Η Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών ενέκρινε ψήφισμα πολεμικών εξουσιών για το Ιράν, καταγράφοντας μια σημαντική θεσμική αντίδραση απέναντι στους στρατιωτικούς χειρισμούς του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 50 ψήφους υπέρ, 48 κατά και 2 απόντες, σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή της αμερικανικής Γερουσίας.
Η απόφαση αφορά το H. Con. Res. 86 και ζητά από τον Πρόεδρο να αποσύρει τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις από εχθροπραξίες κατά του Ιράν, εφόσον αυτές δεν έχουν λάβει προηγούμενη έγκριση από το Κογκρέσο. Στην πράξη, η Γερουσία έστειλε μήνυμα ότι η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ απέναντι στην Τεχεράνη δεν πρέπει να παραμένει αποκλειστική απόφαση του Λευκού Οίκου.
Διακομματική πίεση στον Λευκό Οίκο
Το πολιτικό βάρος της ψηφοφορίας ενισχύεται από το γεγονός ότι τέσσερις Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος. Πρόκειται για τους Μπιλ Κάσιντι, Σούζαν Κόλινς, Λίζα Μουρκόφσκι και Ραντ Πολ, οι οποίοι διαφοροποιήθηκαν από τη βασική γραμμή του κόμματός τους. Από την άλλη πλευρά, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Πενσυλβάνιας Τζον Φέτερμαν ψήφισε κατά, ευθυγραμμιζόμενος με την πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών.
Η ψηφοφορία δείχνει ότι η συζήτηση για το Ιράν ξεπερνά την παραδοσιακή κομματική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα ποιος αποφασίζει για τη συνέχιση ή την επανάληψη στρατιωτικών επιχειρήσεων, ο Πρόεδρος ως αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων ή το Κογκρέσο ως θεσμός που έχει συνταγματικό ρόλο στην έγκριση πολεμικής δράσης.
Τι προβλέπει το ψήφισμα
Το ψήφισμα καλεί τον Πρόεδρο να απομακρύνει τις αμερικανικές δυνάμεις από εχθροπραξίες με ή κατά του Ιράν, εφόσον δεν υπάρχει ρητή εξουσιοδότηση του Κογκρέσου. Η βασική εξαίρεση αφορά περιπτώσεις άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών ή συμμάχου και εταίρου έναντι άμεσης απειλής.
Αυτό σημαίνει ότι η Γερουσία δεν επιχειρεί να αφαιρέσει από τον Πρόεδρο τη δυνατότητα αντίδρασης σε περίπτωση άμεσης απειλής. Επιχειρεί να περιορίσει τη συνέχιση ή την επανάληψη στρατιωτικής δράσης χωρίς πολιτική και θεσμική νομιμοποίηση από το Κογκρέσο.
Το ψήφισμα βασίζεται στη λογική του War Powers Resolution του 1973, του πλαισίου που δημιουργήθηκε μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ για να περιορίσει την ανεξέλεγκτη χρήση στρατιωτικής ισχύος από την εκτελεστική εξουσία. Η σημερινή ψηφοφορία επαναφέρει στο προσκήνιο αυτή τη μόνιμη αμερικανική θεσμική ένταση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο.
Πολιτικό μήνυμα με αμφισβητούμενη δεσμευτικότητα
Η απόφαση έχει ισχυρό πολιτικό βάρος, όμως η πρακτική δεσμευτικότητά της παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Το ψήφισμα είναι concurrent resolution, άρα δεν ακολουθεί τη συνήθη νομοθετική διαδικασία ενός νόμου που αποστέλλεται στον Πρόεδρο για υπογραφή. Σύμφωνα με το Reuters, ο Λευκός Οίκος αντιμετωπίζει το ψήφισμα ως συμβολική και μη δεσμευτική κίνηση, ενώ η νομική αντιπαράθεση γύρω από τις πολεμικές εξουσίες παραμένει ανοιχτή.
Παρά τα νομικά όρια, η πολιτική σημασία της ψηφοφορίας είναι βαρύνουσα. Για πρώτη φορά και τα δύο σώματα του Κογκρέσου έχουν κινηθεί υπέρ περιορισμού της στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, με το Reuters να καταγράφει την εξέλιξη ως έντονη αποδοκιμασία προς τον Τραμπ από ένα Κογκρέσο που εμφανίζεται πιο ανήσυχο για την πορεία της σύγκρουσης.
Το μήνυμα προς Τεχεράνη και συμμάχους
Η απόφαση της Γερουσίας στέλνει μήνυμα και προς την Τεχεράνη, αλλά και προς τους συμμάχους της Ουάσιγκτον. Η αμερικανική στρατηγική απέναντι στο Ιράν περνά πλέον μέσα από πιο έντονο κοινοβουλευτικό έλεγχο, σε μια περίοδο κατά την οποία η στρατιωτική πίεση, οι διαπραγματεύσεις και οι περιφερειακές ισορροπίες συνδέονται στενά.
Για τον Τραμπ, η ψηφοφορία δημιουργεί πολιτικό κόστος σε κάθε πιθανή νέα κλιμάκωση. Για το Κογκρέσο, αποτελεί προσπάθεια επαναφοράς του δικού του ρόλου στη λήψη αποφάσεων για πόλεμο και ειρήνη. Για τους συμμάχους των ΗΠΑ, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν κινείται με πλήρως ενιαίο θεσμικό μήνυμα στο ζήτημα του Ιράν.
Η ουσία της απόφασης είναι ότι η Γερουσία δεν τερμάτισε από μόνη της τη στρατιωτική εμπλοκή. Κατέγραψε όμως, με οριακή πλειοψηφία, ότι ο Πρόεδρος δεν πρέπει να συνεχίζει ή να επαναλαμβάνει επιχειρήσεις κατά του Ιράν χωρίς έγκριση από το Κογκρέσο. Πρόκειται για θεσμική προειδοποίηση προς τον Λευκό Οίκο και για πολιτικό μήνυμα ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως υπόθεση αποκλειστικά της προεδρικής εξουσίας.
