Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί, πλέον, στρατηγικό μέρος της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ), μετασχηματίζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αλληλεπιδρούν με την κοινωνία και το περιβάλλον.
Μάλιστα, η ενσωμάτωσή της στον κύριο κορμό των δραστηριοτήτων της ΕΚΕ δεν περιορίζεται σε απλά τεχνολογικά εργαλεία, αλλά επαναπροσδιορίζει την ηθική διακυβέρνηση, την κοινωνική προσφορά και τη βιωσιμότητα των σύγχρονων οργανισμών.
Οι τομείς στους οποίους η ΤΝ προσφέρει βοήθεια είναι, κατά πρώτον, η Ηθική Διακυβέρνηση, βάσει της οποίας οι εταιρείες αναπτύσσουν συστήματα χωρίς προκαταλήψεις, προστατεύοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα προσωπικά δεδομένα. Ακόμη, βοηθά στην Κοινωνική Συμπερίληψη με τη δημιουργία προγραμμάτων κατάρτισης για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Ο τομέας της Κλιματικής Κρίσης - Κλιματικής Αλλαγής είναι, επιπρόσθετα ένα πεδίο δραστηριοποίησης της ΤΝ. Η Πράσινη Τεχνολογία (Green AI) με την χρήση έξυπνων αλγορίθμων οδηγεί στη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος και τη βελτιστοποίηση των φυσικών πόρων των επιχειρήσεων.
Σημαντικός παράγων, ακόμη, είναι και αυτός της Διαφάνειας και Συμμόρφωσης, όπου η εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (AI Act) αναδεικνύεται σε βασικό κριτήριο εταιρικής υπευθυνότητας και κανονιστικής συμμόρφωσης.
Η ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης βοηθά να διασφαλιστεί ότι αυτή αναπτύσσεται και χρησιμοποιείται με τρόπους που είναι επωφελείς για την κοινωνία. Περιλαμβάνει ευρύ φάσμα προβληματισμών, συμπεριλαμβανομένων της δικαιοσύνης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της ιδιωτικής ζωής, της ασφάλειας και των δυνητικών κοινωνικών επιπτώσεων.
Η ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Ethics) στην Ελλάδα, όπως προαναφέρθηκε, ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές του ευρωπαϊκού EU AI Act. Εφαρμόζεται από την ακαδημαϊκή κοινότητα με αυστηρούς κανόνες ακεραιότητας, από ερευνητικούς φορείς που προσφέρουν εξειδικευμένη πιστοποίηση ηθικής (όπως το NCSR Demokritos) και από τις επιχειρήσεις μέσω του εθνικού νόμου 4961/2022.
Στην Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά στην ευθυγράμμιση με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο, η Ελλάδα υιοθετεί μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση που βασίζεται στις θεμελιώδεις αρχές της Ε.Ε.: διαφάνεια, προστασία προσωπικών δεδομένων, αποφυγή μεροληψίας και λογοδοσία.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι βάσει του EU AI Act θεσπίζονται risk-based κανόνες (συστήματα υψηλού κινδύνου), ενώ τίθεται σε άμεση εφαρμογή η απαγόρευση εφαρμογών που χειραγωγούν τη συμπεριφορά ή παραβιάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα. Πριν, ακόμη,ολοκληρωθεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η Ελλάδα ψήφισε νόμο που απαιτεί από τις μεσαίες και μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις να τηρούν μητρώο συστημάτων ΤΝ και να υιοθετούν πολιτικές ηθικής δεδομένων, προστατεύοντας παράλληλα τα εργασιακά δικαιώματα από αυτοματοποιημένες αποφάσεις.
Τα εκπαιδευτικά προγράμματα και η απορρόφηση από την ακαδημαϊκή κοινότητα
Η ηθική της ΤΝ διδάσκεται είτε ως αυτόνομο πεδίο είτε ενσωματωμένη σε τεχνικά μαθήματα. Ειδικότερα, υπάρχουν Ακαδημαϊκά Προγράμματα σε πανεπιστήμια όπως το ΕΚΠΑ και το ΑΠΘ, που περιλαμβάνουν στα προγράμματά τους (MSc στην ΤΝ) αρχές ψηφιακής ηθικής, εστιάζοντας στην αξιοπιστία των αλγορίθμων και την ανθρώπινη εποπτεία.
Ακόμη, η ηθική της ΤΝ διδάσκεται σε ερευνητικά Κέντρα, όπως η μονάδα Archimedes Research Unit εστιάζει στη θεωρητική ανάλυση της αλγοριθμικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, το Ινστιτούτο Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» σε συνεργασία με το IEEE SA προσφέρει προγράμματα κατάρτισης που οδηγούν σε διεθνή πιστοποίηση αξιολογητή ηθικής.
Σημαντική, εξ ίσου, είναι η υλοποίηση από τους φορείς και τις επιχειρήσεις.
Η αγορά εργασίας και οι οργανισμοί καλούνται να συμμορφωθούν άμεσα, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα απέναντι στους πολίτες και τους καταναλωτές. Ειδικότερα στον επαγγελματικό τομέα, οι εταιρείες συμβούλων και οι επιχειρήσεις προχωρούν στην ενσωμάτωση του ρόλου του AI Ethics Officer για την ασφαλή διαχείριση του ρίσκου και τη συμμόρφωση με τους εθνικούς νόμους και το AI Act.
