Έντονο προβληματισμό προκαλεί στο Ισραήλ η συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, μετά την πρόσφατη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Άγκυρα πρόκειται να λάβει ένα «δώρο» που, όπως ανέφερε, θα την ικανοποιήσει ιδιαίτερα. Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα ενόψει της επικείμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Παρότι η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί επίσημα, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης εξετάζουν εκτενώς το ενδεχόμενο η Τουρκία να αποκτήσει τελικά τα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς.
Βασικό ερώτημα που τίθεται στα σχετικά δημοσιεύματα είναι κατά πόσο ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορέσει να εξασφαλίσει την απαραίτητη πολιτική στήριξη στο Κογκρέσο, ώστε να αρθούν οι επιφυλάξεις που εξακολουθούν να υπάρχουν για την πώληση των F-35 στην Τουρκία.
Σύμφωνα με ανάλυση της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Makor Rishon, οι ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς δεν περιορίζονται μόνο στην ενίσχυση των τουρκικών αεροπορικών δυνατοτήτων. Όπως επισημαίνεται, σε περίπτωση ολοκλήρωσης της συμφωνίας, η Άγκυρα θα αποκτήσει πρόσβαση και σε προηγμένα τεχνολογικά υποσυστήματα που ενσωματώνονται στο σύστημα πλοήγησης των αεροσκαφών και κατασκευάζονται από την ισραηλινή εταιρεία ELBIT, εξέλιξη που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις από το Ισραήλ.
Οι επιφυλάξεις που εκφράζονται στο Ισραήλ για το ενδεχόμενο προμήθειας αμερικανικών μαχητικών F-35 από την Τουρκία δεν περιορίζονται στη στρατιωτική διάσταση, αλλά συνδέονται και με το τεταμένο πολιτικό κλίμα που επικρατεί στις σχέσεις των δύο χωρών.
Στρατηγικές ανησυχίες
Η ένταση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα μετά τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ο οποίος, σε συνέντευξή του στο CNN Türk, χαρακτήρισε το Ισραήλ «βάρος για την ανθρωπότητα». Οι τοποθετήσεις αυτές προκάλεσαν την άμεση αντίδραση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών, Γκιντόν Σάαρ, ενώ και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα τις απειλές που, όπως υποστήριξε, διατυπώνει η Τουρκία σε βάρος της εδαφικής ακεραιότητας του Ισραήλ.
Παράλληλα, αίσθηση έχει προκαλέσει το γεγονός ότι, σε αντίθεση με προηγούμενες διοργανώσεις, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών δεν προσκλήθηκε να εκπροσωπηθεί στην προσεχή σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.
Το ζήτημα ανέδειξε ο στρατιωτικός αναλυτής του ραδιοφωνικού σταθμού των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF), Αμίρ Μπαρ-Σαλόμ, σε ανάλυσή του που δημοσιεύεται στην εβραϊκή έκδοση του Times of Israel. Επικαλούμενος καλά πληροφορημένες ισραηλινές πηγές, υποστήριξε ότι η μη πρόσκληση ισραηλινού εκπροσώπου συνδέεται με επίμονη απαίτηση της τουρκικής πλευράς.
Η προοπτική ένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αντιμετωπίζεται με ανησυχία στο Ισραήλ και λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Ράιχμαν, Μεΐρ Τζαβεντανφάρ, δήλωσε στο κρατικό ραδιόφωνο ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταβάλει τις υφιστάμενες ισορροπίες ασφαλείας στην περιοχή, ενισχύοντας σημαντικά τον άξονα Τουρκίας, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, τον οποίο χαρακτήρισε εχθρικό απέναντι στο Ισραήλ.
Την ίδια ώρα, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα πρόσφατο δημοσίευμα της ευρωπαϊκής ιστοσελίδας Euractiv, αναφέρουν ότι ελληνικοί και εβραϊκοί ομογενειακοί κύκλοι στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάζονται εδώ και καιρό με στόχο να αποτρέψουν την έγκριση της πώλησης των F-35 στην Τουρκία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι σχετικές πρωτοβουλίες έχουν βρει ανταπόκριση τόσο σε στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος όσο και σε μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, δημιουργώντας ένα ευρύτερο δίκτυο πολιτικών συμμάχων στο αμερικανικό Κογκρέσο.
