Παρά τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εξακολουθούν να δυσκολεύονται να καταλήξουν σε μια προκαταρκτική συμφωνία που θα τερματίσει την πρόσφατη σύγκρουση, καθώς και οι δύο πλευρές αναζητούν έναν συμβιβασμό που θα μπορούν να παρουσιάσουν ως νίκη στο εσωτερικό τους.
Όπως αναφέρουν οι New York Times, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και μεσολαβητές, το βασικό πλαίσιο μιας συμφωνίας έχει ήδη διαμορφωθεί. Αυτό προβλέπει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών πλοίων και τη δέσμευση για δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων με αντικείμενο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, την τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και τη σταδιακή άρση κυρώσεων.
Ωστόσο, το ζήτημα της αλληλουχίας των παραχωρήσεων παραμένει αγκάθι. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερα ανταλλάγματα πριν προσφέρει ουσιαστικές παραχωρήσεις, ενώ η Τεχεράνη ζητά άμεσα οφέλη προτού προχωρήσει σε περαιτέρω δεσμεύσεις.
Τις συνομιλίες περιπλέκουν και οι ιδιαίτερες συνθήκες στις ηγεσίες των δύο χωρών. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξακολουθεί να βρίσκεται υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, κατά την έναρξη του πολέμου, γεγονός που επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, καλείται να ισορροπήσει απέναντι στους σκληροπυρηνικούς των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι θεωρούν ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να προβεί σε παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ.
Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να έχει αλλάξει επανειλημμένα όρους που είχαν ήδη συζητηθεί από τους διαπραγματευτές του, προκαλώντας δυσπιστία στην ιρανική πλευρά.
Παρά τα εμπόδια, αναλυτές εκτιμούν ότι τις επόμενες εβδομάδες θα υπάρξει κάποια μορφή προσωρινής συμφωνίας, καθώς και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν ισχυρές οικονομικές πιέσεις. Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με υψηλό πληθωρισμό και νομισματική κρίση, ενώ ο Τραμπ καλείται να διαχειριστεί τις επιπτώσεις των υψηλών ενεργειακών τιμών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ωστόσο, ακόμη και αν επιτευχθεί μια αρχική συμφωνία, η προοπτική μιας οριστικής και συνολικής διευθέτησης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει αβέβαιη, με τις δύο πλευρές να συνεχίζουν παράλληλα τη στρατιωτική και οικονομική πίεση στον Περσικό Κόλπο.
Reuters: Τι συμβαίνει, όμως, με το Ισραήλ και το Ιράν; - Το χρονικό της νέας κλιμάκωσης
Υπενθυμίζεται ότι, η Τεχεράνη εκτόξευσε πυραύλους προς το Ισραήλ αργά το βράδυ της Κυριακής, χαρακτηρίζοντάς τους αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στα περίχωρα της Βηρυτού. Το Ισραήλ απάντησε πλήττοντας συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και πετροχημική εγκατάσταση στο Ιράν, η οποία, σύμφωνα με το Τελ Αβίβ, χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων. Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι ανταπέδωσαν με επίθεση εναντίον αντίστοιχης εγκατάστασης στη Χάιφα.
Όπως σχολιάζει το Reuters, η πιο άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών από τον Απρίλιο απείλησε να εκτροχιάσει τις αμερικανικές προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί περισσότερο από τρεις μήνες.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι τόσο το Ισραήλ όσο και το Ιράν επιθυμούν άμεση κατάπαυση του πυρός, σημειώνοντας πως οι τελικές διαπραγματεύσεις για την ειρήνη προχωρούν. Σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Νετανιάχου.
Σε συνέντευξή του στο Axios, ο Τραμπ αποκάλυψε ότι προειδοποίησε τον Νετανιάχου πως εάν επιστρέψει σε πόλεμο με το Ιράν, ενδέχεται να βρεθεί χωρίς αμερικανική στήριξη.
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση, αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές διατήρησαν σκληρή ρητορική. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι είναι έτοιμη για μακροχρόνια σύγκρουση, ενώ το Ισραήλ υποστήριξε ότι θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις του «για όσο χρειαστεί».
CNN: Ο Λίβανος αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον του πολέμου Ιράν-Ισραήλ
Την ίδια ώρα, το μέλλον της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, αλλά και οι προοπτικές μιας συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, φαίνεται πλέον να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στον Λίβανο. Η Τεχεράνη επιχειρεί συστηματικά να συνδέσει τα δύο μέτωπα, ενώ οι προτεραιότητες του προέδρου Τραμπ και του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Νετανιάχου αποκλίνουν ολοένα και περισσότερο.
Λίγες ώρες μετά την ανταλλαγή πυρών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ τη Δευτέρα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι σταματούν τις επιθέσεις κατά του Ισραήλ, προειδοποιώντας όμως ότι θα τις επαναλάβουν εάν το Ισραήλ συνεχίσει να πλήττει στόχους στον Λίβανο, όπου εδρεύει η Χεζμπολάχ.
Η απειλή αυτή αυξάνει τον κίνδυνο επανέναρξης του πολέμου. Το Ισραήλ έχει ήδη πραγματοποιήσει νέες αεροπορικές επιδρομές στον νότιο Λίβανο, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι απορρίπτουν τη σύνδεση των δύο μετώπων και δηλώνουν αποφασισμένοι να εντείνουν τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ.
Η στρατηγική της Τεχεράνης δεν είναι νέα. Ήδη από την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το Ιράν υποστήριζε ότι η συμφωνία περιλάμβανε και τον Λίβανο. Τότε χρειάστηκε παρέμβαση του Τραμπ προς τον Νετανιάχου ώστε να αποφευχθεί η κατάρρευση της εκεχειρίας.
Το περιστατικό αποκάλυψε τις διαφορετικές προτεραιότητες των δύο ηγετών. Ο Τραμπ επιδιώκει να αποφύγει μια νέα πολεμική κλιμάκωση που επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία και τις τιμές της ενέργειας, ενώ ο Νετανιάχου εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός απέναντι στη διπλωματία με το Ιράν και υποστηρίζει τη συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης.
Παράλληλα, οι προσπάθειες για σταθεροποίηση του Λιβάνου παραμένουν αβέβαιες. Η Χεζμπολάχ έχει απορρίψει συμφωνία που προβλέπει τον αφοπλισμό της και την αποχώρηση των δυνάμεών της από τον νότιο Λίβανο, ζητώντας προηγουμένως την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων.
Για τους μεσολαβητές των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, το συμπέρασμα είναι σαφές: μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και τα Στενά του Ορμούζ δεν αρκεί από μόνη της. Ο Λίβανος έχει πλέον εξελιχθεί σε κρίσιμο κομμάτι του παζλ για την επίτευξη μιας ευρύτερης περιφερειακής διευθέτησης.
