Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται συχνά ως ένα εργαλείο που μπορεί να λειτουργήσει σαν μια «ομάδα ψηφιακών βοηθών» στον χώρο εργασίας, αναλαμβάνοντας τις πιο επαναλαμβανόμενες και λιγότερο ενδιαφέρουσες εργασίες.
Η υπόσχεση είναι ότι έτσι οι εργαζόμενοι θα απελευθερώσουν χρόνο για δημιουργικότερη σκέψη και ουσιαστικότερη παραγωγικότητα. Ωστόσο, στην πράξη, η διαχείριση αυτών των συστημάτων αποδεικνύεται πολλές φορές πιο απαιτητική από όσο είχε αρχικά εκτιμηθεί.
Έρευνα της Boston Consulting Group, η οποία δημοσιεύθηκε στο Harvard Business Review, δείχνει ότι η επίβλεψη πολλών «πρακτόρων» τεχνητής νοημοσύνης —δηλαδή αυτόνομων λογισμικών που αναλαμβάνουν συγκεκριμένες εργασίες— μπορεί να οδηγήσει σε έντονη νοητική επιβάρυνση για τους εργαζομένους. Οι ερευνητές περιγράφουν το φαινόμενο αυτό με τον όρο «AI brain fry», μια κατάσταση πνευματικής κόπωσης που εμφανίζεται όταν η χρήση ή η εποπτεία εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης υπερβαίνει τα όρια συγκέντρωσης του ανθρώπου.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, αντί η τεχνητή νοημοσύνη να απλοποιεί την καθημερινότητα στην εργασία, συχνά δημιουργεί ένα περιβάλλον συνεχούς εναλλαγής καθηκόντων. Οι εργαζόμενοι καλούνται να παρακολουθούν παράλληλα πολλά συστήματα, να επιβεβαιώνουν την ακρίβεια των αποτελεσμάτων τους και να διορθώνουν πιθανά λάθη. Η διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερα σφάλματα, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, ακόμη και σε σκέψεις αποχώρησης από την εργασία.
Ένας από τους συμμετέχοντες στην έρευνα, μάνατζερ στον τομέα της μηχανολογίας, περιέγραψε την εμπειρία παρομοιάζοντάς την με το να έχει κανείς «δώδεκα καρτέλες ανοιχτές μέσα στο μυαλό του». Όπως ανέφερε, συχνά καταλήγει να διαβάζει επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες και να αμφισβητεί τις αποφάσεις του περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν.
Το φαινόμενο του «brain fry» θεωρείται μια νέα συνέπεια της αυξανόμενης πίεσης που ασκούν πολλές εταιρικές διοικήσεις στους εργαζομένους, προκειμένου να ενσωματώσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή τους εργασία. Την ίδια στιγμή, άλλες μελέτες έχουν επισημάνει και το λεγόμενο «workslop» — περιεχόμενο που παράγεται από συστήματα AI, όπως παρουσιάσεις ή εσωτερικά σημειώματα, το οποίο τελικά χρειάζεται επιπλέον επεξεργασία και διορθώσεις από τους εργαζόμενους.
Η ψυχίατρος Gabriella Rosen Kellerman, που συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι τα δύο φαινόμενα κινούνται σχεδόν σε αντίθετες κατευθύνσεις. Στην περίπτωση του «workslop», οι εργαζόμενοι αφήνουν την τεχνητή νοημοσύνη να αναλάβει τη δουλειά με περιορισμένη επίβλεψη. Αντίθετα, στο «brain fry» προσπαθούν διαρκώς να ελέγχουν και να συγκρίνουν το αποτέλεσμα της AI με τη δική τους κρίση, γεγονός που εξαντλεί την προσοχή τους.
Παρά τα προβλήματα, οι ερευνητές θεωρούν ότι το φαινόμενο ενδέχεται να είναι προσωρινό και να συνδέεται με την περίοδο προσαρμογής σε νέα τεχνολογικά εργαλεία. Ο Matthew Kropp της Boston Consulting Group παρομοιάζει την κατάσταση με έναν νέο οδηγό στον οποίο δίνεται ξαφνικά ένα πολύ ισχυρό αυτοκίνητο: οι δυνατότητες είναι μεγάλες, όμως η διαχείρισή τους μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε απώλεια ελέγχου.
Η μελέτη κατέγραψε, ωστόσο, και ένα απρόσμενο συμπέρασμα. Οι εργαζόμενοι που βιώνουν «brain fry» εμφανίζουν λιγότερες ενδείξεις μακροχρόνιας επαγγελματικής εξουθένωσης. Σε αντίθεση με το burnout, που συσσωρεύεται σταδιακά με τον χρόνο, η νοητική κόπωση που προκαλείται από την υπερβολική χρήση της AI φαίνεται να είναι παροδική. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, ένα απλό διάλειμμα είναι συχνά αρκετό για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
