Από την Ευρώπη και την «ευέλικτη» ΕΚΤ μέχρι την παραδοσιακά πιο δυσκίνητη Τράπεζα της Ιαπωνίας, οι κεντρικές τράπεζες ανά την υφήλιο έχουν ήδη παγώσει τα σχέδια μείωσης των επιτοκίων και πλέον εξετάζουν το ενδεχόμενο στροφής 180 μοιρών προκειμένου να προλάβουν μία νέα πληθωριστική κρίση.
Οι αναλυτές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Τράπεζας της Αγγλίας συμφωνούν ότι το πραγματικό πληθωριστικό σοκ από τα όσα προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, θα γίνει αισθητό στην πραγματική οικονομία μέσα στους επόμενους μήνες.
Αναλυτές επενδυτικών οίκων επιμένουν στο μεταξύ πως ακόμα και αν ο πόλεμος τερματιστεί άμεσα και οι εμπλεκόμενες πλευρές τηρήσουν τα συμφωνηθέντα, το παγκόσμιο εμπόριο θα χρειαστεί έως και 6 μήνες για να επιστρέψει σε φυσιολογικούς ρυθμούς, ενώ οι τιμές του πετρελαίου εκτιμάται ότι θα αργήσουν ακόμα περισσότερο να υποχωρήσουν στο επίπεδο του Φεβρουαρίου.
Τι θα γίνει, λοιπόν, με τα επιτόκια; Με βάση τις πιο πρόσφατες δηλώσεις των επικεφαλής αλλά και των στελεχών των μεγαλύτερων κεντρικών τραπεζών, καθώς και λαμβάνοντας υπόψη τα πονταρίσματα των επενδυτών στα futures επιτοκίων, η εικόνα δείχνει να ξεκαθαρίζει. Οι πιθανότερες αυξήσεις επιτοκίων μέσα στον Ιούνιο θα γίνουν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Τράπεζα της Αγγλίας, την Κεντρική Τράπεζα της Νορβηγίας και την Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας.
Ας δούμε κάθε περίπτωση ξεχωριστά:
Στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όλα δείχνουν έτοιμα για την πρώτη αύξηση επιτοκίων από τον Σεπτέμβριο του 2023. Σήμερα το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων διαμορφώνεται στο 2% και η επόμενη συνεδρίαση είναι προγραμματισμένη για τις 10-11 Ιουνίου.
Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε την περασμένη Τετάρτη και φέρει την υπογραφή του μέλους του εκτελεστικού συμβουλίου Πιέρο Τσιπολόνε, η τρέχουσα κρίση δοκιμάζει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Και αυτό γιατί οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή είναι μεγαλύτερες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου από τον σωρευτικό αντίκτυπο των τριών προηγούμενων μεγάλων ενεργειακών κρίσεων του 1973, του 1979 και του 2022.
Το στοιχείο αυτό από μόνο προκαλεί τρόμο. Όσα έχουμε ζήσει τους τελευταίους μήνες έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην τροφοδοσία πετρελαίου του πλανήτη απ’ ότι όλες οι προηγούμενες κρίσεις μαζί. Ακόμα και μετά την εφαρμογή μέτρων, όπως η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, η καθαρή μείωση της προσφοράς εκτιμάται σήμερα στα 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως, που αντιστοιχεί στο 11% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου πριν τον πόλεμο. Η αποκατάσταση της προσφοράς μετά τη λήξη του πολέμου θα απαιτήσει χρόνο, δεδομένων των ζημιών που υπέστησαν σημαντικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.
Όπως έχει αναφέρει το liberal.gr, η Κριστίν Λαγκάρντ φέρεται να δέχεται πιέσεις από τα «γεράκια» του εκτελεστικού συμβουλίου για τρεις διαδοχικές αυξήσεις έως και τον Σεπτέμβριο. Όλα όμως θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων και μηνών, καθώς πολλά στελέχη της ΕΚΤ επιμένουν πως αν ο πληθωρισμός δεν επιταχυνθεί η νομισματική πολιτική θα πρέπει να είναι ευέλικτη για να μην πληγεί η εύθραυστη ανάπτυξη.
Στις ΗΠΑ, η Fed διατήρησε στο τέλος Απριλίου αμετάβλητα τα επιτόκια στο 3,50%-3,75%, ωστόσο η αρμόδια επιτροπή εμφανίστηκε περισσότερο διαιρεμένη από το μακρινό 1992. Κάπως έτσι είναι η κατάσταση στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ καθώς η αποχώρηση του Τζερόμ Πάουελ και ο ερχομός του Κέβιν Γουόρς, θολώνουν το τοπίο. Για του λόγου το αληθές το FedWatch Tool σήμερα «βλέπει» αμετάβλητα επιτόκια έως τον Οκτώβριο και δίνει 50-50 πιθανότητες για μείωση ή για αύξηση στη συνέχεια.
Η Τράπεζα της Αγγλίας, από την πλευρά της, πιστεύει ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα συνεχίσει να ωθεί σε άνοδο τις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων. Πιστεύει επίσης ότι η ικανότητα της κεντρικής τράπεζας να περιορίσει τις πιέσεις αυτές μέσω της νομισματικής πολιτικής έχει περιοριστεί.
Αυτό που θα κάνει, λοιπόν, είναι μία αύξηση που οι αναλυτές τη χαρακτηρίζουν «μια κι έξω», καθώς ο Άντριου Μπέιλι προσπαθεί να αξιολογήσει τα διάφορα σενάρια για την εξέλιξη του πολέμου στον Κόλπο. Η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής της BoE ψήφισε με 8-1 υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων στο 3,75%, ενώ η επόμενη συνεδρίαση θα γίνει στις 18 Ιουνίου.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έκανε ιστορική στροφή το 2024, εγκαταλείποντας τα αρνητικά επιτόκια και αυξάνοντας το βασικό επιτόκιο πάνω από το μηδέν για πρώτη φορά μετά από 17 χρόνια. Στην παρούσα φάση, η Bank of Japan μοιάζει να βρίσκεται πιο κοντά σε νέες αυξήσεις επιτοκίων παρά σε μειώσεις, αλλά με πολύ επιφυλακτικό ρυθμό.
Το βασικό επιτόκιο βρίσκεται στο 0,75% και οι αγορές πιστεύουν ότι μπορεί να αυξηθεί στο 1% στους επόμενους μήνες, ίσως και τον Ιούνιο στην περίπτωση που επιταχύνει ο πληθωρισμός, ανέβουν οι μισθοί και δεχθεί πιέσεις το γεν.
Τέλος, η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας έχει προχωρήσει σε 3 διαδοχικές αυξήσεις φέτος με το βασικό επιτόκιο να έχει φτάσει στο 4,35%. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι νέες αυξήσεις στα καύσιμα και στην αγορά θα ωθήσουν ακόμα υψηλότερα τα επιτόκια, ωστόσο πιστεύουν ότι η RBA θα κάνει δύο αυξήσεις τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο και όχι τον Ιούνιο.
