Η παρουσία στην Αθήνα της Claudia Buch (SSM) και του Dominique Laboureix (SRB) αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, την στιγμή που το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα δοκιμάζεται από γεωπολιτικές αβεβαιότητες και επίμονες πληθωριστικές πιέσεις Το μήνυμα που εκπέμπεται ωστόσο θετικό, καθώς οι ελληνικές συστημικές τράπεζες έχουν διανύσει τη μεγάλη απόσταση από την κρίση στην κανονικότητα και πλέον βρίσκονται σε θέση να διαχειρίζονται τους κινδύνους σε ένα πιο σύνθετο διεθνές περιβάλλον, χωρίς να τίθεται ζήτημα σταθερότητας.
Ευρωπαϊκή εποπτεία με φόντο την ελληνική πρόοδο
Η επίσκεψη των επικεφαλής του Εποπτικού Μηχανισμού της ΕΚΤ και του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης στην Τράπεζα της Ελλάδος δεν έχει χαρακτήρα «ελέγχου κρίσης», όπως συνέβαινε στο παρελθόν, αλλά εντάσσεται πλέον σε ένα πλαίσιο τακτικού διαλόγου και συντονισμού. Οι συναντήσεις με τον διοικητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, την Υποδιοικήτρια και μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ Χριστίνα Παπακωνσταντίνου, αλλά και με τις διοικήσεις των τραπεζών, επιβεβαιώνουν ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει επανέλθει στον ευρωπαϊκό «κανόνα».
Το ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται από τη διαχείριση της κρίσης στη διατήρηση της ανθεκτικότητας. Αυτό σημαίνει έμφαση στην ποιότητα κεφαλαίων, στη βιωσιμότητα της κερδοφορίας και στην ικανότητα των τραπεζών να απορροφούν εξωγενείς κραδασμούς. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται σημαντικά βελτιωμένες σε σχέση με το παρελθόν, με ισχυρούς δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και σαφώς μειωμένους κινδύνους ενεργητικού.
Ελεγχόμενοι κίνδυνοι στην Ευρώπη
Η τελευταία αποτύπωση της κατάστασης από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών μέσω του Risk Dashboard για το δ’ τρίμηνο του 2025 επιβεβαιώνει ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κίνδυνοι παραμένουν διαχειρίσιμοι. Ακόμη και σε ό,τι αφορά ευαίσθητες γεωγραφικές εκθέσεις, όπως στη Μέση Ανατολή, η άμεση έκθεση των τραπεζών της ΕΕ παραμένει περιορισμένη και δεν δημιουργεί συστημικές ανησυχίες.
Η ουσία βρίσκεται ενδεχομένως στις έμμεσες επιπτώσεις. Η πιθανή άνοδος των τιμών ενέργειας, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν τους βασικούς κινδύνους που καλούνται να διαχειριστούν οι τράπεζες. Σε αυτό το περιβάλλον, η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου αποκτά εκ νέου κεντρικό ρόλο. Για τις ελληνικές τράπεζες, ωστόσο, η εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη. Έχοντας ήδη περάσει μια μακρά περίοδο απομόχλευσης και εκκαθάρισης ισολογισμών, βρίσκονται σήμερα σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουν έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας. Η εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας λειτουργεί πλέον ως «μαξιλάρι» τεχνογνωσίας και προσαρμοστικότητας.
Το τραπεζικό σύστημα σε νέα φάση
Ενδεικτική της αλλαγής σελίδας είναι και η αποτίμηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μέσα από πρόσφατη ανάλυση για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Από το σενάριο εξόδου από το ευρώ, η Ελλάδα έχει περάσει σε μια περίοδο ισχυρής ανάκαμψης, με το τραπεζικό σύστημα να αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της μετάβασης.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε το πρόγραμμα «Ηρακλής», το οποίο επέτρεψε τη δραστική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Περίπου 57 δισ. ευρώ προβληματικών ανοιγμάτων απομακρύνθηκαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών έως το 2025, μετασχηματίζοντας πλήρως την εικόνα του κλάδου. Από ένα σύστημα επιβαρυμένο με υψηλότατα NPLs, η Ελλάδα πέρασε σε επίπεδα που προσεγγίζουν πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν εξαντλείται στην τιτλοποίηση. Η διαχείριση των δανείων που έχουν μεταφερθεί εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει ένα μακροπρόθεσμο στοίχημα. Επιπλέον, οι κρατικές εγγυήσεις που συνοδεύουν το σχήμα συνιστούν έναν δυνητικό δημοσιονομικό κίνδυνο, εφόσον οι ανακτήσεις δεν κινηθούν σύμφωνα με τις προσδοκίες.
Σταθερότητα με προκλήσεις
Στο σημερινό περιβάλλον, η βασική διαπίστωση είναι ότι οι ελληνικές συστημικές τράπεζες είναι ανθεκτικές, όχι με την έννοια της απλής επιβίωσης, αλλά της λειτουργικής κανονικότητας. Η κερδοφορία έχει επιστρέψει, η ρευστότητα είναι επαρκής και η πρόσβαση στις αγορές έχει αποκατασταθεί.
Η πρόκληση πλέον αφορά τη διατηρησιμότητα αυτής της εικόνας. Η πορεία των επιτοκίων, η δυναμική της πιστωτικής επέκτασης και η ανθεκτικότητα των δανειοληπτών σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους χρήματος θα καθορίσουν την επόμενη φάση. Παράλληλα, η προσαρμογή στις νέες εποπτικές απαιτήσεις και η ενσωμάτωση παραγόντων όπως το κλίμα και η ψηφιακή μετάβαση εντάσσονται στον στρατηγικό σχεδιασμό.
