Οι ιδιαίτερα χαμηλές τιμές των ασιατικών ηλεκτρονικών πλατφορμών έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια τις αγοραστικές συνήθειες εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, σχεδόν τρεις στους δέκα καταναλωτές πραγματοποιούν τουλάχιστον μία αγορά κάθε μήνα από πλατφόρμες όπως η Temu και η Shein, εκμεταλλευόμενοι το μέχρι σήμερα ευνοϊκό καθεστώς για τα μικροδέματα που εισάγονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την 1η Ιουλίου, όμως, το τοπίο αλλάζει. Τίθεται σε εφαρμογή το νέο μεταβατικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει ειδικό εισαγωγικό τέλος ύψους 3 ευρώ για κάθε διαφορετικό είδος που δηλώνεται τελωνειακά στις εισαγωγές μικροδεμάτων από τρίτες χώρες. Το μέτρο θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2028, οπότε θα αντικατασταθεί από το νέο μόνιμο τελωνειακό καθεστώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πώς μια παραγγελία των 48 ευρώ μπορεί να φτάσει τα 60 ευρώ
Η βασική αλλαγή είναι ότι η επιβάρυνση δεν υπολογίζεται ανά δέμα, αλλά ανά διαφορετικό είδος προϊόντος που περιλαμβάνει η τελωνειακή διασάφηση. Έτσι, όσο περισσότερες διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων περιλαμβάνει μια αποστολή, τόσο αυξάνεται και η συνολική επιβάρυνση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια παραγγελία που περιλαμβάνει δύο μπλούζες, ένα ζευγάρι παπούτσια και μία θήκη κινητού, συνολικής αξίας 48 ευρώ. Αν οι δύο μπλούζες ανήκουν σε διαφορετικές δασμολογικές κατηγορίες – για παράδειγμα η μία είναι βαμβακερή και η άλλη μεταξωτή – θεωρούνται διαφορετικά είδη κατά τον τελωνισμό. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλονται συνολικά τέσσερις επιβαρύνσεις των 3 ευρώ, δηλαδή 12 ευρώ μόνο από το νέο τέλος, στα οποία προστίθεται ο αναλογών ΦΠΑ και ενδεχομένως λοιπές τελωνειακές χρεώσεις. Έτσι, η τελική αξία της παραγγελίας μπορεί εύκολα να προσεγγίσει ή και να ξεπεράσει τα 60 ευρώ.
Αντίθετα, δύο απολύτως ίδια προϊόντα αντιμετωπίζονται ως ένα είδος και επιβαρύνονται μόνο μία φορά.
Τα «ψιλά γράμματα» που πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές
Το κρίσιμο στοιχείο για τον υπολογισμό του νέου τέλους δεν είναι ο αριθμός των τεμαχίων αλλά η δασμολογική κατηγορία στην οποία υπάγονται τα προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι δύο αντικείμενα που μοιάζουν μεταξύ τους μπορεί να θεωρηθούν διαφορετικά είδη κατά τον τελωνισμό, ανάλογα με το υλικό κατασκευής ή τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους.
Για τον λόγο αυτό οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις αγορές τους, καθώς πολλές μικρές παραγγελίες με διαφορετικά προϊόντα μπορεί τελικά να κοστίσουν σημαντικά περισσότερο από όσο υπολόγιζαν.
Η μάχη της ΕΣΕΕ για ίσους όρους ανταγωνισμού
Η νέα ευρωπαϊκή ρύθμιση αποτελεί διαχρονικό αίτημα της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), η οποία εδώ και χρόνια αναδεικνύει τις στρεβλώσεις που δημιουργούσε το ειδικό καθεστώς των μικροδεμάτων από τρίτες χώρες.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι τα φυσικά καταστήματα και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις λειτουργούν με πολύ αυστηρότερες φορολογικές και κανονιστικές υποχρεώσεις, την ώρα που οι μεγάλες ασιατικές πλατφόρμες απολάμβαναν ουσιαστικά προνομιακή μεταχείριση. Η επιβολή του νέου τέλους θεωρείται ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία της Συνομοσπονδίας, μόνο το 2024 η ελληνική οικονομία έχασε περισσότερα από 200 εκατ. ευρώ εξαιτίας των αφορολόγητων εισαγωγών μικροδεμάτων από την Κίνα.
Εκρηκτική αύξηση των μικροδεμάτων στην Ευρώπη
Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έρχεται ως απάντηση στην εκρηκτική αύξηση των εισαγωγών από πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, μόνο το 2024 εισήχθησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση περίπου 4,6 δισεκατομμύρια αντικείμενα μικρής αξίας, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Την ίδια ώρα, η Temu αριθμεί περίπου 115 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες κάθε μήνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Shein ξεπερνά τα 145 εκατομμύρια, επιβεβαιώνοντας τη σαρωτική διείσδυση των ασιατικών πλατφορμών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η διείσδυση των συγκεκριμένων πλατφορμών είναι ιδιαίτερα έντονη και στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα του ΣΕΛΠΕ σε συνεργασία με τη NielsenIQ, το 94% των καταναλωτών πραγματοποίησε ηλεκτρονικές αγορές το τελευταίο δωδεκάμηνο, ενώ το 85% αγόρασε από τουλάχιστον μία πλατφόρμα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σχεδόν τρεις στους δέκα πραγματοποιούν αγορές κάθε μήνα, με βασικό κριτήριο τη χαμηλή τιμή. Η μέση ετήσια δαπάνη των Ελλήνων στις συγκεκριμένες πλατφόρμες ανέρχεται στα 244 ευρώ και αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό των συνολικών ηλεκτρονικών αγορών τους.
Τι ισχύει για τις επιστροφές
Το νέο τέλος δεν επιστρέφεται όταν ο καταναλωτής επιλέξει απλώς να επιστρέψει ένα προϊόν επειδή άλλαξε γνώμη ή άσκησε το δικαίωμα υπαναχώρησης.
Αντίθετα, στις περιπτώσεις που προβλέπει η τελωνειακή νομοθεσία, όπως όταν το προϊόν είναι ελαττωματικό ή δεν ανταποκρίνεται στους όρους της σύμβασης, μπορεί να επιστραφεί και το καταβληθέν τέλος, ακολουθώντας τη σχετική τελωνειακή διαδικασία.
Το νέο μέτρο δεν μεταβάλλει τον τρόπο επιβολής του ΦΠΑ, ο οποίος εξακολουθεί να αποδίδεται είτε κατά την αγορά μέσω του συστήματος IOSS είτε κατά τον τελωνισμό, ανάλογα με τον τρόπο εισαγωγής του προϊόντος. Επίσης, δεν επηρεάζονται οι αγορές που πραγματοποιούνται εντός Ελλάδας ή μεταξύ κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
