Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε συμφωνία για την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου των τιμών στη νέα αγορά δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα, γνωστή ως ETS2, ανταποκρινόμενη στις ανησυχίες κρατών-μελών ότι το μέτρο θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος καυσίμων και θέρμανσης για τους πολίτες.
Μετά από πολύωρες διαπραγματεύσεις που ολοκληρώθηκαν αργά το βράδυ της Τετάρτης, τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν ότι εάν η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών υπερβεί τα 45 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα, θα απελευθερώνονται στην αγορά 40 εκατομμύρια επιπλέον δικαιώματα από το λεγόμενο «αποθεματικό σταθερότητας». Το όριο αυτό είναι διπλάσιο σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη των 20 εκατομμυρίων δικαιωμάτων.
Ο μηχανισμός θα μπορεί να ενεργοποιείται έως δύο φορές ετησίως, επιτρέποντας την εισροή έως και 80 εκατομμυρίων επιπλέον δικαιωμάτων κάθε χρόνο. Παράλληλα, αποφασίστηκε η παράταση λειτουργίας του αποθεματικού και μετά το 2030, αντί της λήξης του στο τέλος της δεκαετίας.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης πιο σταδιακή απελευθέρωση δικαιωμάτων, ώστε να αποφεύγονται απότομες μεταβολές στην προσφορά που θα μπορούσαν να προκαλέσουν έντονες διακυμάνσεις στις τιμές. Συγκεκριμένα, μικρότερες ποσότητες θα αρχίζουν να διοχετεύονται στην αγορά όταν ο συνολικός αριθμός διαθέσιμων δικαιωμάτων πέφτει κάτω από τα 260 εκατομμύρια, αντί του προηγούμενου σχεδίου που προέβλεπε απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων δικαιωμάτων μόνο όταν το απόθεμα υποχωρούσε κάτω από τα 210 εκατομμύρια.
Το ETS2, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το 2028, θα επιβάλλει κόστος στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που προέρχονται από καύσιμα θέρμανσης και μεταφορών. Στόχος είναι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και τα πιο αποδοτικά συστήματα θέρμανσης.
Τα έσοδα από το νέο σύστημα θα κατευθύνονται σε μέτρα στήριξης των πολιτών, όπως η επιδότηση λογαριασμών ενέργειας, η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών.
Η ενίσχυση των δικλίδων ασφαλείας στο ETS2 ήρθε μετά από προειδοποιήσεις χωρών όπως η Γαλλία και η Τσεχία, οι οποίες εξέφρασαν φόβους ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις και να υπονομεύσει τη στήριξη προς τις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή.
Η συμφωνία θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη, διαδικασία που θεωρείται τυπική και αναμένεται να ολοκληρωθεί χωρίς ουσιαστικές αλλαγές.
