Με αφορμή το προηγούμενο άρθρο μου με τίτλο Πληθωρισμός: Το αόρατο ρίσκο πίσω από την αδράνεια, αρκετοί αναγνώστες, μου ζήτησαν να μιλήσω για το φαινόμενο του πληθωρισμού με απλά παραδείγματα της καθημερινότητας.
Σκέφτηκα λοιπόν να επανέλθω χρησιμοποιώντας όσο πιο απλή γλώσσα γίνεται, ώστε να δούμε πώς ο πληθωρισμός επηρεάζει την καθημερινή μας ζωή, τις αγορές μας και τελικά την αξία των χρημάτων μας.
Ας ξεκινήσουμε όμως από τον βασικό ορισμό.
Στην ιστοσελίδα Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαβάζουμε ότι πληθωρισμός είναι η γενική αύξηση των τιμών αγαθών και υπηρεσιών μέσα σε μια οικονομία.
Οι τιμές φυσικά αλλάζουν συνεχώς. Κάποια προϊόντα ακριβαίνουν, άλλα φθηναίνουν. Πληθωρισμός όμως δεν σημαίνει αύξηση τιμής σε ένα μόνο προϊόν. Σημαίνει ότι συνολικά το κόστος ζωής ανεβαίνει και έτσι με το ίδιο ποσό χρημάτων μπορούμε να αγοράσουμε λιγότερα πράγματα από πριν.
Με απλά λόγια: ο πληθωρισμός μειώνει σταδιακά την αξία του χρήματος.
Ας παραθέσουμε εδώ δύο παραδείγματα:
1ο Παράδειγμα - Η αγοραστική δύναμη
Φανταστείτε ότι το 2021 πηγαίνατε στο σούπερ μάρκετ με 20 ευρώ. Με αυτά τα χρήματα γεμίζατε ένα μικρό καλάθι με: 1 κιλό τυρί, 2 πακέτα μακαρόνια, 1 λίτρο λάδι και μερικά φρούτα.
Σήμερα, με τα ίδια ακριβώς 20 ευρώ, αν προσπαθήσετε να πάρετε τα ίδια πράγματα, θα διαπιστώσετε ότι πρέπει να αφήσετε το τυρί ή και κάτι ακόμα στο ράφι!
Το συμπέρασμα: Ο πληθωρισμός δεν είναι η αύξηση των τιμών σε ένα προϊόν, αλλά η σταδιακή μείωση του τι μπορείς να αγοράσεις με το ίδιο ποσό χρημάτων. Το νόμισμα «χάνει» την αξία του.
2ο Παράδειγμα - Η διάβρωση των αποταμιεύσεων
Ας υποθέσουμε ότι το 2010 βάλατε σε ένα κουτί κάτω από το στρώμα 500 ευρώ για μια «ώρα ανάγκης». Τότε, με αυτά τα χρήματα μπορούσατε να αγοράσετε, για παράδειγμα, μια πολύ καλή τηλεόραση και ένα πλυντήριο.
Αν ανοίξετε το κουτί σήμερα το 2026, θα βρείτε πάλι 500 ευρώ. Οι αριθμοί δεν άλλαξαν. Όμως, αν πάτε σε ένα κατάστημα, θα διαπιστώσετε ότι τώρα τα ίδια χρήματα φτάνουν μόνο για την τηλεόραση.
Το μάθημα: Ο πληθωρισμός είναι ένας «σιωπηλός κλέφτης» που τρώει την αξία των χρημάτων που μένουν ακίνητα.
Γιατί συμβαίνει ο πληθωρισμός;
Ο βασικός οικονομικός νόμος της προσφοράς και της ζήτησης εξηγεί σε μεγάλο βαθμό το φαινόμενο.
Όταν υπάρχουν πολλά χρήματα στην αγορά αλλά λίγα προϊόντα ή υπηρεσίες, οι τιμές αναγκαστικά ανεβαίνουν. Ας το δούμε και αυτό μέσα από παράδειγμα:
Φανταστείτε μια μικρή πόλη όπου υπάρχουν μόνο 10 διαθέσιμα διαμερίσματα προς ενοικίαση. Ξαφνικά όμως, λόγω αυξήσεων μισθών, επιδομάτων ή εύκολου δανεισμού, περισσότεροι άνθρωποι έχουν πλέον περισσότερα χρήματα και ψάχνουν σπίτι.
Το αποτέλεσμα είναι ότι:
- πολλοί περισσότεροι ενδιαφέρονται για τα ίδια λίγα διαμερίσματα,
- οι ιδιοκτήτες βλέπουν αυξημένη ζήτηση,
- και αρχίζουν να ανεβάζουν τα ενοίκια.
Άρα:
περισσότερα χρήματα κυνηγούν τα ίδια λίγα αγαθά. Και έτσι οι τιμές ανεβαίνουν.
Αυτός είναι ένας βασικός μηχανισμός δημιουργίας πληθωρισμού στην οικονομία:
όταν αυξάνεται γρήγορα η ζήτηση και η διαθέσιμη προσφορά δεν επαρκεί για να την καλύψει, ο πληθωρισμός απογειώνεται!
Τι συμβαίνει σήμερα με το πετρέλαιο;
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα με το πετρέλαιο λόγω της έντασης στα Στενά του Ορμούζ με την διαφορά ότι τώρα δεν μιλάμε για περισσότερα χρήματα στην αγορά αλλά για μείωση της προσφοράς.
Δηλαδή, ενώ η παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να χρειάζεται μεγάλες ποσότητες ενέργειας καθημερινά για μεταφορές, βιομηχανία, παραγωγή προϊόντων, ηλεκτρική ενέργεια (άρα μεγάλη ζήτηση), ο περιορισμός της διέλευσης των τάνκερ ή ο φόβος ότι μπορεί να υπάρξουν καθυστερήσεις και προβλήματα στις μεταφορές πετρελαίου, μειώνει την διαθέσιμη προσφορά στην αγορά.
Άρα τι έχουμε;
ίδια ή αυξημένη ζήτηση + μικρότερη προσφορά = άνοδος τιμών.
Και επειδή το πετρέλαιο επηρεάζει σχεδόν ολόκληρη την οικονομία, η αύξηση της τιμής του περνά σταδιακά παντού! Στα καύσιμα, στις μεταφορές, στα τρόφιμα και σε πολλά ακόμα προϊόντα.
Έτσι δημιουργούνται νέες πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία και μειώνεται ξανά η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Επομένως,
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Η πραγματικότητα είναι ότι δεν μπορούμε να “σταματήσουμε” τον πληθωρισμό ως πολίτες. Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να προστατεύσουμε τα χρήματά μας ώστε να μη χάνουν σταδιακά την αξία τους με τον χρόνο.
Κάποιες βασικές επιλογές που χρησιμοποιούν διαχρονικά οι επενδυτές είναι:
- Αποταμίευση με απόδοση όπως πχ έντοκα γραμμάτια δημοσίου
Επιλογές που προσφέρουν απόδοση υψηλότερη από το μηδενικό επιτόκιο, ώστε τα χρήματα να μη μένουν εντελώς ανενεργά. - Επενδύσεις σε μετοχές ή ETFs ( καλάθια με πολλές μετοχές μαζί)
Μακροπρόθεσμα, πολλές επιχειρήσεις μπορούν να αυξάνουν τα έσοδά τους μαζί με τον πληθωρισμό, κάτι που συχνά αντανακλάται και στην αξία των μετοχών τους. Και αν αυξάνονται οι τιμές των μετοχών τους , αυξάνονται και οι δικές μας επενδύσεις σε αυτές. - Ομόλογα και επενδυτικά προϊόντα income (που αποδίδουν τακτικό εισόδημα)
Προσφέρουν σταθερό εισόδημα και μπορούν να αποτελέσουν πιο αμυντική επιλογή σε ένα χαρτοφυλάκιο. - Ακίνητα
Ιστορικά θεωρούνται ένα μέσο προστασίας από τον πληθωρισμό, καθώς συχνά αυξάνονται τόσο οι αξίες όσο και τα ενοίκια με την πάροδο του χρόνου. - Διασπορά (diversification)
Η κατανομή των χρημάτων σε διαφορετικές κατηγορίες επενδύσεων μειώνει τον κίνδυνο να επηρεαστεί όλο το κεφάλαιο από μία μόνο αρνητική εξέλιξη. - Το σημαντικότερο όμως είναι να κατανοήσουμε κάτι απλό:
Τα χρήματα που μένουν εντελώς αδρανή για πολλά χρόνια συνήθως χάνουν σταδιακά την πραγματική αγοραστική τους δύναμη λόγω του πληθωρισμού.
Και αυτό είναι ίσως το πιο «αόρατο» οικονομικό κόστος της εποχής μας.
* Η Γεωργία Παπαδοπούλου είναι Portfolio Manager, Financial Consultant & Educator, Director InvestWise EE (αποκλειστικός συνεργάτης της Wealth Fund Services Ltd)
Email: [email protected]
LinkedIn: Georgia Papadopoulou
