Στην πολιτική υπάρχουν ενέργειες που δεν δηλώνονται δεν λέγονται εκ των προτέρων αλλά γίνονται ως πράξεις υπευθυνότητας για το καλό του συνόλου, που είναι και ο αυτοσκοπός της. Είναι εντελώς ανόητο να πιέζεις ένα κόμμα να δηλώσει πριν τις εκλογές με ποιον θα συνεργαστεί μετεκλογικά, εάν αυτό το απαιτήσει η διακυβέρνηση της χώρας. Είναι εντελώς απολίτικο και ανόητο ο πολιτικός να πιέζει το κόμμα του να πάρει μια τέτοια απόφαση στο συνέδριο του, προεκλογικά.
Η πλειοψηφία της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ κατατρύχεται με τέτοια εκτός χρόνου διλήμματα. Ένα από τα βασικότερα λάθη της είναι να ετεροπροσδιορίζεται με την συζήτηση για συνεργασίες του πότε με την αριστερά και πότε με την Δεξιά. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό ενός χώρου που δεν διαθέτει σαφείς δικές του θέσεις, οράματα και στόχους και νιώθει την ανάγκη να παρουσιάζεται με το τι δεν είναι, με ποιον συγγενεύει περισσότερο. Η ταυτότητα του να είναι έξω του και όχι μέσα του.
Υπάρχουν στο ΠΑΣΟΚ σήμερα τρεις ηγετικές τάσεις:
- Αυτή που προσανατολίζεται, λόγω των βαθιών αντιδεξιών αντανακλαστικών της, σε μια εξόχως αριστερή φρασεολογία, που προσομοιάζει με αυτή του ΣΥΡΙΖΑ και των κομματιδίων που προέκυψαν από την εξαΰλωση του. Έχει σαν στόχο να προσεταιριστεί τους κομματικά ορφανούς ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Η φρασεολογία αυτή είναι εμφανώς ξένη με την ψυχή του ΠΑΣΟΚ και φαντάζει ψεύτικη και υπερβολική, με ηγετικά χαρακτηριστικά νεοκνίτη. Η επάνοδος του βασικού εκπροσώπου της, του Αλέξη Τσίπρα, επαναφέρει τους δυνητικούς ψηφοφόρους στην αγκαλιά της αριστερής αυταπάτης που λίγο έλλειψε να γκρεμίσει τη χώρα, αφήνοντας όμως πίσω επιπλέον 100 δισ. χρέος και μια διεθνώς αναξιόπιστη Ελλάδα.
- Αυτή που έχει αγκιστρωθεί στα μηνύματα και τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του 80’, με την ελπίδα να κινητοποιήσει τις ιστορικές εφεδρείες του κόμματος στην κοινωνία. Είναι αυτοί της εύκολης λύσης που προσκυνούν τα τοτέμ του ΠΑΣΟΚ που όμως έχει απανθρακώσει στη συνείδηση των πολιτών ο ανελέητος χρόνος και οι τεράστιες αστοχίες τους που συνεισέφεραν στην χρεοκοπία.
- Αυτή της σημιτικής παράδοσης που οι εκπρόσωποι τους κατηγορούνται σήμερα εσωτερικά ως οι δεξιοί, οι σκεφτόμενοι όπως ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Είναι οι μοναδικοί που έχουν επαφή με τον κεντρώο χώρο, αυτόν δηλαδή που δίνει κυβερνήσεις. Οι δύο προηγούμενες τάσεις έχουν απομακρύνει τους κεντρώους ψηφοφόρους από το ΠΑΣΟΚ, ένα σημαντικό μέρος των οποίων έχουν σήμερα συμπαραταχθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η σημιτική τάση ασφυκτιά σήμερα συγχρωτιζόμενη με τις δύο άλλες, αλλά με υπευθυνότητα παραμένει προς όφελος της κομματικής ενότητας, σε ένα κόμμα που τα τελευταία χρόνια φυλλορροεί. Είναι η τάση που μιλά για μεταρρυθμίσεις, αλλαγές νοοτροπιών, διεθνοποίηση και αναδιάρθρωση της οικονομίας, αλλαγές στην παιδεία (κατάργηση του άρθρου 16).
Οι επερχόμενες εκλογές θα γίνουν σε ένα πολιτικό περιβάλλον με πολλές αλλαγές του κομματικού χάρτη, δυστυχώς όμως που δεν θα έχουν να κάνουν με την ουσία της πολιτικής αντιμετώπισης των τεράστιων προκλήσεων που έχει μπροστά της η χώρα αλλά με την διαχείρηση του συγγνωστού λαϊκισμού, την αναπαλαίωση των γνωστών και αποτυχημένων αριστερών στρεβλώσεων της Μεταπολίτευσης.
Όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις το ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να πείσει τους πολίτες ότι είναι η πειστική κυβερνητική εναλλακτική λύση. Έχει παραμείνει για 3 χρόνια μετά τις εκλογές του 2023 και παρά την διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ σε σταθερά ποσοστά ενός μικρομεσαίου κόμματος (12-15%), τα οποία ήδη δοκιμάζονται προς τα κάτω με την επάνοδο της μονοπρόσωπης ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα (αλήθεια τι εξευτελισμό επεφύλαξε για τους πρώην συντρόφους του;).
Μετά τις πρώτες εκλογές το 2027, και σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας της ΝΔ που θα είναι με διαφορά το πρώτο κόμμα, το ΠΑΣΟΚ θα κληθεί να επιλέξει μεταξύ της κυβερνητικής ευθύνης ή να φέρει την χώρα σε δεύτερες εκλογές. Στην δεύτερη περίπτωση το ΠΑΣΟΚ θα πιεστεί αφόρητα εκλογικά και θα δει τα ποσοστά του να ελαττώνονται ακόμη περισσότερο. Οι όποιοι κεντρώοι ψηφοφόροι που θα του έχουν απομείνει θα μετακινηθούν μαζικά στο πρώτο κόμμα ώστε να μην μείνει ακυβέρνητη η χώρα, και μάλιστα στην εξαιρετικά επικίνδυνη σημερινή διεθνή κατάσταση.
Κατά την πρώτη εκλογή τα διαφαινόμενα χαμηλά ποσοστά του ΠΑΣΟΚ θα δοκιμάσουν την σημερινή αποτυχημένη ηγεσία του, η οποία είχε όλο το χρόνο να αυξήσει την εκλογική δύναμη του. Η τυχόν προσπάθεια παραμονής της θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στη διάσπαση του. Τα σημιτικά, μεταρρυθμιστικά, ποιοτικά στελέχη του (ναι υπάρχουν και είναι σημαντικά) θα κληθούν να δράσουν με υπευθυνότητα για το καλό της χώρας, στηρίζοντας μια μεταρρυθμιστική κυβέρνηση συνεργασίας με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Εάν αρνηθούν αυτή την πρόκληση της πρώτης εκλογής θα συμβάλουν καθοριστικά στην εκλογική εξαΰλωση του κόμματος τους στις δεύτερες εκλογές. Νομίζω δεν θα το κάνουν.
*O Αχιλλέας Γραβάνης είναι Καθηγητής Φαρμακολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Παν/μίου Κρήτης.
