Οι μεγάλοι της τεχνολογίας αντέδρασαν ανοδικά στις συναλλαγές της Δευτέρας, με αποτέλεσμα ο Nasdaq να ανακάμψει με κέρδη 2%, ο S&P 500 να επανέλθει σε τροχιά προς νέα υψηλά και ο Dow Jones να κλείσει για πρώτη φορά στα χρονικά πάνω από τις 52.000 μονάδες. Την ίδια ώρα, ωστόσο, αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι οι πηγές που τροφοδοτούν το ράλι γίνονται πιο εύθραυστες, διότι η μόχλευση γίνεται πιο ακριβή, ενώ ταυτόχρονα η οικονομία είναι πολύ εξαρτημένη από την άνοδο των χρηματιστηρίων.
Τι θα συμβεί αν το «πάρτι» της Τεχνητής Νοημοσύνης σταματήσει απότομα;
Το μεγάλο πρόβλημα των αγορών σήμερα δεν είναι μόνο οι υψηλές αποτιμήσεις. Είναι ότι ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της χρηματιστηριακής ανόδου οφείλεται σε δανεικά, την ώρα που το κόστος του χρήματος αυξάνεται. Στοιχεία που παραθέτει το Reuters δείχνουν ότι η έκθεση των primary dealers σε equity repos έχει ξεπεράσει τα 220 δισ. δολάρια, αντανακλώντας την αυξανόμενη μόχλευση που συντηρεί το ανοδικό momentum της αγοράς.
Η παγίδα είναι πως όσο αυξάνεται το κόστος χρηματοδότησης, τόσο μειώνεται το περιθώριο ασφαλείας για τους επενδυτές. Σύμφωνα με δείκτες της αγοράς που παρακολουθούν το κόστος χρηματοδότησης των επενδυτικών θέσεων σε σχέση με το βασικό επιτόκιο SOFR (το χονδρικό αν θέλετε επιτόκιο του δολαρίου), το spread βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2020.
Το «καύσιμο» της μόχλευσης, λοιπόν, γίνεται πιο ακριβό, την ώρα που η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), η κεντρική τράπεζα των κεντρικών τραπεζών όπως συνήθως λέγεται, εξέδωσε σαφέστατη προειδοποίηση την περασμένη Κυριακή, μέσω της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης για το 2026, για την ΑΙ mania σε περιβάλλον ακριβότερου χρήματος.
«Αν οι hyperscalers (οι τεχνολογικοί κολοσσοί του cloud) περιορίσουν τις τεράστιες επενδύσεις που σχεδιάζουν ή υλοποιούν σε data centers και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, εκατοντάδες εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας, που έχουν δανειστεί για να καλύψουν αυτή τη ζήτηση, κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς τα αναμενόμενα έσοδα και να δυσκολευτούν στην αποπληρωμή των χρεών τους».
Η BIS, δηλαδή, προειδοποιεί ότι παρά το γεγονός πως η Wall Street αψηφά τους πολέμους, τον πληθωρισμό και τα υψηλά επιτόκια, οι επενδύσεις των εταιρειών AI πραγματοποιούνται ολοένα και περισσότερο μέσω δανεισμού, την ώρα που το κόστος του χρήματος αυξάνεται. Ο οργανισμός ουσιαστικά δεν ανησυχεί τόσο για τους κολοσσούς όπως η Nvidia, η Amazon και η Microsoft, αλλά για τις χιλιάδες μικρότερες εταιρείες που υπάρχουν στον κλάδο και έχουν «ανοιχτεί» γιατί περιμένουν ότι η μανία των hyperscalers θα συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο προβληματισμός της BIS είναι ότι η χιονοστιβάδα μπορεί να ξεκινήσει όταν οι τεχνολογικοί γίγαντες σταματήσουν να επενδύουν με τη μανία που βλέπουμε μέχρι στιγμής. Τότε, οι μικρότερες εταιρείες θα δουν τα έσοδά τους να συρρικνώνονται επικίνδυνα ενώ τα δάνειά τους θα συνεχίσουν να τρέχουν. Μέσω του εν λόγω μηχανισμού, η ΑΙ mania θα επιβραδύνει και η διόρθωση των χρηματιστηρίων θα πλήξει την πραγματική οικονομία.
Μπορούν, λοιπόν, οι κυρίαρχοι της τεχνολογίας να επενδύουν για πάντα και να τροφοδοτούν το ράλι;
Παράλληλα, η Barclays τονίζει ότι ενώ τα δανεικά γίνονται ακριβότερα, η αμερικανική οικονομία παραμένει εξαρτημένη από τη συνεχή άνοδο των χρηματιστηρίων. Αυτό σημαίνει πως αν η μόχλευση περιοριστεί σε περιβάλλον ακριβότερου χρήματος και η Wall Street πατήσει φρένο, δεν θα πληγεί μόνο το επενδυτικό κλίμα αλλά και η κατανάλωση. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κατανάλωση αποτελεί περίπου τα δύο τρίτα του αμερικανικού ΑΕΠ.
Πίσω από τα χρηματιστήρια, στην ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά ιδιωτικού δανεισμού επιχειρήσεων, εκεί που τα επενδυτικά funds δανείζουν επιχειρήσεις που διψούν για ρευστότητα, κρύβεται μία μεγάλη παγίδα. Οι εταιρείες AI θέλουν να προλάβουν την τεχνολογική επανάσταση και να υλοποιήσουν επενδύσεις σε data centers, καθώς και σε ενεργειακές και άλλες υποδομές. Σύμφωνα με την BIS, το ποσοστό των χαρτοφυλακίων των funds προς τέτοιες εταιρείες έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί την τελευταία πενταετία και διαμορφώνεται στο 15%.
Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχει συγκέντρωση κινδύνου. Όσο η ρευστότητα είναι άφθονη, όλα θα κυλούν ομαλά. Όμως η παραμικρή ρωγμή στο σύστημα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετάδοση της κρίσης. Και αυτό γιατί όλα τα μεγάλα επενδυτικά funds δανείζουν τους παίκτες της AI. Αν το κλίμα αντιστραφεί, γιατί θα περιοριστούν οι επενδύσεις και θα ξεκινήσει ο μηχανισμός που περιγράψαμε παραπάνω, η ζημιά μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτατα στην αγορά.
«Μία σημαντική χρηματιστηριακή διόρθωση θα είχε μεγαλύτερες οικονομικές επιπτώσεις σήμερα απ’ ότι στο παρελθόν», σημειώνει η BIS. Είναι αλήθεια ότι το σύστημα σήμερα στηρίζεται στην αισιοδοξία γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μία αισιοδοξία που έχει φουσκώσει τις αποτιμήσεις και έχει οδηγήσει σε μαζική χορήγηση δανείων προς τους παίκτες της αγορές.
