Η δημόσια εγγραφή (IPO) της SpaceX αποτελεί αναμφίβολα το πιο πολυσυζητημένο γεγονός στην παγκόσμια χρηματιστηριακή αγορά για το 2026. Με τον προσδιορισμό της τελικής τιμής να έχει οριστεί για τις 11 Ιουνίου, το ενδιαφέρον των θεσμικών επενδυτών είναι έντονο, επιβεβαιώνοντας τις υψηλές προσδοκίες που συνοδεύουν διαχρονικά τις φιλόδοξες επιχειρήσεις του Elon Musk. Ωστόσο, πίσω από τους εντυπωσιακούς τίτλους και τον θόρυβο της αγοράς, εγείρεται ένα θεμελιώδες ερώτημα. Αποτελεί η τεράστια ζήτηση για μετοχές της SpaceX, εγγύηση μιας πραγματικά καλής επένδυσης ή είναι απλά το αποτέλεσμα μιας υπερβολικής προσδοκίας της αγοράς;
Τι λένε οι αριθμοί; Σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg, το «βιβλίο προσφορών» της SpaceX έχει προσελκύσει θεσμικούς επενδυτές που επιδιώκουν να αγοράσουν μετοχές αξίας περίπου $150 δισ. Η εταιρεία στοχεύει να διαθέσει συνολικά 555,6 εκατομμύρια μετοχές στην τιμή των $135 ανά μετοχή, συγκεντρώνοντας συνολικά $75 δισ. και αποτιμώντας την επιχείρηση στην αξία των $1,8 τρισ.
Το Reuters αναφέρει ότι οι συνολικές εντολές έχουν φτάσει τα $250 δισ., γεγονός που σημαίνει ότι η έκδοση είναι ήδη υπερκαλυμμένη κατά σχεδόν τέσσερις φορές. Παρόλο που είναι εντυπωσιακό, οι έμπειροι παρατηρητές της αγοράς επισημαίνουν ότι ιστορικά οι πραγματικά πιο επιτυχημένες δημόσιες εγγραφές τείνουν να υπερκαλύπτονται κατά τέσσερις ή και πέντε φορές πριν από την τελική τιμολόγηση. Έτσι παρ’ όλο που η SpaceX έχει ξεπεράσει τις αρχικές εκτιμήσεις, οι επενδυτές παρακολουθούν με προσοχή αν η ζήτηση κλιμακωθεί τις τελευταίες ώρες πριν από το «κλείσιμο του βιβλίου» του ΙΡΟ. Επιπλέον, η πρόθεση της εταιρείας να διαθέσει ένα σημαντικό μέρος των μετοχών σε ιδιώτες επενδυτές αναμένεται να ενισχύσει τη ρευστότητα, καθιστώντας την πρόσβαση στη μετοχή ευκολότερη από ό,τι σε άλλες ανάλογες περιπτώσεις του παρελθόντος.
Η ενθουσιώδης ρητορική πίσω από το επενδυτικό αφήγημα υπέρ της SpaceX βασίζεται στην κυριαρχία της στις εκτοξεύσεις πυραύλων για εμπορικές αποστολές και στην ανάπτυξη του Starlink, ενός από τα μεγαλύτερα δίκτυα δορυφορικού διαδικτύου παγκοσμίως. Ωστόσο, ο πραγματικός «μαγνήτης» για τους επενδυτές είναι οι ανοικτές φιλοδοξίες της εταιρείας στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI).
Στο ενημερωτικό επενδυτικό δελτίο για το IPO της, η SpaceX περιγράφει σχέδια και πλάνα από την επέκταση της υπολογιστικής ισχύος AI έως την ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών στο διάστημα. Για τους αισιόδοξους, η SpaceX δεν είναι πλέον μια εταιρεία αεροδιαστημικής, αλλά ένας μελλοντικός γίγαντας του τομέα των υποδομών AI. Η προσωπικότητα του Elon Musk λειτουργεί επίσης ως καταλύτης εμπιστοσύνης. Οι επενδυτές βλέπουν στο πρόσωπό του, την ικανότητα να υλοποιεί επιχειρηματικά πλάνα που αρχικά φάνταζαν εξωπραγματικά, να μετασχηματίζει ολόκληρους κλάδους και να δημιουργεί υπεραξίες από παντού. Αυτή η «πίστη στο όραμα» του Elon Musk είναι που στηρίζει την αποτίμηση της ιδιαίτερης αυτής περίπτωσης IPO.
Όπως είναι αναμενόμενο ο ενθουσιασμός συνοδεύεται και από αμφιβολίες Έτσι παρά τον διάχυτο ενθουσιασμό και τις μαζικές προεγγραφές, οι ανησυχίες για την αποτίμηση των $1,8 δισ. παραμένουν έντονες. Η Morningstar Inc. εκτιμά ότι η «δίκαιη τιμή» της SpaceX βρίσκεται στα $63 ανά μετοχή. Λιγότερο από το μισό της τιμής του IPO, που όπως αναφέραμε βρίσκεται στα $135. Παράλληλα ο ίδιος οίκος υποστηρίζει ότι στο αισιόδοξο σενάριο της, στο οποίο περιλαμβάνει την επιτυχημένη χρήση των επαναχρησιμοποιήσιμων πυραύλων Starship και τη δημιουργία κέντρων δεδομένων σε τροχιές πέριξ της γης, δεν δίνει πιθανότητα επιτυχίας άνω του 7%.
Ο καθηγητής χρηματοοικονομικών του New York University, Aswath Damodaran, γνωστότερος ως ο «Dean of Valuation», δηλαδή ως ο πρύτανης των αποτιμήσεων, με βάση τα οικονομικά στοιχεία του επενδυτικού ενημερωτικού δελτίου τοποθέτησε την αξία της SpaceX μεταξύ $1,25 τρισ. και $1,35 τρισ. Αν και αυτή η αποτίμηση παραμένει εντυπωσιακή, απέχει σημαντικά από το στόχο του $1,8 τρισ. Το συμπέρασμά του «γκουρού των αποτιμήσεων» είναι σαφές. Η εταιρεία φαίνεται εξαιρετικά υπερτιμημένη με βάση τα παραδοσιακά και κλασσικά χρηματοοικονομικά μοντέλα αποτίμησης.
Αρκετοί θεωρούν ότι η ζήτηση για μετοχές και η υπερκάλυψη του IPO, επισφραγίζει την αποτίμηση. Όμως αυτό είναι ένα συνηθισμένο σφάλμα. Στην πραγματικότητα, η ζήτηση σε μια δημόσια εγγραφή συχνά αντικατοπτρίζει ένα μείγμα μακροπρόθεσμης πίστης, βραχυπρόθεσμου κερδοσκοπικού ενδιαφέροντος και προσδοκιών για άνοδο κατά την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης.
Οι επενδυτές συχνά υποβάλλουν μεγαλύτερες εντολές εγγραφής από αυτές που πραγματικά επιθυμούν, γνωρίζοντας ότι οι τελικές κατανομές των μετοχών που θα διατεθούν θα είναι μειωμένες λόγω της υπερκάλυψης. Επομένως, τα στοιχεία του βιβλίου προσφορών μπορεί να υπερεκτιμούν την πραγματική, μακροπρόθεσμη εμπιστοσύνη της αγοράς. Κάτι που έχουμε παρατηρήσει πολλές φορές και στα ΙΡΟ στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Όπου παρά τις υπερβολές των υπερκαλύψεων, οι μετοχές με το που εισάγονται προς διαπραγμάτευση βυθίζονται, χωρίς ουσιαστικό αγοραστικό ενδιαφέρον.
Στα $135 ανά μετοχή, η SpaceX εισέρχεται στο χρηματιστήριο με κεφαλαιοποίηση της τάξης των $1,8 τρισ., παρόλο που πέρυσι είχε παρουσιάσει έσοδα της τάξης των $18,7 δισ., που συνοδεύονταν από σημαντικές ζημίες, εξ αιτίας των επενδύσεων σε υποδομές AI. Οι «bulls» τονίζουν ότι οι επενδυτές πληρώνουν ένα δικαιολογημένο «premium» για το μέλλον. Οι «bears» αντιτείνουν ότι οι επενδυτές πληρώνουν σήμερα ακριβά για δυνατότητες που πιθανότατα να μην υλοποιηθούν ποτέ πλήρως.
Για τους μακροπρόθεσμους επενδυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η SpaceX θα είναι μια «επιτυχημένη» εταιρεία. Η κυριαρχία της σε κρίσιμους τομείς είναι αδιαμφισβήτητη. Το ερώτημα είναι αν η μελλοντική της ανάπτυξη θα είναι επαρκής για να δικαιολογήσει την τρέχουσα τιμή. Όσοι πιστεύουν ότι ο Musk μπορεί να μετατρέψει τη SpaceX σε ηγέτη των υποδομών της AI, ενδεχομένως να θεωρούν την τιμή δίκαιη. Όσοι βασίζονται σε παραδοσιακούς δείκτες και κλασσικά μοντέλα αποτιμήσεων πιθανότατα θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η μετοχή προεξοφλεί υπερβολικές αμφίβολες προσδοκίες.
