Για να δούμε την λίγο πιο μεγάλη εικόνα. Η ιστορία με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις εμπλοκές έντεκα πολιτικών προσώπων, βουλευτών και υπουργών, είναι η αποκάλυψη μιας κρυφής αλλά πασίγνωστης αλήθειας. Αλλά και μερικής αλήθειας. Για τους περίπου 500.000 αγρότες που έχει η χώρα, το πολιτικό σύστημα βρέθηκε να τρέχει να μαζέψει τα ασυμμάζευτα. Και να εξηγεί τα ανεξήγητα.
Το ενδιαφέρον όμως δεν είναι μόνο ποιοι μιλούσαν με ποιους και για ποιον λόγο. Το ενδιαφέρον είναι το μέγεθος της κοινωνικής ομάδας που αφορά η υπόθεση. Μισό εκατομμύριο άνθρωποι, σε μια χώρα 10 εκατομμυρίων, αρκούν για να προκαλέσουν πολιτικό σεισμό. Να ανοίξουν τη συζήτηση περί ευθυνών, να φτάσουν μέχρι τη Βουλή, να απειλήσουν καριέρες.
Και κάπου εκεί γεννιέται ένα απλό και ταυτόχρονα εκρηκτικό ερώτημα. Τι θα συνέβαινε αν η εισαγγελία είχε αποφασίσει να παγιδεύσει τα τηλέφωνα ενός άλλου πεδίου; Όχι του αγροτικού. Αλλά του συνταξιοδοτικού ή της πρόνοιας. Εκεί όπου δεν μιλάμε για 500.000 ανθρώπους, αλλά για 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους και άλλα 1,3 εκατομμύρια δικαιούχους επιδομάτων. Δηλαδή για σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια πολίτες.
Τι θα άκουγε ο νόμιμος κοριός; Πόσες «εξυπηρετήσεις», πόσες «διευκολύνσεις», πόσες «μικρές παρεμβάσεις» θα κατέγραφε το σύστημα; Πόσα τηλεφωνήματα τύπου «κοίτα το παιδί», «βοήθα τον άνθρωπο», «να μην κοπεί το επίδομα» θα έμπαιναν στο μικροσκόπιο; Και κυρίως, πόσοι πολιτικοί θα έμεναν όρθιοι μετά από μια τέτοια διαδικασία;
Διότι εδώ δεν μιλάμε για κάποια περιθωριακή δραστηριότητα. Μιλάμε για τον πυρήνα της κοινωνικής λειτουργίας του κράτους. Για τις συντάξεις, που είναι δικαίωμα, αλλά και πεδίο διαρκούς πολιτικής πίεσης. Για τα επιδόματα, που είναι αναγκαία για την επιβίωση, αλλά ταυτόχρονα γίνονται εργαλείο επιρροής. Για ένα σύστημα στο οποίο η γραμμή ανάμεσα στην κοινωνική πολιτική και την πελατειακή διαχείριση είναι συχνά θολή.
Αν, λοιπόν, για τον αγροτικό κόσμο (που είναι ορατός, σχετικά μικρός και σε μεγάλο βαθμό οργανωμένος) φτάσαμε σε τέτοια ένταση, τι θα γινόταν αν άνοιγε ο ασκός του Αιόλου στα πολύ μεγαλύτερα και πολύ πιο ευαίσθητα πεδία; Η απάντηση είναι μάλλον προφανής. Δεν θα μιλούσαμε για σκάνδαλο. Θα μιλούσαμε για κατάρρευση ισορροπιών.
Ίσως γι’ αυτό το σύστημα δείχνει μια ιδιότυπη «σοφία». Ελέγχει μέχρι ενός σημείου. Αποκαλύπτει μέχρι ενός σημείου. Τιμωρεί μέχρι ενός σημείου. Γιατί πέρα από αυτό το σημείο, δεν απειλείται απλώς μια κυβέρνηση ή ένα κόμμα. Απειλείται η ίδια η αρχιτεκτονική της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, που οικοδομήθηκε πάνω σε ένα εκτεταμένο δίκτυο κρατικών παροχών και πολιτικών ανταλλαγών.
Κι έτσι, κάθε φορά που ξεσπά ένα τέτοιο σκάνδαλο, όλοι παριστάνουν ότι έπεσαν από τα σύννεφα. Ενώ στην πραγματικότητα ξέρουν πολύ καλά ότι αυτό που βλέπουμε είναι μόνο η κορυφή. Το υπόλοιπο, απλώς, δεν συμφέρει κανέναν να το δει. Διότι σχεδόν όλοι μας, είτε το εκμεταλλευτήκαμε είτε προσπαθήσαμε να το εκμεταλλευτούμε κάποια στιγμή στη ζωής μας.
