Πίσω από τα ευρέως γνωστά ψευδώνυμα Vovan και Lexus, τα οποία επανήλθαν στην επικαιρότητα μετά την υβριδική επίθεση κατά του συμβούλου εθνικής ασφάλειας Θάνου Ντόκου, βρίσκονται οι Ρώσοι Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ.
Παρότι για χρόνια παρουσιάζονται στη διεθνή δημόσια σφαίρα ως ένα «κωμικό δίδυμο» που πραγματοποιεί τηλεφωνικές φάρσες, η δραστηριότητά τους έχει προ πολλού υπερβεί τα όρια της σάτιρας.
Σήμερα, οι ενέργειές τους αντιμετωπίζονται από δυτικές κυβερνήσεις και υπηρεσίες ασφαλείας ως οργανωμένες υβριδικές επιχειρήσεις επιρροής, οι οποίες αξιοποιούν τεχνολογίες αιχμής, όπως εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, συστήματα μίμησης φωνής και τεχνικές deepfake, με στόχο την απόσπαση πληροφοριών και την πολιτική εκμετάλλευση συνομιλιών.
Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και η υπόθεση των Vovan και Lexus, οι οποίοι παγίδευσαν τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνο Ντόκο. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως απλή φάρσα, αλλά ως επεισόδιο υβριδικής απειλής, σε ένα τοπίο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη, η μίμηση φωνής και τα εργαλεία παραπλάνησης ενισχύουν τις δυνατότητες εξαπάτησης συνομιλητών υψηλού επιπέδου.
Στα θύματά τους περιλαμβάνουν πρωθυπουργούς, υπουργούς Άμυνας, προέδρους οργανισμών και διπλωμάτες που εμπλέκονται σε κρίσιμα γεωπολιτικά μέτωπα.
Στη λίστα των στοχεύσεών τους έχουν βρεθεί ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο πρώην υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας, ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, η Τζόρτζια Μελόνι, ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Τόμας Μπαχ, αλλά και προσωπικότητες εκτός πολιτικού χώρου, όπως ο Έλτον Τζον και η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ.
Η μεθοδολογία τους παραμένει σταθερή: προσέγγιση στόχων με ψευδή ταυτότητα που θεωρείται θεσμικά αξιόπιστη, όπως Ουκρανοί αξιωματούχοι ή εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών, και διοχέτευση της συζήτησης προς θέματα που μπορούν να απομονωθούν, να αποσπαστούν και να αναπαραχθούν ως πολιτικό υλικό.
Η περίπτωση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζιας Μελόνι θεωρείται ενδεικτική, καθώς οι δύο Ρώσοι φέρεται να εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι της Αφρικανικής Ένωσης, αποσπώντας σχόλια για την κόπωση στην Ευρώπη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα οποία στη συνέχεια διακινήθηκαν διεθνώς, προκαλώντας πολιτική πίεση στη Ρώμη.
Αντίστοιχα, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή είχε καταγγείλει ότι ο Τόμας Μπαχ στοχοποιήθηκε μέσω ψευδών κλήσεων, κάνοντας λόγο για οργανωμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης σε συνθήκες έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Οι ίδιοι αρνούνται ότι δρουν κατ’ εντολή του Κρεμλίνου, ωστόσο το αποτύπωμα των παρεμβάσεών τους συχνά εναρμονίζεται με ρωσικές αφηγήσεις, καθώς εκθέτει δυτικούς αξιωματούχους, ενισχύει αφηγήματα αποδόμησης της δυτικής συνοχής και παράγει υλικό που αναπαράγεται σε μέσα ενημέρωσης και δίκτυα επιρροής, γεγονός που για πολλούς αναλυτές ενισχύει την εκτίμηση ότι λειτουργούν ως τμήμα ενός ευρύτερου μηχανισμού πληροφορικής επιρροής και όχι ως μεμονωμένοι «φαρσέρ».
Η απονομή κρατικού παρασήμου στη Ρωσία έχει ενισχύσει περαιτέρω τις υποψίες περί ευρύτερης αξιοποίησής τους στο πλαίσιο μηχανισμών πληροφορικής επιρροής.
