Μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική κρίση αρχίζει να διαμορφώνεται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς η έλλειψη βασικών λιπαντικών ελαίων απειλεί να επηρεάσει ακόμη και τους οδηγούς πολυτελών αυτοκινήτων.
Σύμφωνα με το CNBC, αναλυτές και φορείς της αγοράς προειδοποιούν ότι τα αποθέματα ενδέχεται να εξαντληθούν μέσα σε έναν μήνα, εάν συνεχιστούν οι διαταραχές που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν.
Η κρίση συνδέεται άμεσα με την αποσταθεροποίηση στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο. Αν και το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στο πετρέλαιο, οι επιπτώσεις επεκτείνονται και σε άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως τα λιπαντικά βάσης, που αποτελούν βασικό συστατικό για την παραγωγή λιπαντικών υψηλής απόδοσης.
Ιδιαίτερα τα λεγόμενα Group III και Group IV base oils, όπως οι πολυαλφαολεφίνες (PAO), είναι απαραίτητα για τα συνθετικά λιπαντικά που χρησιμοποιούνται σε κινητήρες υψηλών επιδόσεων. Τα προϊόντα αυτά είναι κρίσιμα για οχήματα υψηλής τεχνολογίας και πολυτελή αυτοκίνητα, καθώς αντέχουν σε ακραίες θερμοκρασίες, υψηλές στροφές και έντονη πίεση.
Σύμφωνα με την Argus Media, οι τιμές των συγκεκριμένων προϊόντων έχουν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με την άνοδο στη βόρεια Ευρώπη να αγγίζει σχεδόν το 100% από την έναρξη της σύγκρουσης. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της παραγωγής έχει πληγεί από επιθέσεις και διακοπές λειτουργίας σε εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο, ενώ χώρες όπως η Νότια Κορέα έχουν επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές για να διασφαλίσουν την εγχώρια επάρκεια.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας των συγκεκριμένων λιπαντικών συγκεντρώνεται στον Κόλπο, ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές από την περιοχή.
Όπως προειδοποιούν ειδικοί της αγοράς, η εξάντληση των αποθεμάτων θα έχει άμεσες συνέπειες στην παραγωγή τελικών λιπαντικών, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών και περιορισμένη διαθεσιμότητα.
Η Independent Lubricant Manufacturers Association κάνει λόγο για σοβαρές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα έως και το 2027, επισημαίνοντας ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των εισαγωγών των ΗΠΑ βρίσκονται υπό πίεση.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν η κρίση αποκλιμακωθεί σύντομα, η αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά θα απαιτήσει μήνες ή και χρόνια, καθιστώντας τα λιπαντικά έναν ακόμη «αδύναμο κρίκο» της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας.
