Έπειτα από μήνες εφαρμογής ενός από τα πιο παρεμβατικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια για τον περιορισμό των ανατιμήσεων, η κυβέρνηση κλείνει τον κύκλο του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους.
Η απόφαση να μην παραταθεί το μέτρο από την 1η Ιουλίου βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι συνθήκες που οδήγησαν στην επιβολή του έχουν αρχίσει να εξομαλύνονται, καθώς οι διεθνείς πιέσεις στο ενεργειακό κόστος εμφανίζουν σημάδια αποκλιμάκωσης.
Το μήνυμα ωστόσο που εκπέμφθηκε χθες από τη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου ήταν ότι η μάχη κατά της ακρίβειας δεν ολοκληρώνεται με την κατάργηση του πλαφόν. Αντίθετα, αλλάζει μορφή. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος από ένα διοικητικό μέτρο έκτακτης ανάγκης σε μια συντονισμένη προσπάθεια με τη συμμετοχή των παραγωγικών φορέων, της βιομηχανίας τροφίμων και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, ώστε η αποκλιμάκωση του κόστους να αποτυπωθεί σταδιακά και στις τελικές τιμές που συναντά ο καταναλωτής. Η εικόνα στα ράφια των σούπερ μάρκετ επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των νοικοκυριών και γι' αυτό και η μετάβαση στη νέα περίοδο συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις τόσο της αγοράς, όσο και της Πολιτείας.
Το δίμηνο της σταθερότητας
Η πρώτη συμφωνία που προέκυψε από τη συνάντηση αφορά τους δύο θερινούς μήνες. Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, οι ήδη μειωμένες τιμές σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων θα παραμείνουν αμετάβλητες κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου.
Η συγκεκριμένη δέσμευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το πλαφόν αποτελούσε μέχρι σήμερα το βασικό εργαλείο αποτροπής νέων αυξήσεων. Με την κατάργησή του, η κυβέρνηση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι δεν θα δημιουργηθεί ένα κύμα ανατιμήσεων που θα εξανεμίσει το όφελος που είχε δημιουργηθεί τους προηγούμενους μήνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Ανάπτυξης, περίπου 2.000 προϊόντα εμφάνισαν μέση μείωση τιμών της τάξης του 6% κατά την περίοδο εφαρμογής του μέτρου. Η κυβερνητική θέση είναι ότι αυτή η αποκλιμάκωση δεν πρέπει να ανατραπεί, αλλά να αποτελέσει τη βάση για την επόμενη φάση.
Το γεγονός ότι η δέσμευση ανακοινώθηκε δημόσια προσδίδει, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, πρόσθετο βάρος στην αξιοπιστία όλων των εμπλεκομένων. Η αγορά καλείται πλέον να αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να λειτουργήσει χωρίς διοικητικές παρεμβάσεις, διατηρώντας τις τιμές στα σημερινά επίπεδα.
Παράλληλα, το υπουργείο Ανάπτυξης και η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή αναμένεται να παρακολουθούν στενά την εξέλιξη των τιμών σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, αξιολογώντας αν οι δεσμεύσεις θα τηρηθούν στην πράξη.
Το μεγάλο στοίχημα του Σεπτεμβρίου
Το δεύτερο και πιο κρίσιμο σκέλος του σχεδιασμού αφορά στο φθινόπωρο. Μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου θα πρέπει να έχει διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στην κυβέρνηση, τη βιομηχανία και το οργανωμένο λιανεμπόριο, με στόχο νέες μειώσεις σε βασικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.
Η συμφωνία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας. Δεν έχουν προσδιοριστεί ούτε οι ακριβείς κατηγορίες προϊόντων ούτε το ποσοστό των μειώσεων που θα επιδιωχθεί. Ωστόσο, η κυβερνητική επιδίωξη είναι να επιλεγούν αγαθά που καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι αισθητό για τη μέση ελληνική οικογένεια.
Η λογική της νέας προσέγγισης διαφοροποιείται από το προηγούμενο μοντέλο. Αντί μιας οριζόντιας διοικητικής παρέμβασης, επιχειρείται η δημιουργία ενός πλαισίου συνεννόησης, μέσα από το οποίο οι επιχειρήσεις θα μεταφέρουν στους καταναλωτές μέρος της αποκλιμάκωσης του κόστους παραγωγής, των μεταφορών και των πρώτων υλών, όπου αυτή καταγράφεται.
Να σημειώσουμε ότι η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες θα συνεχίσουν να βελτιώνονται και αν η αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές θα διατηρηθεί τους επόμενους μήνες.
Οι ισορροπίες μεταξύ αγοράς και κρατικής εποπτείας
Η κατάργηση του πλαφόν δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση αποσύρεται από την εποπτεία της αγοράς, καθώς οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα παραμείνουν ενεργοί και μετά την 1η Ιουλίου.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή αναμένεται να έχει κομβικό ρόλο τόσο στην παρακολούθηση της πορείας των τιμών, όσο και στην εφαρμογή της συμφωνίας που θα προετοιμαστεί τους επόμενους μήνες. Οι έλεγχοι σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα συνεχίζονται, ενώ η κυβέρνηση διαμηνύει ότι η καταπολέμηση φαινομένων αισχροκέρδειας εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα.
Ταυτόχρονα, το νέο μοντέλο μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στις ίδιες τις επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση επενδύει στην εικόνα μιας αγοράς που λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτορρύθμιση, χωρίς όμως να απουσιάζει η κρατική εποπτεία. Πρόκειται για μια ισορροπία που θα δοκιμαστεί στην πράξη μέσα στους επόμενους μήνες.
