και αυξημένη καταναλωτική δυναμική.
Ο πολιτισμός εξακολουθεί να αποτελεί το απόλυτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της πόλης, συγκεντρώνοντας βαθμολογία 9,2, σε μια περίοδο που πολλές ευρωπαϊκές πόλεις αναζητούν νέο αφήγημα ταυτότητας. Για τους μισούς σχεδόν επισκέπτες, η εμπειρία στην Αθήνα συνδέθηκε με αίσθημα πολιτιστικού εμπλουτισμού, ενώ σημαντικό ποσοστό δήλωσε ότι έφυγε με αίσθημα χαράς, έμπνευσης ή χαλάρωσης.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στο ότι η Αθήνα φαίνεται πως αρχίζει να κεφαλαιοποιεί περισσότερο το συναίσθημα και λιγότερο το «checklist» των αξιοθέατων. Αυτό εξηγεί και την αύξηση της ημερήσιας δαπάνης κατά 10%, με τις μεγαλύτερες ενισχύσεις να καταγράφονται σε δραστηριότητες, πολιτιστικές εμπειρίες και διασκέδαση.
Ο CEO του ΔΑΑ, Γιώργος Καλλιμασιάς, στάθηκε ακριβώς σε αυτή τη μετάβαση, επισημαίνοντας ότι η Αθήνα έχει πλέον αποκτήσει «ιδιαίτερη δυναμική ως ελκυστικός προορισμός καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η ανάπτυξη «συνοδεύεται και από ευθύνη», με αιχμή τις επενδύσεις στις υποδομές και στη συνολική εμπειρία του επισκέπτη.
Η πόλη αρέσει, η καθημερινότητα όχι πάντα
Παρά την ισχυρή εικόνα του προορισμού, η έρευνα αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η εμπειρία της Αθήνας «σκοντάφτει» στη λειτουργία της πόλης. Η καθαριότητα, η κατάσταση των πεζοδρομίων, οι πλατείες, ο θόρυβος και συνολικά η ποιότητα του δημόσιου χώρου εξακολουθούν να βαθμολογούνται χαμηλότερα σε σχέση με άλλες παραμέτρους της εμπειρίας.
Είναι ίσως το πιο κρίσιμο εύρημα της φετινής έρευνας, ήτοι η Αθήνα διαθέτει ισχυρό brand, αλλά το αστικό της περιβάλλον δεν συμβαδίζει πάντα με τις προσδοκίες που η ίδια δημιουργεί. Οι επισκέπτες εντυπωσιάζονται από το πολιτιστικό κεφάλαιο της πόλης, αλλά έρχονται αντιμέτωποι με μια καθημερινότητα που συχνά δυσκολεύει την εμπειρία.
Η Διευθύντρια Επικοινωνίας και Μάρκετινγκ του ΔΑΑ, Ιωάννα Παπαδοπούλου, αναγνώρισε ότι τα στοιχεία «φωτίζουν τα σημεία που χρειάζονται προσοχή», εστιάζοντας στην καθαριότητα, την προσβασιμότητα και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι, παρά τις χαμηλές αξιολογήσεις σε επιμέρους τομείς, η Αθήνα εξακολουθεί να θεωρείται ιδιαίτερα φιλόξενη και συμπεριληπτική πόλη. Το 81% των επισκεπτών δηλώνει ότι αισθάνθηκε ευπρόσδεκτο ανεξαρτήτως εθνικότητας, θρησκείας ή σεξουαλικού προσανατολισμού, ενώ οι ταξιδιώτες με ανάγκες προσβασιμότητας αξιολόγησαν θετικά τη διαθεσιμότητα βοήθειας και υπηρεσιών.
Αυτό δείχνει ότι η «ανθρώπινη εμπειρία» της Αθήνας παραμένει ισχυρή. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στη λειτουργικότητα της πόλης και όχι στην εικόνα φιλοξενίας της.
Το παραλιακό μέτωπο και ο Αργοσαρωνικός μένουν πίσω
Από τα πιο ηχηρά συμπεράσματα της έρευνας είναι η υποχώρηση της επισκεψιμότητας στο παραλιακό μέτωπο. Για πρώτη φορά από το 2017, περισσότεροι επισκέπτες δήλωσαν ότι δεν βρέθηκαν καν στην αθηναϊκή ριβιέρα.
Το στοιχείο αυτό προβληματίζει ιδιαίτερα τους φορείς του τουρισμού, καθώς η εμπειρία όσων τελικά επισκέφθηκαν τις παραλίες ήταν εξαιρετικά θετική. Με άλλα λόγια, το προϊόν φαίνεται να λειτουργεί, αλλά δεν εντάσσεται οργανικά στην τουριστική εμπειρία της πόλης.
Ο πρόεδρος της ΕΞΑ, Ευγένιος Βασιλικός, στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα, σημειώνοντας ότι η μείωση της επισκεψιμότητας αναδεικνύει την ανάγκη για πιο συστηματική προβολή του παραλιακού μετώπου και συνολικά της Αττικής.
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και για τα νησιά του Αργοσαρωνικού. Παρότι βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από την πρωτεύουσα, παραμένουν χαμηλά στην ταξιδιωτική συνείδηση των επισκεπτών. Η έλλειψη χρόνου, η περιορισμένη ενημέρωση αλλά και οι δυσκολίες πρόσβασης λειτουργούν αποτρεπτικά.
Στην πραγματικότητα, η έρευνα δείχνει ότι η Αθήνα δεν έχει ακόμη καταφέρει να μετατρέψει την εγγύτητα θάλασσας και νησιών σε οργανικό κομμάτι του τουριστικού της προϊόντος.
Η πρόεδρος του ΕΟΤ, Άντζελα Βαρελά, εστίασε ακριβώς στην ανάγκη καλύτερης ανάδειξης της Αθηναϊκής Ριβιέρας και των κοντινών νησιών ως ενιαίου αφηγήματος προορισμού, σε μια περίοδο που η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει την παραμονή και τη δαπάνη των επισκεπτών.
Η χειμερινή Αθήνα κερδίζει έδαφος
Άξιο αναφοράς και το ότι η χειμερινή περίοδος εμφανίζει πλέον σαφή σημάδια ενίσχυσης. Η πληρότητα και οι τιμές των ξενοδοχείων αυξήθηκαν αισθητά τους μήνες Νοέμβριο έως Μάρτιο, επιβεβαιώνοντας ότι η στρατηγική επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου αρχίζει να αποδίδει. Αντίθετα, η υψηλή περίοδος εμφανίζει σημάδια κόπωσης, καθώς η πληρότητα υποχώρησε οριακά.
Ο εντεταλμένος σύμβουλος του ΣΕΤΕ, Αλέξανδρος Θάνος, φέρεται να υπογράμμισε ότι χρειάζεται μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, με έμφαση στις υποδομές, στη διαχείριση της ζήτησης και στη συνολική αναβάθμιση της εμπειρίας.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ αναδεικνύονται πλέον στην κορυφαία αγορά για την Αθήνα, με περίπου 1,2 εκατ. επισκέπτες και αύξηση 12%. Πρόκειται για αγορά υψηλότερης δαπάνης και μεγαλύτερης ωριμότητας, γεγονός που εξηγεί εν μέρει και την αύξηση της μέσης καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το βασικό συμπέρασμα της φετινής έρευνας είναι ίσως ότι η Αθήνα βρίσκεται πλέον σε ένα μεταβατικό σημείο. Έχει καταφέρει να ισχυροποιήσει το brand της διεθνώς, να αυξήσει τις αφίξεις και να ενισχύσει τη θέση της ως city break προορισμός, όμως καλείται τώρα να αντιμετωπίσει τις «εσωτερικές» της αδυναμίες.
Οι 34 εκατ. επιβάτες του ΔΑΑ και τα 8,7 εκατ. ξένων επισκεπτών δείχνουν τη δυναμική. Η πρόκληση πλέον είναι αν η πόλη μπορεί να ακολουθήσει αυτή την ανάπτυξη σε επίπεδο λειτουργίας, βιωσιμότητας και ποιότητας ζωής.
Ο αντιπεριφερειάρχης Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Κωνσταντίνος Ζώμπος, αναφέρθηκε στην ανάγκη καλύτερου συντονισμού μεταξύ φορέων, ώστε η τουριστική ανάπτυξη να συνδεθεί πιο ουσιαστικά με την καθημερινότητα της πόλης και των κατοίκων της. Παράλληλα τόνισε ότι ο σχεδιασμός της Περιφέρειας εστιάζει σε όλα αυτά τα θέματα.
