Τον δρόμο για το μέλλον του Κάθετου Διάδρομου ανοίγει η νέα συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς φυσικού αερίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το νέο deal αναδιαμορφώνει το πλαίσιο λειτουργίας ενός από τα πλέον κρίσιμα ενεργειακά έργα για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, κάνοντας το project πιο ανταγωνιστικό δίνοντας έμφαση στη σταθερότητα, τη διαφάνεια και την εμπορική του ελκυστικότητα.
Η συμφωνία αυτή έρχεται ως αποτέλεσμα πολύμηνων διαβουλεύσεων και στενής συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, με την ελληνική πλευρά να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση ενός πιο σαφούς και αξιόπιστου ρυθμιστικού πλαισίου. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ανάγκη ενίσχυσης της προβλεψιμότητας για την αγορά, σε μια περίοδο που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης παραμένει υπό πίεση.
Σάρκα και οστά για την Atlantic SEE LNG του Α. Εξάρχου
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει την πάγια θέση του Α. Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE LNG, ο οποίος ανέδειξε πολλάκις την αναγκαιότητα στήριξης του έργου, ξεκινώντας απο τις τοποθετήσεις του στο Davos, όπου είχε υπογραμμίσει ότι το έργο είναι υψίστης γεωπολιτικής σημασιας για την χώρα μας και είναι εξαιρετικά σημαντικό να στηριχθεί θεσμικά η λειτουργία του.
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE LNG Trade είχε επανειλημμένως σημειώσει ότι ο Κάθετος Διάδρομος συναντούσε εμπόδια, καθώς ασκούνται πιέσεις σε πολλά κράτη από τα οποία διέρχεται ώστε να μην προχωρήσουν στην εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ποσοτήτων από τις ΗΠΑ.
Σημειώνεται, ωστόσο, ότι οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες που έχει εξασφαλίσει η Atlantic SEE LNG Trade και τα εμπορικά οφέλη που αυτές συνεπάγονται, είναι διασφαλισμένα και δεν κινδυνεύουν. Τόνιζε, όμως, ότι σε κάθε περίπτωση, ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να προστατευτεί και να στηριχτεί με κάθε θυσία η ελληνική πτυχή του, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη να στηριχθεί νομοθετικά και θεσμικά το project, ούτως ώστε το κόστος διέλευσης να διατηρηθεί λογικό και σταθερό και, άρα, να μην επιβαρυνθεί υπερβολικά η τελική τιμή του προϊόντος.
Υπυνθυμίζεται ότι η Atlantic SEE LNG Trade υπέγραψε μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης αμερικανικού LNG με τέσσερις χώρες, στο περιθώριο της υπουργικής συνόδου για την διατλαντική ενεργειακή συνεργασία που πραγματοποιήθηκε πριν έναν μήνα στην Ουάσιγκτον.
Συγκεκριμένα, ο Α. Εξάρχου, υπέγραψε μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης LNG με:
- Με το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας.
- Με την δημόσια εταιρεία BULGARGAZ της Βουλγαρίας.
- Με την Aluminij Industries και την M.T. Abraham group της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης.
- Με την Naftogaz της Ουκρανίας.
Με τις συγκεκριμένες συμφωνίες όχι μόνο καθίσταται πραγματικότητα ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, αλλά και αποκτά η Ελλάδα ένα στρατηγικό πλεονέκτημα εν μέσω γεωπολιτικής ρευστότητας που την καθιστά σταθερό και διεθνή ενεργειακό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή.
Τα χαρακτηριστικά της συμφωνίας
Η συμφωνία περιλαμβάνει τη θέσπιση νέας, εναρμονισμένης μεθοδολογίας τιμολόγησης κατά μήκος του Διαβαλκανικού άξονα, πλήρως ευθυγραμμισμένης με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Το νέο μοντέλο φιλοδοξεί να προσφέρει ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα χρεώσεων, περιορίζοντας τις αποκλίσεις μεταξύ αγορών και ενισχύοντας τη λειτουργικότητα του Διαδρόμου ως ενιαίας ενεργειακής διαδρομής.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη διεύρυνση των διαθέσιμων προϊόντων δυναμικότητας. Για πρώτη φορά, οι Διαχειριστές θα προσφέρουν πλήρη γκάμα επιλογών, από βραχυχρόνια έως και ετήσια προϊόντα, με έναρξη εφαρμογής το έτος φυσικού αερίου 2026-2027. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να βελτιώσει αισθητά την ευελιξία των χρηστών και να επιτρέψει πιο αποτελεσματικό προγραμματισμό, τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο.
Η νέα τιμολογιακή προσέγγιση καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο πιο ανταγωνιστικό έναντι εναλλακτικών οδεύσεων, ενισχύοντας τον ρόλο του ως αξιόπιστης πύλης τροφοδοσίας για την ευρύτερη περιοχή. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, η διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών προμήθειας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή των ευρωπαϊκών θεσμών, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ACER και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών να διασφαλίζει ότι η τελική πρόταση κινείται εντός των κανόνων της ΕΕ και παρέχει την απαιτούμενη θεσμική ασφάλεια στους εμπλεκόμενους.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική περίοδος έως τον Οκτώβριο του 2026, κατά την οποία θα διατηρηθούν τα υφιστάμενα προϊόντα, υπό την έγκριση των αρμόδιων αρχών. Η πρόβλεψη αυτή κρίνεται κρίσιμη για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ροής φυσικού αερίου, ιδιαίτερα προς την Ουκρανία, σε μια περίοδο που η ενεργειακή επάρκεια της χώρας εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρώπη.
Συνολικά, η συμφωνία εκλαμβάνεται ως ένα σημαντικό βήμα προς την εμβάθυνση της ενεργειακής ολοκλήρωσης στην περιοχή, ενισχύοντας τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικού πυλώνα για ένα πιο ανθεκτικό και διαφοροποιημένο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
