Κάθε χρόνο μετά το κλείσιμο του πρώτου τριμήνου (Q1), οι χρηματιστηριακοί αναλυτές και οι επενδυτές περιμένουν να διαβάσουν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την επιστολή που απευθύνει ο Jamie Dimon προς τους μετόχους της JPMorgan Chase. Ο ισχυρότερος τραπεζίτης της μεγαλύτερης τράπεζας του πλανήτη που δεν μασάει ποτέ τα λόγια του, για μια ακόμα φορά φωτίζει σκιερές πτυχές της παγκόσμιας οικονομίας και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου μπροστά στην επαναπαυμένη διάθεση των επενδυτών.
Ο Jamie Dimon, που κλείνει φέτος είκοσι χρόνια στο τιμόνι της JPMorgan, βρισκόταν και στη λίστα των υποψήφιων προέδρων της Fed που είχε παραδοθεί στο Λευκό Οίκο στις αρχές του 2025. Ωστόσο, στην πορεία, το όνομα του είχε διαγραφεί από τον ίδιο τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, που είχε κατηγορήσει τον Dimon σαν έναν αριστερό υπερτιμημένο οπαδό της παγκοσμιοποίησης, σαν Ρεπουμπλικάνο μόνο κατ' όνομα, σαν στέλεχος του κατεστημένου του Δημοκρατικού κόμματος, της ριζοσπαστικής Αριστεράς, αλλά και του βαθέως κράτους.
Η ετήσια επιστολή του προς τους μετόχους της JPMorgan δεν είναι μια απλή εταιρική ανακοίνωση. Πολλοί την παρομοιάζουν με έναν καθρέφτη της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς και με έναν χάρτη περιγραφής επενδυτικών και επιχειρηματικών κινδύνων, αλλά και δυνατοτήτων. Και με την ευκαιρία της επετείου των 250 ετών από την ίδρυση των ΗΠΑ, ο Dimon, κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες σε επαναπροσδιορισμό των θεμελιωδών αξιών που έκαναν την Αμερική υπερδύναμη. Την ελευθερία και την ευκαιρία.
Γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και η Δύση είναι σημαντικές. Στην κορυφή της λίστας των προκλήσεων και των κινδύνων βρίσκονται ο τρέχων πόλεμος στο Ιράν, ο πόλεμος στην Ουκρανία που μαίνεται, ο αναβρασμός από τις ευρύτερες εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή, η κλιμάκωση της τρομοκρατίας και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, ιδιαίτερα με την Κίνα, που παραμένει ο μεγάλος ανταγωνιστής των ΗΠΑ. Οι πόλεμοι είναι οι πηγές της αβεβαιότητας και η έκβασή τους σύμφωνα με τον Dimon, μπορεί να καθορίσει την παγκόσμια οικονομική τάξη για τις επόμενες δεκαετίες. Η ιστορία μας έχει διδάξει ότι οι συγκρούσεις δεν είναι μόνο ένα ανθρώπινο δράμα. Αλλά γίνονται οι καταλύτες που αναστατώνουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, εκτοξεύουν τις τιμές εμπορευμάτων, αναδιαμορφώνουν τις υπάρχουσες συμμαχίες, δημιουργώντας καινούριες ισορροπίες.
Εμπορικοί πόλεμοι και οικονομικές σχέσεις
Με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει κάνει τους δασμούς, σήμα κατατεθέν της δεύτερης θητείας του, δεκάδες εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ αλλά και ανταγωνιστές τους βρίσκονται υπό καθεστώς πίεσης. Οι εμπορικές μάχες δεν έχουν τελειώσει και σχεδόν όλες οι χώρες αναλύουν με ποιον τρόπο και με ποιους εταίρους, θα πρέπει να δημιουργήσουν ασφαλείς εμπορικές συμφωνίες και συνεργασίες μακράς πνοής. Σύμφωνα με τον Dimon, μπορεί η εθνική ασφάλεια και η ανθεκτικότητα να αποτελούν προτεραιότητες για τις ΗΠΑ, ωστόσο το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα παραμένει θολό και αβέβαιο. Όπως και όλοι οι σοβαροί αναλυτές, ο Dimon είναι πραγματιστής, με αποτέλεσμα ούτε να υπερθεματίζει, αλλά ούτε και να απορρίπτει τους δασμούς. Στην ουσία ζητάει στρατηγική μακροχρόνια σκέψη και όχι ιδεολογικές παρωπίδες, που προς το παρόν επικρατούν στον οικονομικό σχεδιασμό του Λευκού Οίκου.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι φούσκα
Ο Dimon επαναλαμβάνει αυτό που λέει εδώ και χρόνια. Ότι ο ρυθμός υιοθέτησης της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν μοιάζει με τίποτα προηγούμενο. Δεν είναι φούσκα η Τεχνητή Νοημοσύνη. Αλλά όπως υποστηρίζει δεν μπορούμε να προβλέψουμε από τώρα τους τελικούς νικητές και ηττημένους, τόσο στον χώρο των απαραίτητων και αναγκαίων υποδομών (chips, date centers, ενέργεια κ.α.), όσο και στον χώρο των εφαρμογών όπως είναι το Gemini (Google), το ChatGPT (OpenI), το Claude (Anthropic), το Grok (xAI), το Perplexity AI, το Microsoft Copilot και άλλα. Η JPMorgan, από μόνη της είναι πρωτοπόρος στην ΑΙ, καθώς χρησιμοποιεί agentic AI σε όλα τα επίπεδα λειτουργιών και αποφάσεων της τράπεζας, αναδιαμορφώνοντας το εργατικό δυναμικό, επανασχεδιάζοντας τις δομές και προσφέροντας καλύτερη εξυπηρέτηση στους πελάτες της. Ωστόσο, η αποδοτικότητα των δαπανών capex, θα δείξει την κατεύθυνση του κλάδου.
Ο φόβος από την υπερρύθμιση των αγορών
Η περίοδος της ευφορίας από το ενδεχόμενο περαιτέρω απορρύθμισης της τραπεζικής και χρηματιστηριακής αγοράς στις ΗΠΑ, που αποτελούσε σαφή προεκλογική υπόσχεση του Donald Trump, έκλεισε χωρίς απτά αποτελέσματα. Ίσα – ίσα, το νέο περιοριστικό ρυθμιστικό πλαίσιο Basel III, οι νέες υψηλές τραπεζικές κεφαλαιακές απαιτήσεις και οι απαιτήσεις ρευστότητας, τα αυστηρά stress tests της Fed, καθώς και οι νέες ρυθμίσεις για την ασφάλιση των καταθέσεων, της νέας ειδικής εισφοράς και οι αυστηρότεροι κανόνες για συγχωνεύσεις που έχει επιβάλει η FDIC προβληματίζουν τον Dimon. Οι νέοι κανόνες θα αναγκάζουν για παράδειγμα την JPMorgan να διατηρεί 50% περισσότερα κεφάλαια ως εγγυήσεις, για το ίδιο ύψος καταναλωτικών και επιχειρηματικών δανείων σε σχέση με άλλες μικρότερες τράπεζες.
Σύμφωνα με τον Dimon, «η υπερρύθμιση δεν προστατεύει, αλλά πνίγει». Εμποδίζει την πιστωτική επέκταση, αυξάνει το κόστος δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και στο τέλος πλήττει την ίδια την ανάπτυξη. Και δεν είναι λίγοι οι τραπεζίτες που εκτιμούν ότι η γραφειοκρατία και το αυστηρό ρυθμιστικό και κανονιστικό πλαίσιο των Βρυξελλών, έχει μετακομίσει ήδη στην Ουάσιγκτον. Ωστόσο, είναι απολύτως κατανοητό ότι οι ρυθμιστικές αρχές σχεδιάζουν τις πολιτικές τους με γνώμονα την αποτροπή της εκδήλωσης μιας νέας κρίσης. Όπως αυτής των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων, που εξαφάνισε μια ολόκληρη τράπεζα, την Lehman Brothers, και βύθισε σε ύφεση την παγκόσμια οικονομία.
Η αναταραχή στα private credit funds
Δεν θα μπορούσε να λείπει από την επιστολή προς τους μετόχους της JPMorgan o νέος «αόρατος» ελέφαντας των αγορών των ΗΠΑ, δηλαδή τα private credit funds. Το κύμα των μαζικών εξαγορών των συμμετοχών από την πλευρά των επενδυτών, δεν οφείλεται στην κρίση από τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά στον φόβο της αθέτησης των υποχρεώσεων των εταιρειών προς τους ιδιώτες δανειστές. Το πρόβλημα είναι η έλλειψη διαφάνειας και η μη καταγραφή των πραγματικών αποτιμήσεων.
Οι πραγματικές ζημιές που καταγράφονται είναι ήδη υψηλότερες από αυτές που είχαν αρχικά εκτιμηθεί. Οπότε οι ρυθμιστικές αρχές θα απαιτήσουν αυστηρότερες βαθμολογίες και αποτιμήσεις, που θα οδηγήσουν σε επιπλέον κεφαλαιακές απαιτήσεις, με σκοπό να επανέλθει η αίσθηση της ασφάλειας στη συγκεκριμένη αναπτυσσόμενη αγορά, ώστε να ανασχεθεί το κύμα μαζικών αποχωρήσεων ιδιωτών επενδυτών από τα private credit funds.
O στόχος για τον S&P 500 και τα επιτόκια
Οι αναλύσεις που συνοδεύουν την επιστολή του Dimon προς τους μετόχους της JPMorgan, ακολουθούν τρία σενάρια για τον S&P 500. Το βασικό σενάριο είναι οι 7.200 μονάδες, το αισιόδοξο οι 8.000 μονάδες και το απαισιόδοξο στις 6.000 μονάδες. Για τα επιτόκια, ενώ η αγορά ήλπιζε σε μειώσεις επιτοκίων μέσα στο 2026, οι οικονομολόγοι της JPMorgan, με επικεφαλής τον Michael Feroli, εμφανίζονται κάθετοι, προβλέποντας μηδενικές μειώσεις επιτοκίων για όλο το 2026.
