Κατά την έναρξη της περιοδείας του στην Αφρική, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επέλεξε να απαντήσει ευθέως στις επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετώντας μια ασυνήθιστα άμεση στάση για τα δεδομένα του Βατικανού. Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει, ξεκαθάρισε ότι «δεν φοβάται» την αμερικανική κυβέρνηση και ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται δημόσια το μήνυμα του Ευαγγελίου.
Ο Ποντίφικας κατηγόρησε εμμέσως την Ουάσινγκτον για κατάχρηση της θρησκείας, τονίζοντας πως «πάρα πολλές αθώες ζωές έχουν χαθεί» και πως απαιτείται μια διαφορετική προσέγγιση. Η παρέμβασή του τον τοποθετεί ως έναν από τους πιο έντονους διεθνείς επικριτές του Τραμπ, σηματοδοτώντας μια πρωτοφανή αντιπαράθεση μεταξύ ενός Αμερικανού προέδρου και ενός Ποντίφικα.
Η περίπτωση του Λέοντα ΙΔ΄ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τον πρώτο Πάπα αμερικανικής καταγωγής. Η δυνατότητά του να απευθύνεται απευθείας στο αμερικανικό κοινό, στη γλώσσα και το πολιτισμικό του πλαίσιο, τον καθιστά πιο «ορατό» και πιο κατανοητό στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Αυτό δημιουργεί μια πρωτόγνωρη συνθήκη, όπου δύο ισχυρές φωνές απευθύνονται στο ίδιο ακροατήριο με εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις.
Παρότι θεωρείται χαμηλών τόνων σε σύγκριση με τον Πάπα Φραγκίσκο, η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στο Ιράν φαίνεται να ώθησε τον Λέοντα ΙΔ΄ σε πιο δυναμικές τοποθετήσεις. Χωρίς να κατονομάσει άλλους αξιωματούχους, άφησε αιχμές και για τη ρητορική που συνδέει τη σύγκρουση με θρησκευτικά επιχειρήματα.
Από την Αφρική, και συγκεκριμένα στο Καμερούν, ο Πάπας συνέχισε τις παρεμβάσεις του υπέρ της ειρήνης, προειδοποιώντας για τους κινδύνους της εργαλειοποίησης της θρησκείας για πολιτικούς ή στρατιωτικούς σκοπούς. Τόνισε ότι, παρά την επιρροή «ολίγων τυράννων», ο κόσμος στηρίζεται στην αλληλεγγύη των λαών.
Η ένταση με την αμερικανική πλευρά δεν είναι νέα. Είχε προηγηθεί ανάρτηση του Τραμπ με εικόνα που τον απεικόνιζε ως Πάπα, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί επίσημη επικοινωνία μεταξύ των δύο ανδρών. Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παρενέβη, καλώντας τον Πάπα να επιδείξει προσοχή στις θεολογικές του τοποθετήσεις, επικαλούμενος τη θεωρία του «Δίκαιου Πολέμου».
Πάντως, τα όρια αυτής της «σύγκρουσης» δείχνουν να είναι σαφή. Ο Πάπας δεν μπορεί να επηρεάσει άμεσα την πολιτική των ΗΠΑ ούτε να ανατρέψει κυβερνητικές αποφάσεις. Η επιρροή του λειτουργεί έμμεσα, διαμορφώνοντας το πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης και επηρεάζοντας την κοινή γνώμη, ιδίως μεταξύ των Καθολικών ψηφοφόρων.
Η ιστορία δείχνει ότι αυτή η μορφή επιρροής δεν είναι αμελητέα. Η παρέμβαση του Ιωάννη Παύλου Β΄ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δύναμης που μπορεί να ασκήσει το Βατικανό σε κρίσιμες γεωπολιτικές στιγμές.
Πάντως, το Βατικανό επιμένει στη γραμμή υπέρ της ειρήνης και του διαλόγου, υπογραμμίζοντας ότι στη σύγχρονη εποχή καθίσταται όλο και δυσκολότερο να δικαιολογηθεί η έννοια ενός «δίκαιου πολέμου».
