Διεξοδικές απαντήσεις για την κυβερνητική πρωτοβουλία (αλλά και την πρόσφατη διυπουργική συνέντευξη Τύπου), που βάζει τέλος στη χρήση αλκοόλ και καπνικών προϊόντων από ανήλικους, δίνει ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος με ανάρτησή του.
«Ως πατέρας ενός έφηβου νιώθω συνεχώς την αγωνία κάθε γονιού για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα παιδιά μας απέναντι σε κάθε μορφή εξάρτησης. Νιώθω ταυτόχρονα την ευθύνη να δημιουργήσουμε ως κοινωνία και ως πολιτεία ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για όλα τα παιδιά.
Έχουμε υποχρέωση ως πολιτεία να σταθούμε δίπλα σε κάθε οικογένεια, με τρόπο αποτελεσματικό και σύγχρονο που βελτιώνει διαρκώς τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους και αξιοποιεί κάθε νέα δυνατότητα που μας δίνει η τεχνολογία για την προστασία των παιδιών».
Ενώ για το ιστορικό της υπόθεσης σημειώνει: «Γι' αυτό και όταν το φθινόπωρο του 2024, ήρθαμε αντιμέτωποι με απανωτά περιστατικά οξείας μέθης ανηλίκων, εξαιτίας της παράνομης κατανάλωσης αλκοόλ σε καταστήματα εστίασης, αποφασίσαμε να δούμε πιο προσεκτικά ως κυβέρνηση πόσο επαρκές είναι το νομοθετικό πλαίσιο των απαγορεύσεων και των κυρώσεων που θέτει η πολιτεία στην πώληση αλκοόλ και καπνικών σε νέους κάτω των 18 ετών.
Τι ανακαλύψαμε στην πράξη για την απαγόρευση πώλησης αλκοόλ και καπνικών σε ανήλικους;
Ότι δυστυχώς η νομοθεσία που προβλέπει τις σχετικές απαγορεύσεις, είχε υποστεί από το 1994 έως το 2019 απανωτές αλλαγές που είχαν καταστήσει το νόμο πρακτικά κενό γράμμα.
Ο νόμος ανέθετε τους ελέγχους στις δημοτικές αστυνομίες, που σε αρκετούς δήμους δεν είναι επαρκώς στελεχωμένες, και στο σώμα επιθεωρητών υγείας, που επίσης δεν έχει περιφερειακή διάρθρωση ούτε ικανό αριθμό στελεχών.
Δεν υπήρχε ρητή υποχρέωση για το μέσο ταυτοποίησης της ηλικίας του πελάτη. Η αστυνομία παραδόξως είχε αφαιρεθεί από τα όργανα ελέγχου. Δεν υπήρχε κανένα κεντρικό μητρώο σημείων πώλησης προϊόντων αλκοόλ και καπνού, όπως θα έπρεπε ώστε να γίνονται στοχευμένοι έλεγχοι.
Όσο για τις κυρώσεις θα μπορούσε κάποιος να τις χαρακτηρίσει "χάδια". Μάλιστα ο πλημμεληματικός χαρακτήρας της παράβασης από την πλευρά του πωλητή είχε καταργηθεί, αφήνοντας μόνο διοικητικά πρόστιμα χαμηλού ύψους που κατέληγαν σε αφαίρεση άδειας λειτουργίας της επιχείρησης μόνο στην 5η υποτροπή!
Όλα αυτά τα κενά στη νομοθεσία οδηγούσαν σε αποσπασματικούς ελέγχους συνήθως ή πάντα εκ των υστέρων, απουσία ενιαίας ψηφιακής καταγραφής χωρίς τις αναγκαίες διαλειτουργικότητες μεταξύ των συναρμόδιων αρχών και καθυστερήσεις στις κυρώσεις.
Κοινώς: Απαγόρευση στα χαρτιά, αλλά χωρίς αυστηρές κυρώσεις και χωρίς αποτελεσματικό ελεγκτικό μηχανισμό. 'Αρα χαμηλό επίπεδο συμμόρφωσης».
Στο ερώτημα δε, «γιατί πρέπει να μας απασχολεί τόσο ως γονείς όσο και ως πολιτεία η προστασία των παιδιών από την κατανάλωση αλκοόλ και καπνού;», ο Ά. Σκέρτσος απαντά:
«Πολύ απλά διότι πρόκειται για εθιστικά προϊόντα που προκαλούν σοβαρή βλάβη σε κρίσιμες λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Η συζήτηση είναι πρωτίστως επιστημονική, καθώς το αλκοόλ και η νικοτίνη λειτουργούν πολύ πιο εθιστικά στο σώμα ενός ανήλικου.
Το γεγονός ότι τα παιδιά δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως ψυχοκοινωνικά και βιολογικά έως την ενηλικίωσή τους, καθιστά τους ανήλικους πολύ πιο ευάλωτους στον εθισμό. Η πρώιμη εξάρτηση σε νεαρή ηλικία, δυστυχώς, προκαλεί περισσότερες πιθανότητες εξάρτησης από επιβλαβείς συνήθειες και στην ενήλικη ζωή».
Ακολούθως ο υπουργός Επικρατείας παραθέτει τις βασικές καινοτομίες του νέου νόμου 5216 που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2025. Ειδικότερα, «ο νόμος αλλάζει το πλαίσιο σε τρία επίπεδα:
- Υποχρεωτικός έλεγχος ηλικίας. Η ευθύνη μεταφέρεται στον πωλητή και γίνεται υποχρεωτική η ταυτοποίηση σε κάθε πώληση.
- Πλήρης ρύθμιση αγοράς. Επιβάλλεται η καθολική απαγόρευση πώλησης σε ανηλίκους. Η απαγόρευση αυτόματων πωλητών και η ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης.
- Αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων. Ποινικό αδίκημα (αυτόφωρο), πρόστιμα έως 10.000 ευρώ. Αναστολή ή ανάκληση άδειας λειτουργίας της επιχείρησης».
Στην προσπάθεια βοηθά η τεχνολογία και, όπως επισημαίνει ο υπουργός, «εδώ η αλλαγή είναι μεγάλη. Τα νέα ψηφιακά εργαλεία που δημιουργήθηκαν και εφαρμόζονται είναι τα ακόλουθα:
- Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου (alto.gov.gr). Προβλέπει την υποχρεωτική εγγραφή όλων των επιχειρήσεων, ώστε η πολιτεία να αποκτήσει πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς και να υπάρχει άμεση πρόσβαση των αρχών σε όλα τα δεδομένα.
- Age Verification μέσω Gov.gr Wallet & Kids Wallet. Η ταυτοποίηση ηλικίας γίνεται με σκανάρισμα ειδικου QR code, που οδηγεί σε άμεση επιβεβαίωση ηλικίας και είναι υποχρεωτική τόσο σε φυσικό, όσο και σε online περιβάλλον.
- Πλατφόρμα events.gov.gr. Εδώ δηλώνονται υποχρεωτικά όλες οι ιδιωτικές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται σε χώρους εστίασης, 48 ώρες πριν, ώστε να γίνονται αυτόματοι έλεγχοι και διασταυρώσεις.
Η τεχνολογία γίνεται επομένως κρίσιμος αρωγός των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά και κάθε επαγγελματία που θέλει να είναι σύννομος και ενδιαφέρεται να προστατεύσει τα παιδιά από την παράνομη κατανάλωση αλκοόλ και καπνικών».
Ταυτόχρονα με τις διαπιστώσεις ο Α. Σκέρτσος παραθέτει και τα αποτελέσματα που έχουν ήδη φέρει οι έλεγχοι από τον περασμένο Ιούλιο έως σήμερα: «Μετά την εφαρμογή του νόμου (07.07.2025 - 05.03.2026) αυξήθηκαν σημαντικά οι έλεγχοι χάρη στην ανάληψη της αρμοδιότητας από την ΕΛΑΣ κατά 21% (82.094 έλεγχοι από 68.081 πριν). Οι συλλήψεις σημείωσαν αύξηση 341% (από 71 σε 313) και οι δικογραφίες κατά 455% (από 78 σε 433)».
Ενώ στο σκέλος της σημασίας της φροντίδας και της εποπτείας και από τους ίδιους τους γονείς, αναφέρει: «Η εικόνα ενός γονιού που στέλνει το παιδί του στο περίπτερο ή το ψιλικατζίδικο της γειτονιάς να του αγοράσει τσιγάρα ή ποτά δεν είναι εντελώς ανοίκεια. Και μαρτυρά τη χαλαρή κουλτούρα συμμόρφωσης που είχαμε όλοι ως κοινωνία στα θέματα αυτά έως πολύ πρόσφατα.
Το νέο πλαίσιο μας αναγκάζει όλους να αλλάξουμε συνήθειες και να συνειδητοποιήσουμε πόσο σοβαρή υπόθεση είναι η προστασία των παιδιών από την έκθεση στους κινδύνους του αλκοόλ και του καπνίσματος.
Τα στοιχεία της ΕΛΑΣ δείχνουν μια σημαντική αύξηση στις δικογραφίες που σχηματίστηκαν σε βάρος γονιών και για το αδίκημα της παραμέλησης εποπτείας ανηλίκων κατά 45%. Από 1520 το 2024 σε 2200 το 2025.
Καθήκον των γονιών είναι να θέτουμε όρια και κανόνες και κυρίως να συζητάμε διαρκώς με τα παιδιά μας για οτιδήποτε συμβαίνει στην καθημερινή τους ζωή».
Υπογραμμίζει εξ άλλου ότι η συγκεκριμένη δεν είναι η μόνη ούτε και η τελευταία δράση για την προστασία των παιδιών, καθώς «η ελληνική πολιτεία συστηματικά προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να διαμορφώσει μια σύγχρονη πολιτική προστασίας της ευαλωτότητας των ανηλίκων από όλους τους παλιούς και νέους κινδύνους.
Η εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων εντός και εκτός σχολικών μονάδων, οι παρεμβάσεις μας για την ευαισθητοποίηση γύρω από τα ζητήματα του ψηφιακού εθισμού σε ταμπλέτες, κινητά και κοινωνικά δίκτυα, οι πολιτικές μας για τον δραστικό περιορισμό της βίας στα γήπεδα, η διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου επιχειρησιακών και ψηφιακών εργαλείων για τον περιορισμό της ενδοοικογενειακής βίας, αποτελούν μερικές μόνο από τις πολιτικές μας για να σταθούμε δίπλα σε κάθε οικογένεια και σε κάθε παιδί που κινδυνεύει.
Θέλουμε ένα κράτος που φροντίζει και προστατεύει, ένα κράτος που ενδυναμώνει και απελευθερώνει.
Η ανοχή τελείωσε. Ο νόμος εφαρμόζεται.
Και τα παιδιά προστατεύονται στην πράξη, όχι στα χαρτιά».
Κλείνοντας την ανάρτησή του ο υπουργός Επικρατείας απευθύνει θερμές ευχαριστίες σε όλους τους συναδέλφους του από την κυβέρνηση που «επί 16,5 μήνες, από τον Οκτώβριο του 2024 έως σήμερα, εργαζόμαστε πάνω σε αυτό το πολύ σημαντικό πεδίο που αφορά κάθε ελληνική οικογένεια», δηλαδή τους Δημήτρη Παπαστεργίου, Δημήτρη Βαρτζόπουλο, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, 'Αδωνι Γεωργιάδη, Γιώργο Φλωρίδη και Ιωάννη Μπούγα.
