Νέα δεδομένα δημιουργούνται από αύριο, 1η Ιουλίου, για τις ηλεκτρονικές αγορές από πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς καταργείται το καθεστώς απαλλαγής από δασμούς για μικροδέματα αξίας έως 150 ευρώ και ενεργοποιείται νέο μεταβατικό τέλος ύψους 3 ευρώ.
Η αλλαγή αφορά παραγγελίες από πλατφόρμες και ηλεκτρονικά καταστήματα τρίτων χωρών, όπως Κίνα, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, και αναμένεται να επηρεάσει κυρίως τους καταναλωτές που αγοράζουν συχνά φθηνά προϊόντα από διεθνείς πλατφόρμες.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η ημερομηνία κατά την οποία έγινε η παραγγελία, αλλά το πότε το δέμα θα περάσει από τελωνειακή εκκαθάριση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αγορές που έγιναν πριν από την 1η Ιουλίου μπορεί να επιβαρυνθούν με το νέο τέλος, εφόσον η εισαγωγή τους εκκαθαριστεί μετά την έναρξη εφαρμογής του μέτρου.
Στην πράξη, όσοι έσπευσαν να κάνουν παραγγελίες τις προηγούμενες ημέρες δεν είναι βέβαιο ότι θα αποφύγουν τη νέα χρέωση. Αν το πακέτο βρίσκεται ακόμη καθ’ οδόν και φτάσει στο τελωνείο μετά την 1η Ιουλίου, θα υπαχθεί στο νέο καθεστώς.
Το τέλος των 3 ευρώ δεν λειτουργεί ως επιβάρυνση ανά δέμα, όπως αρχικά θεωρούσαν πολλοί καταναλωτές, αλλά ανά είδος που περιλαμβάνεται στην τελωνειακή διασάφηση. Έτσι, μια αποστολή που περιέχει διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων μπορεί να επιβαρυνθεί περισσότερες από μία φορές.
Για παράδειγμα, αν ένα δέμα περιλαμβάνει ένα μπλουζάκι, ένα ζευγάρι παπούτσια και ένα αξεσουάρ κινητού, τότε μπορεί να προκύψει συνολική χρέωση 9 ευρώ, δηλαδή 3 ευρώ για κάθε διαφορετικό είδος. Αντίθετα, αν το δέμα περιλαμβάνει δύο ίδια προϊόντα με τα ίδια χαρακτηριστικά, αυτά αντιμετωπίζονται ενιαία για τελωνειακούς σκοπούς.
Τυπικά, το τέλος βαρύνει την πλατφόρμα, τον πωλητή ή τον φορέα που δηλώνει το εμπόρευμα στο τελωνείο. Ωστόσο, στην πράξη το κόστος αναμένεται να περάσει, άμεσα ή έμμεσα, στον καταναλωτή, είτε μέσω της τελικής τιμής στο checkout είτε μέσω χρέωσης κατά τον εκτελωνισμό ή την παράδοση.
Ήδη αρκετές πλατφόρμες έχουν αρχίσει να ενσωματώνουν τη νέα επιβάρυνση πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς, ώστε ο καταναλωτής να βλέπει το τελικό κόστος νωρίτερα. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, η χρέωση μπορεί να εμφανιστεί κατά την άφιξη του δέματος.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις αγορές από γνωστές διεθνείς πλατφόρμες όπως η Amazon. Το καθοριστικό δεν είναι το όνομα της πλατφόρμας, αλλά η χώρα από την οποία αποστέλλεται το προϊόν. Αν η αποστολή γίνεται από αποθήκη εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν εφαρμόζεται το νέο καθεστώς. Αν όμως το προϊόν έρχεται από ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο ή άλλη τρίτη χώρα, τότε μπορεί να επιβληθεί το νέο τέλος.
Για τους καταναλωτές, η ένδειξη «ships from EU» αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία, καθώς μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια αγορά χωρίς πρόσθετη τελωνειακή επιβάρυνση και σε μια παραγγελία που θα κοστίσει αισθητά περισσότερο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το παλαιό καθεστώς είχε οδηγήσει σε εκρηκτική αύξηση των μικροδεμάτων από τρίτες χώρες, προκαλώντας τεράστια πίεση στα τελωνεία και δημιουργώντας συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Τα μικροδέματα χαμηλής αξίας αντιπροσώπευαν τη συντριπτική πλειονότητα των εισαγωγών σε αριθμό τεμαχίων, αλλά πολύ μικρό μέρος της συνολικής αξίας.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες συνδέουν το νέο πλαίσιο και με ζητήματα ασφάλειας προϊόντων, καθώς σε αρκετούς ελέγχους σε κατηγορίες όπως παιχνίδια, ηλεκτρονικά, καλλυντικά και συμπληρώματα εντοπίστηκαν προϊόντα που δεν πληρούσαν τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Το νέο τέλος αποτελεί μεταβατικό μέτρο και θα ισχύσει μέχρι την εφαρμογή του μόνιμου ευρωπαϊκού τελωνειακού πλαισίου. Από το φθινόπωρο αναμένεται επίσης να ενισχυθεί η υποχρέωση ταυτοποίησης των προϊόντων μέσω ειδικών κωδικών, ώστε οι τελωνειακές αρχές να μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα μη ασφαλή ή μη συμμορφούμενα προϊόντα.
Για τον καταναλωτή, το συμπέρασμα είναι φυσικά απλό, οι αγορές από πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σταματούν, αλλά γίνονται λιγότερο φθηνές και περισσότερο σύνθετες σε σχέση με το παρελθόν. Πλέον, πριν από κάθε παραγγελία, θα χρειάζεται έλεγχος όχι μόνο της τιμής, αλλά και της χώρας αποστολής, του τελικού κόστους στο checkout και των πιθανών τελωνειακών επιβαρύνσεων.
