Η διαπραγμάτευση-roller coaster και οι διαρροές που έρχονται από το Ιράν -και διαψεύδονται από τις ΗΠΑ- όσον αφορά το προσχέδιο ενός αρχικού μνημονίου. Η μάχη του αφηγήματος για τον Ντόναλντ Τραμπ και τι πρέπει κατ’ ελάχιστο να «δώσει» το Ιράν όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα για μια προκαταρκτική συμφωνία-πλαίσιο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σοβαρό ερώτημα που γέννησαν οι αμερικανικές ανακοινώσεις περί στοχοποίησης ιρανικών σκαφών που επιχειρούσαν ναρκοθέτηση· το σήμα που περιμένουν εναγωνίως οι αγορές για αποκλιμάκωση, καθώς και ο παράγοντας Ισραήλ. Ο στρατηγικός αναλυτής Στάθης Κυριακίδης μιλά στο Liberal και την Ευαγγελία Μπίφη για το εύθραυστο μομέντουμ των συνομιλιών εν μέσω έντασης στο πεδίο.
Τα αμερικανικά πλήγματα αυτά καθαυτά δεν εκτροχίασαν μέχρι στιγμής και δεν αναμένεται να εκτροχιάσουν τη διαφαινόμενη πορεία προς ένα μνημόνιο συναντίληψης, με βασικό ζητούμενο τον απεγκλωβισμό της παγκόσμιας ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ, κατά την εκτίμηση του κ. Κυριακίδη, Υποναύαρχου ε.α., αμυντικού αναλυτή και μέλους του Επιστημονικού Συμβουλίου του Strategy International.
Το ερώτημα ωστόσο που θέτει ως προς την ανακοίνωση της CENTCOM ότι επλήγησαν σκάφη που επιχειρούσαν ναρκοθέτηση, είναι γιατί το Ιράν να επιχειρήσει μία τέτοια κίνηση τη στιγμή ακριβώς που βρίσκεται σε εξέλιξη διαπραγμάτευση με βασικό στόχο ακριβώς το άνοιγμα των Στενών ένθεν και ένθεν - είτε οι αμερικανικές ανακοινώσεις δεν είναι ακριβείς -καθώς σταθερά κάθε τι πρέπει να περνά από «φίλτρο»- και χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογήσουν την επίθεση στα δύο σκάφη, είτε εάν ισχύουν, τότε αυτό αυτό σημαίνει ότι η Τεχεράνη δεν θεωρεί πως οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ θα οδηγήσουν τελικά σε συμφωνία, «προετοιμάζεται για κάτι διαφορετικό και αυτό είναι το επικίνδυνο».
Ο Στάθης Κυριακής αναλύει το υπό διαπραγμάτευση MoU υπό το πρίσμα του πολιτικού χρόνου που πιέζει τον Αμερικανό πρόεδρο εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, εξηγώντας γιατί χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία «απλή» δήλωση προθέσεων εκ μέρους του Ιράν όσον αφορά τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, δεδομένου ότι οι ίδιες οι ΗΠΑ έχουν ήδη μετακινηθεί σημαντικά από τις αρχικές τους θέσεις. Αναλύει τι θα σημάνουν οι «60 ημέρες» που θα διαδεχθούν αυτό το μνημόνιο, εάν και εφόσον οριστικοποιηθεί· μιλά για τα μεγάλα και δύσκολα που έπονται, εκτιμώντας ότι μια τελική συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα είναι εν τέλει πιο αδύναμη από την JCPOA επί προεδρίας Ομπάμα.
Παράλληλα, εστιάζει στη στάση του Ισραήλ που βλέπει ότι δεν αντιμετωπίζονται υπαρξιακά ζητήματα ασφαλείας, ενώ επίσης εξηγεί πώς, υπό το φως ενός Ιράν που έβαλε κατά πάντων, το ζήτημα της επέκτασης των Συμφωνιών του Αβραάμ μπορεί αυτή τη στιγμή να είναι πρόωρο έως ένα «πυροτέχνημα» Τραμπ, αλλά είναι ένα κεφάλαιο που εν ευθέτω χρόνω θα ανοίξει - ή για την ακρίβεια θα ξανανοίξει όσον αφορά ειδικά τη Σαουδική Αραβία, που βρέθηκε σε αυτή την τροχιά το 2023 πριν την ανακόψει η βαρβαρότητα της 7ης Οκτωβρίου.
Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης
Μία εύθραυστη διαπραγματευτική διαδικασία σε εξέλιξη για ένα «μνημόνιο συνεννόησης» ΗΠΑ-Ιράν με την «απελευθέρωση» του Ορμούζ σε πρώτο πλάνο. Κορόνες και απειλές εκ μέρους της Τεχεράνης μετά τα αμερικανικά πλήγματα μαζί με τη διαρροή του προσχεδίου μιας αρχικής συμφωνίας που διαψεύδεται από τις ΗΠΑ. Πού βρισκόμαστε, κύριε Κυριακίδη; Τι θα χρειαστεί για να «κλείσει» αυτή η συμφωνία-πλαίσιο;
Είμαστε πολύ κοντά σε κάτι που θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για περαιτέρω συζήτηση. Όχι σε εκεχειρία ούτε σε τελική συμφωνία, αλλά σε ένα πλαίσιο -αρχικό μάλιστα πλαίσιο, όπως αναφέρετε, πιθανότατα με τη μορφή ενός MοU, ενός μνημονίου συνεννόησης εννέα σημείων απ’ ό,τι φαίνεται-, το οποίο θα αποτελέσει βάση της διαδικασίας. Η κινητικότητα είναι πολύ έντονη και φαίνεται ότι βρισκόμαστε αρκετά κοντά.
Το πεισόδιο με τις προσβολές των ΗΠΑ δεν θεωρώ ότι θα δημιουργήσει πρόβλημα στη διαδικασία. Και το λέω αυτό διότι η διαδικασία συνεχίζεται εδώ και καιρό και έχουμε δει αντίστοιχα επεισόδια στα Στενά του Ορμούζ. Θυμίζω τις επιθέσεις κατά των αμερικανικών αντιτορπιλικών που διέρχονταν από την περιοχή. Δεν αναμένω, λοιπόν, ότι θα υπάρξει πρόβλημα.
Αν κάτι με ανησυχεί, είναι το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν πως έπληξαν δύο πλοία, τα οποία επιχειρούσαν να προχωρήσουν σε ναρκοθέτηση. Και εδώ προκύπτει ένα σοβαρό ερώτημα: Εάν αυτή η πληροφορία ισχύει -πάντα βάζουμε ένα μεγάλο ερωτηματικό, καθώς πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί με το ποιες πληροφορίες είναι ακριβείς και ποιες όχι, ιδίως σε αυτή αυτή τη φάση των συζητήσεων-, τότε γιατί το Ιράν να επιχειρήσει αυτή τη χρονική στιγμή επιπλέον ναρκοθέτηση;
Εφόσον οδεύουμε προς μια συμφωνία, το πρώτο πράγμα που θα φέρει αυτή η συμφωνία είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η αποναρκοθέτηση, εφόσον έχουν τοποθετηθεί νάρκες, για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Πώς, λοιπόν, προκύπτει ότι το Ιράν επιχειρεί τώρα επιπλέον ναρκοθέτηση;
Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Είτε η πληροφορία δεν είναι ακριβής και χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογηθεί το πλήγμα σε δύο σκάφη, είτε η πληροφορία είναι ακριβής, κάτι που θα σήμαινε ότι το Ιράν προετοιμάζεται για κάτι διαφορετικό και δεν πιστεύει ότι τελικά θα υπάρξει συμφωνία ανοίγματος των Στενών. Και αυτό είναι το επικίνδυνο - αυτό είναι το σημείο που με ανησυχεί.
Όσον αφορά τη στοχοποίηση των βάσεων εκτόξευσης στα Στενά του Ορμούζ, αυτό το έχουμε ξαναδεί. Θυμάστε ότι και στο επεισόδιο των αντιτορπιλικών το πρώτο που συνέβη ήταν να χτυπηθούν βάσεις εκτόξευσης που αποκαλύφθηκαν από τη βολή των πυραύλων. Αυτό είναι κάτι που θα συνεχίσει να συμβαίνει και επιμένω ότι δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα στη συνολική διαδικασία των συζητήσεων.
Παράλληλα, το Ιράν συζητά με το Ομάν την κατάρτιση κοινού σχεδίου διαχείρισης της εμπορικής κίνησης στο Στενού του Ορμούζ, εκμεταλλευόμενο τις εξαιρετικές διμερείς τους σχέσεις από τη δεκαετία του ‘70. Πρακτικά, η Τεχεράνη δοκιμάζει τις διεθνείς αντιδράσεις διαρρέοντας ένα ‘συμφωνημένο σχέδιο αποκλιμάκωσης’, που ασφαλώς διαψεύδεται από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με το οποίο ο έλεγχος διατηρείται από το Ιράν, αλλά η παγκόσμια ναυτιλία «καθησυχάζεται» από τη συμμετοχή του Ομάν.
Ας περάσουμε τώρα να δούμε τι ακριβώς δυσκολεύει τη διαπραγμάτευση. Καταλήγω στο εξής συμπέρασμα: εφόσον οι ΗΠΑ ξεκάθαρα διολισθαίνουν από τις αρχικές τους θέσεις και μετακινούνται όλο και πιο πίσω, το μόνο που έχει μείνει στον Ντόναλντ Τραμπ -και εκεί δεν θα το διαπραγματευτεί- είναι να πάρει κάτι που να αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα. Το «κάτι» μπορεί να μεταφράζεται σε κάποιο χρονικό περιθώριο ελέγχου, απεμπλουτισμού ή παράδοσης του εμπλουτισμένου ουρανίου. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε. Η συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα μπορεί όντως να μετατεθεί χρονικά, πρέπει όμως σαφώς να υπάρχει μια πρόβλεψη στη συμφωνία-πλαίσιο.
Είναι το μόνο στοιχείο που μπορεί πλέον να παρουσιάσει ως αφήγημα νίκης ο Ντόναλντ Τραμπ. Διότι το βασικό αντικείμενο της συμφωνίας θα είναι η άρση του αποκλεισμού στα Στενά ένθεν και ένθεν - και από τις ΗΠΑ όσον αφορά τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και από τους Φρουρούς της Επανάστασης για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Δεν θεωρώ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάποιο πρόβλημα για μερική άρση κυρώσεων και πρόσβαση του Ιράν στις αγορές. Ούτε πιστεύω ότι θα έχουν πρόβλημα με έναν σταδιακό απεγκλωβισμό ιρανικών κεφαλαίων. Ακόμη περισσότερο, δεν νομίζω ότι οι ΗΠΑ θα είχαν πρόβλημα να πιέσουν το Ισραήλ για κατάπαυση πυρός και στον Λίβανο. Δεν γνωρίζω κατά πόσο αυτό θα μπορούσε τελικά να λειτουργήσει, αλλά η κατάσταση είναι αυτή.
Η αλλαγή του καθεστώτος στο Ιράν είναι εκτός συζήτησης. Το βαλλιστικό πρόγραμμα επίσης είναι εκτός ατζέντας - και ήταν από την αρχή. Άρα, το μόνο που απομένει είναι να πάρει ο Αμερικανός πρόεδρος «κάτι» στο πυρηνικό ζήτημα. Η διαβεβαίωση ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο» υπάρχει ήδη εδώ και χρόνια. Δεν αρκεί πλέον να επαναληφθεί απλώς ως διατύπωση. Πρέπει να υπάρχει κάτι χειροπιαστό που να μπορεί να το «πουλήσει» ο Τραμπ ως νίκη. Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η κατάσταση τώρα. Και φυσικά, δεν έχουμε κάποια «κρυστάλλινη σφαίρα» για να μαντέψουμε τι θα γίνει αύριο το πρωί, -και ιδίως σε ό,τι αφορά τον ρόλο του Ισραήλ στην όλη διαδικασία.
Μιλάμε για μια διατύπωση που να υπερβαίνει τα περί μη επιδίωξης ανάπτυξης πυρηνικού όπλου. Όμως δεν δείχνουν διατεθειμένοι οι Ιρανοί για πιο συγκεκριμένες διατυπώσεις σε αυτή τη συμφωνία-πλαίσιο. Η εικόνα που υπάρχει είναι ότι πηγαίνουμε σε μία παράταση 60 ημερών και μέσα σε αυτό το διάστημα θα γίνει η ουσιαστική διαπραγμάτευση - η δε διαπραγμάτευση για την JCPOA επί Ομπάμα είχε ξεπεράσει πάντως τα δύο χρόνια. Άρα, ποια θα μπορούσε να είναι η πιο συγκεκριμένη αναφορά; Ένα μορατόριουμ; Αν φτάναμε όμως σε τόσο συγκεκριμένες προβλέψεις, αυτό δεν θα σήμαινε ότι έχουν ήδη συμφωνήσει σε βασικά σημεία;
Δεν διαφωνώ· αυτή είναι η λογική όπως την περιγράφετε. Και επιμένει το ιρανικό καθεστώς. Όμως, το Ιράν έχει ήδη πάρει πολλά σε αυτή τη διαπραγμάτευση. Επομένως, θα πρέπει να δώσει κάτι που να δικαιολογεί πολιτικά τη συμφωνία για την αμερικανική πλευρά.
Σκεφτείτε το εξής: εάν δεν υπάρχει καμία αναφορά στο πυρηνικό πρόγραμμα και απλώς αναφέρεται ότι θα γίνει συζήτηση εντός 60 ημερών, θεωρώ εξαιρετικά δύσκολο ο Τραμπ να μπορέσει να το περάσει πολιτικά, τόσο στο εσωτερικό όσο και στη διεθνή κοινότητα, ιδίως στις αραβικές χώρες. Διότι η εμπιστοσύνη των αραβικών κρατών προς τις ΗΠΑ έχει κλονιστεί. Αυτό είναι ξεκάθαρο. Πλην των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι υπόλοιπες όμως έχουν ζήτημα. Συνεπώς, θα είναι πολύ δύσκολο για τον Τραμπ.
Δεν αποκλείω, πάντως, αυτό που λέτε: να μείνει δηλαδή μόνο μια δήλωση προθέσεων και να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση, και μάλιστα να υπογραμμιστεί ότι εάν δεν υπάρξει κατάληξη, θα επαναληφθούν οι επιχειρήσεις. Αλλά πιστεύω ότι θα είναι πολύ δύσκολο πολιτικά για τον Τραμπ. Βέβαια από την άλλη, με τον συγκεκριμένο Αμερικανό πρόεδρο τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται προβλέψιμο και είναι πιθανόν οι πιέσεις να είναι πάρα πολύ μεγάλες.
Αυτές οι 60 ημέρες είναι εξαιρετικά σημαντικές για την παγκόσμια οικονομία. Μια ομαλοποίηση στο Στενό του Ορμούζ αλλάζει εντελώς την ψυχολογία των αγορών και δημιουργεί ένα κλίμα αισιοδοξίας. Οι αγορές λειτουργούν πάντα με το θυμικό. Δεν λειτουργούν με ψυχρό υπολογισμό δεδομένων. Άρα, μια τέτοια εξέλιξη σίγουρα θα βοηθήσει τις αγορές. Και μπορεί η πίεση να είναι τόσο μεγάλη ώστε να μην επιμείνει. Θα επαναλάβω όμως πως το θεωρώ πολύ δύσκολο. Και ίσως είναι αυτή η απόσταση που αντικατοπτρίζεται στις δηλώσεις Ρούμπιο όταν λέει ότι «είμαστε πολύ κοντά, αλλά δεν έχει τελειώσει τίποτα ακόμη». Τα υπόλοιπα, λογικά, τα έχει παραδώσει όλα.
Ανοιχτό είναι και το ζήτημα της «τύχης» των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου
Κινούμαστε προφανώς σε επίπεδο υποθέσεων, αλλά θα μπορούσαν για παράδειγμα, σε ένδειξη «καλής θέλησης» να πουν οι Ιρανοί ότι παραδίδουν 200 κιλά, περίπου το ήμισυ δηλαδή των αποθεμάτων, για καταστροφή ή για φύλαξη. Να βρεθεί μία φόρμουλα ώστε να πει ο Τραμπ ότι έγινε το πρώτο βήμα προκειμένου να παραδοθεί εν συνεχεία το σύνολο των αποθεμάτων. Δηλαδή, να έχει ένα αφήγημα. Διότι χρειάζεται ένα πολιτικό αφήγημα.
Γιατί ο Τραμπ επιχειρεί να συνδέσει τη διαδικασία αυτή με την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ στρεφόμενος σε Σαουδική Αραβία και Κατάρ; Πόσο ρεαλιστικό είναι κάτι τέτοιο όταν ήδη το σκηνικό είναι εξαιρετικά περίπλοκο;
Έφθασε να αναφερθεί ακόμη και στο Ιράν ο Αμερικανός πρόεδρος, προφανώς καθ’ υπερβολή. Όμως θα σας πω το εξής: de facto, μία από τις «αποτυχίες» του Ιράν σε αυτό τον πόλεμο είναι ότι έφερε κοντά τη Σαουδική Αραβία και τις υπόλοιπες αραβικές μοναρχίες. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι μια διαφορετική περίπτωση, και έχουν άλλωστε ήδη υπογράψει, όπως και το Μπαχρέιν.
Η Σαουδική Αραβία ήταν πολύ κοντά στο να υπογράψει πριν από την 7η Οκτωβρίου του 2023. Και είχαμε πει ήδη τότε ότι ο βασικός λόγος που συνέβη η 7η Οκτωβρίου ήταν ακριβώς αυτή η προσέγγιση. Βέβαια, εκτιμήσαμε εκ των υστέρων ότι το Ιράν εάν γνώριζε το εύρος, τη σφοδρότητα και τη σκληρότητα όσων θα ακολουθούσαν, είναι πολύ αμφίβολο αν θα έδινε το «πράσινο φως».
Άρα, είναι πολύ λογικό ο πρόεδρος των ΗΠΑ να επιχειρεί να φωτίσει αυτή την πτυχή. Να λέει δηλαδή: «Πλέον έχετε έρθει κοντά. Υπάρχει μια ευκαιρία για ειρήνευση στην περιοχή που θα διατηρηθεί» με την προσχώρηση των αραβικών μοναρχιών στο κύμα β’ των Συμφωνιών του Αβραάμ. Δεν το αποκλείω αλλά προφανώς κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί τώρα. σαφώς δεν είμαστε ακόμη εκεί. Θα πρέπει πρώτα να δούμε πώς θα εξελιχθεί η παρούσα κρίση - βρίσκεται πιο μακριά στον ορίζοντα.
Από πλευράς πηγών στο Ριάντ διατυπώθηκε η πάγια θέση της Σαουδικής Αραβίας στο ζήτημα περί πορείας προς τη λύση των δύο κρατών
Η πάγια θέση της Σαουδικής Αραβίας είχε καμφθεί το 2023. Ήταν έτοιμη να υπογράψει. Ήταν το επόμενο βήμα.
Μετά τη βαρβαρότητα της 7ης Οκτωβρίου και έως σήμερα μεσολάβησε ωστόσο η Γάζα
Ορθώς. Αλλά μετά τη Γάζα έχουμε και το Ιράν. Και στη σύγκρουση αυτή η Σαουδική Αραβία ήταν από τα θύματα και τους πολύ μεγάλους ηττημένους. Συνεπώς, όλα αυτά θα συνυπολογιστούν. Θα συνυπολογιστεί η Γάζα αλλά και η επίθεση του Ιράν στη Σαουδική Αραβία. Είναι κάτι που θα το δούμε να εξελίσσεται σταδιακά. Αυτή τη στιγμή είναι πολύ πρόωρο να συζητάμε σοβαρά για τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Θα το χαρακτήριζα ένα «πυροτέχνημα».
Αν τελικά συμφωνηθεί αυτό το μνημόνιο και υπάρξει παράταση εκεχειρίας 60 ημερών, θεωρείτε ότι θα μπορούμε να είμαστε πιο ήρεμοι ή θα είναι μία επιμήκυνση της σημερινής κατάστασης;
Η πρόθεση είναι να είμαστε ήρεμοι. Προφανώς θεωρώ ότι αυτές οι 60 μέρες δεν θα απέχουν πολύ από τη σημερινή κατάσταση - τουλάχιστον οι πρώτες ημέρες θα είναι κάτι ανάλογο. Όσο περνά ο χρόνος και υπάρχει μία προσέγγιση στις διαπραγματεύσεις, εκτιμώ ότι θα περάσουμε σε πιο ήρεμη φάση. Το κρίσιμο στοιχείο είναι να ανοίξουν τα Στενά, ώστε να ηρεμήσει η παγκόσμια οικονομία και να σταθεροποιηθούν οι αγορές.
Το μεγάλο ζήτημα σε αυτή τη διαπραγμάτευση, όταν ξεκινήσει και όπου καταλήξει, είναι ο ρόλος του Ισραήλ. Διότι και το Ισραήλ, αλλά και το ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ, αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με αυτή τη συμφωνία. Καθώς η συμφωνία αυτή δεν απαντά σε κανέναν βασικό και υπαρξιακό κίνδυνο του Ισραήλ. Το καθεστώς παραμένει στη θέση του. Το βαλλιστικό πρόγραμμα επαναδραστηριοποιείται. Το Ιράν επανεξοπλίζεται. Η συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει ξεκινήσει.
Άρα, για το Ισραήλ το τεράστιο υπαρξιακό πρόβλημα παραμένει ακριβώς όπως ήταν πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων στις 28 Οκτωβρίου. Παράλληλα, βλέπουμε και μια, φαινομενική τουλάχιστον, ρήξη στην προσωπική σχέση Τραμπ-Νετανιάχου. Διότι ο Τραμπ λέει ότι «είμαστε φίλοι, έχουμε πολύ καλή σχέση και στηρίζω το Ισραήλ», αλλά πλέον η φθορά στο εσωτερικό των ΗΠΑ αυξάνεται σημαντικά για τον ίδιο. Και εδώ θα χρειαστεί να ζυγίσει τι θα βαρύνει περισσότερο: η προσπάθεια πολιτικής του επιβίωσης στο εσωτερικό ή η διατήρηση της σχέσης με τον Νετανιάχου υπό την πίεση του ισραηλινού λόμπι. Εκτιμώ ότι θα επικρατήσει το πρώτο. Άρα, θα βάλει ένα «φρένο» στην πίεση που υφίσταται από το Ισραήλ.
Δεν πιστεύω, πάντως, ότι θα υπάρξει ουσιαστική στρατηγική ρήξη ΗΠΑ-Ισραήλ. Υπάρχει όμως σοβαρός κίνδυνος να προκύψει ένα «ναυάγιο» με κάποια ενέργεια του Ισραήλ εκτός πλαισίου συμφωνίας.
Δηλαδή, εάν το Ιράν κατορθώσει τη διασύνδεση των δύο μετώπων, είναι σίγουρο ότι το Ισραήλ δεν θα το τηρήσει και το Ιράν ενδεχομένως να υπαναχωρήσει ακριβώς επειδή το Ισραήλ θα συνεχίσει να επιτίθεται στη Χεζμπολάχ. Αυτό είναι το βασικό σημείο ανησυχίας μου για τις επόμενες 60 ημέρες: η στάση του Ισραήλ. Διότι θεωρώ ότι η στάση των αραβικών χωρών θα είναι υποστηρικτική.
Η εικόνα που διαφαίνεται πάντως είναι ότι ακόμη και μια τελική συμφωνία θα είναι πιο περιορισμένη και από εκείνη της προεδρίας Ομπάμα, την JCPOA, την οποία επίσης επέκρινε το Ισραήλ ως ανεπαρκή
Ασφαλώς. Το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράστης (JCPOA) του 2015 είχε δεκαετή διάρκεια και προέβλεπε εμπλουτισμό έως 3,67%. Έπειτα από ισχυρές πιέσεις του Νετανιάχου και ομιλίας του στο αμερικανικό Κογκρέσο, ο Τραμπ αποσύρθηκε από τη συμφωνία στην πρώτη του θητεία, το 2018. Ένα έτος αργότερα αποχώρησε και το Ιράν, προχωρώντας σε πλήρη εμπλουτισμό ουρανίου επί σειρά ετών.
Άρα, προφανώς θα ήταν πολύ θετικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την παγκόσμια κοινότητα να υπάρξει μια συμφωνία αντίστοιχη με την JCPOA. Ανεξαρτήτως του τι λέει ο Ντόναλντ Τραμπ για εσωτερική κατανάλωση περί κακής συμφωνίας, δεν θα πετύχει τους όρους της JCPOA με την οποιαδήποτε συμφωνία κάνει με το Ιράν από εδώ και πέρα.
Και αυτό διότι το Ιράν βρίσκεται πλέον σε θέση να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος, λόγω των Στενών του Ορμούζ. Το καλύτερο που μπορεί να ελπίζει η Ουάσινγκτον είναι ένα μορατόριουμ εμπλουτισμού και ένας μηχανισμός ελέγχου από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Δεν θεωρώ ότι μπορεί να πετύχει κάτι περισσότερο. Ο εμπλουτισμός στο 3,67% που προέβλεπε η JCPOA μοιάζει πλέον πολύ μακρινός στόχος. Περιμένουμε, λοιπόν, μια συμφωνία χειρότερη από την JCPOA, η οποία τουλάχιστον με τη συνδρομή του Ιράν να τηρηθεί. Δηλαδή, να αποδέχεται τακτικούς ελέγχους, να τηρεί τη συμφωνία και με τον τρόπο αυτό να μην φτάσουμε στην κατάσταση που φτάσαμε το 2019.
Αν θα μπορούσαμε να κλείσουμε με την εκτίμησή σας για την πολιτική πίεση που δέχεται ο Τραμπ στο εσωτερικό και τις δυναμικές εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Από τη μια η πλειονότητα των Αμερικανών είναι αντίθετη σε αυτό τον πόλεμο επιλογής και από την άλλη τα «γεράκια» των Ρεπουμπλικανών εγκαλούν τον Αμερικανό πρόεδρο για υπαναχώρηση έναντι του Ιράν.
Στις ενδιάμεσες εκλογές αλλάζουν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ στη Γερουσία ανανεώνεται περίπου το ένα τρίτο. Συνεπώς, στη Βουλή υπάρχει σοβαρό ζήτημα για τον Τραμπ. Οι ψύχραιμοι και μετριοπαθείς θέλουν έξοδο από τον πόλεμο. Τα «γεράκια», όμως, φοβούνται ότι μια συμφωνία Τραμπ-Ιράν όχι απλώς θα αφήσει εκκρεμότητες, αλλά θα ισχυροποιήσει τη θέση του Ιράν συγκριτικά με πριν τον πόλεμο.
Εκεί θα υπάρξει σοβαρό πρόβλημα στο κόμμα - το οποίο όμως κόμμα, όπως δείχνει η παρούσα κατάσταση, εξακολουθεί να ελέγχεται από τον Τραμπ. Δεν έχει χάσει τον έλεγχο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Αυτό που αρχίζει να χάνει είναι η στήριξη των ανεξάρτητων ψηφοφόρων από τη μία ή την άλλη πλευρά. Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις οι Δημοκρατικοί είναι οριακά μπροστά στην πρόθεση ψήφου.
Όταν, για παράδειγμα, το 67% της κοινής γνώμης είναι αντίθετο στον πόλεμο, ενώ ακόμη και μεταξύ των Ρεπουμπλικανών τα ποσοστά δυσφορίας αυξάνονται, καταλαβαίνετε ότι δημιουργείται πίεση. Προσθέστε σε αυτό τις τιμές των καυσίμων, που έχουν ανέβει από τα 2,9 τον Φεβρουάριο στα 4,5 δολάρια, τον υψηλό πληθωρισμό και την αύξηση περίπου 25% στα αεροπορικά εισιτήρια. Για τον Αμερικανό πολίτη, που χρησιμοποιεί πολύ περισσότερο το αεροπλάνο εξαιτίας των μεγάλων αποστάσεων, αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Στις ενδιάμεσες εκλογές οι Ρεπουμπλικανοί είναι πολύ πιθανό να χάσουν τη Βουλή - το θεωρώ σχεδόν βέβαιο. Όσον αφορά τη Γερουσία, καθώς η σύνθεσή της ανανεώνεται κατά το το ένα τρίτο, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα και υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να την διατηρήσουν. Παρόλα αυτά, πλέον έχει ανοίξει ακόμη και η συζήτηση για πιθανή απώλεια και εκεί. Επομένως, ο Τραμπ δεν χάνει το κόμμα· χάνει το ευρύτερο εκλογικό περιβάλλον. Εάν υπάρξει ένα MoU με το Ιράν που θα μπορεί να το εμφανίσει ως αφήγημα νίκης και συνοδευτεί από αποκλιμάκωση στις τιμές και στις αγορές, τότε υπάρχει σοβαρή πιθανότητα, μάλλον σχετικά εύκολα, να αλλάξει το κλίμα και να περιοριστεί η πολιτική ζημιά. Συνεπώς, ο παράγων χρόνος πιέζει πλέον ασφυκτικά.
