Τα κενά ασφαλείας στις ΗΠΑ, η εύκολη πρόσβαση στα όπλα και ο κίνδυνος των «μοναχικών λύκων» βρίσκονται στο επίκεντρο της συνέντευξης του καθηγητή Αθανάσιου Μποζίνη στο Liberal.
Με αφορμή το ένοπλο περιστατικό στη συγκέντρωση του Δείπνου των Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου, ο κ. Μποζίνης εξηγεί γιατί η πολιτική πόλωση μπορεί να μετατραπεί σε απειλή για τον δημόσιο βίο και την ασφάλεια.
Συνέντευξη στον Κώστα Βλάχο
Το χθεσινό περιστατικό με τους πυροβολισμούς στο ξενοδοχείο που πραγματοποιούνταν το δείπνο προς τιμή των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου ήταν άλλο ένα περιστατικό πολιτικής βίας. Βρίσκεται η Δημοκρατία στις ΗΠΑ σε κίνδυνο;
Όχι. Εκτιμώ ότι, στο πλαίσιο μιας χώρας πολλών εκατομμυρίων κατοίκων —περίπου 400 εκατομμύρια είναι στις ΗΠΑ— θα υπάρχουν πάντοτε κάποια άτομα με ακραίες συμπεριφορές, τα οποία θεωρούν ότι το σωστό είναι να πάρουν τον νόμο στα χέρια τους και να κάνουν αυτό που εκείνα θεωρούν σωστό έναντι κάποιου άλλου.
Οι ακραίες συμπεριφορές δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπήρχαν πάντοτε δολοφονίες και απόπειρες δολοφονιών, τόσο στην ιστορία των ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι οι «lone wolves», οι μοναχικοί λύκοι, δεν στοχεύουν συνήθως μόνο πολιτικούς.
Εδώ στόχευσαν αξιωματούχους των ΗΠΑ και ενδεχομένως και τον ίδιο τον Τραμπ, προκειμένου να επιφέρουν αυτό που οι ίδιοι ονομάζουν προσωπική εκδίκηση ή προσωπική δικαιοσύνη. Από εκεί και πέρα, όμως, μπορούν να στοχεύσουν και το κοινό.
Το πρόβλημα ή η μεγάλη διαφορά των ΗΠΑ σε σχέση με την Ευρώπη είναι ότι εκεί μπορεί κανείς να έχει πολύ εύκολη πρόσβαση σε όπλα. Πρόκειται για πολύ ισχυρά όπλα, τα οποία αγοράζονται και πωλούνται κατά κόρον σε ιδιώτες πολίτες, προκειμένου να έχουν αυτό που ονομάζουμε προσωπική ασφάλεια, αλλά στη συνέχεια μεταφέρονται παντού.
Επίσης, φαίνεται ότι πρέπει να έγιναν κάποια λάθη, με βάση τις πρώτες πληροφορίες που διαβάζουμε. Ο συγκεκριμένος κύριος φέρεται να ήταν ήδη ένοικος στο ξενοδοχείο, οπότε είτε είχε μεταφέρει εκεί τα όπλα είτε τα είχε μέσα στο αυτοκίνητό του και στη συνέχεια τα μετέφερε. Ακόμη, οι πληροφορίες είναι συγκεχυμένες.
Άρα δεν νομίζω ότι κινδυνεύει η ελευθερία από κάτι τέτοιο.
Στις ΗΠΑ συνυπάρχουν ακραία πόλωση και πολιτική βία. Τι συμβαίνει;
Παντού υπάρχει αυτό. Απλώς υπάρχει ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα, αναλόγως λειτουργούν και οι πολίτες. Οι πολίτες των ΗΠΑ έχουν εξοικειωθεί με την ακραία βία και με τη χρήση των όπλων. Δεν είναι ένα ασυνήθιστο φαινόμενο. Ακόμη και τα εγκλήματα που γίνονται καθημερινά συνδέονται συχνά με την ευρεία χρήση όπλων, ενώ στην Ευρώπη δεν συμβαίνει το ίδιο, εκτός αν μιλάμε για οργανωμένο έγκλημα.
Παράλληλα, νομίζω ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μια ακραία κατάσταση στις ΗΠΑ, λόγω της σύγκρουσης μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, αλλά και λόγω της συμπεριφοράς του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θεωρεί ότι μπορεί να σύρει τις ΗΠΑ σε καταστάσεις, όπως ο πόλεμος με το Ιράν, χωρίς οι ΗΠΑ να έχουν κάτι να κερδίσουν.
Υπάρχει, λοιπόν, μια ομάδα ανθρώπων η οποία θεωρεί ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί απειλή για τις ΗΠΑ, για το μέλλον και για την ανάπτυξή τους, και θέλουν με αυτόν τον τρόπο να του επιφέρουν πλήγματα, τόσο στο κύρος του όσο και της κυβέρνησής του.
Παρατηρούμε πως Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί καταδικάζουν την τρομοκρατία. Η χθεσινή εγκληματική ενέργεια μπορεί να συμβάλλει στο να πέσουν οι τόνοι στον δημόσιο διάλογο;
Το θεωρώ απολύτως φυσιολογικό να καταδικάζουν μια τέτοια ενέργεια και οι Ρεπουμπλικανοί και όλα τα κόμματα, όχι μόνο στην Αμερική αλλά και στην Ευρώπη. Διότι, πολύ απλά, το να απειλείς τη ζωή ενός αξιωματούχου ή μελών ενός σώματος, όπως ήταν η χθεσινή συγκέντρωση, δεν μπορεί να είναι αποδεκτό από κανέναν.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι οι τόνοι δεν θα πέσουν. Ακόμη και αν πέσουν, θα πέσουν για λίγες ημέρες, διότι αυτή τη στιγμή υπάρχει το μεγάλο μέτωπο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Υπάρχει μια διαπραγμάτευση που γίνεται στο πλαίσιο του αν θα πρέπει οι ΗΠΑ να παραμείνουν στο ΝΑΤΟ ή όχι, ακόμη και αν αυτό είναι υπερβολικό ή πραγματικό. Νομίζω ότι υπάρχουν καίρια θέματα, τα οποία, στο πλαίσιο της σύγκρουσης Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, θα ανέβουν ξανά οι τόνοι λίαν συντόμως.
Ήρθε η στιγμή να ανοίξει η συζήτηση για το νόμο περί οπλοκατοχής;
Δεν νομίζω ότι θα είναι κάτι τέτοιο. Υπάρχουν πολύ μεγαλύτερα ζητήματα. Ευτυχώς, δεν υπήρξε καμία απώλεια και αυτό διότι, πολύ απλά, φαίνεται ότι ο άνθρωπος αυτός δεν ήθελε να σκοτώσει οποιονδήποτε. Δεν σκότωσε, δεν χτύπησε, δεν πυροβόλησε τους ανθρώπους των υπηρεσιών ασφαλείας, τους ανθρώπους που βρίσκονταν στην είσοδο, τους αστυνομικούς. Προσπάθησε να εισβάλει με πολύ μεγάλη δύναμη, όπως είδα στα βίντεο, μέσα στην αίθουσα, αλλά τον πρόλαβαν.
Άρα δεν ήταν ένας άνθρωπος ορκισμένος να σκοτώσει ή να χύσει αίμα, αλλά ήθελε να κυνηγήσει κάποιους συγκεκριμένους ανθρώπους. Δεν νομίζω ότι θα γίνει κάτι τέτοιο. Απλώς θα ξανασυζητηθούν ευρέως τα θέματα της ασφάλειας, δεδομένου ότι υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που κινούνται με όπλα στα χέρια.
Να προσθέσω και κάτι ακόμη: ο άνθρωπος αυτός είχε πλήρως τα λογικά του. Απλώς ήταν εκδικητικός. Ήταν υποστηρικτής των Δημοκρατικών. Έχει αποφοιτήσει από το Caltech —για όσους είναι πανεπιστημιακοί, το California Institute of Technology είναι ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο σε θέματα τεχνολογίας.
Άρα δεν ήταν ένας άνθρωπος περιορισμένος στο περιθώριο, που ένιωθε μοναξιά, απελπισία ή αποκλεισμό από την κοινωνία. Ήταν και δάσκαλος, είχε πάρει και βραβείο. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ακόμη και σε τέτοιους ανθρώπους μπορεί να υπάρχει αυτό που ονομάζουμε πολιτικό μίσος, δεδομένου ότι κάποιοι ιδεολογικοί τριγμοί τούς ωθούν στα άκρα.
Αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα που πρέπει να συζητηθεί. Δεν πρόκειται μόνο για «lone wolves» που είναι θρησκευτικοί φονταμενταλιστές, άνθρωποι στο περιθώριο ή ακραίοι. Εδώ μιλάμε για έναν κανονικό άνθρωπο, με εξαιρετικό πτυχίο από εξαιρετικό πανεπιστήμιο, σε επίπεδο MIT ή Caltech.
Αυτό, νομίζω, πρέπει να συζητηθεί και στην Ευρώπη. Πρέπει να αυξηθούν τα μέτρα ασφαλείας, διότι ποτέ δεν ξέρεις πότε θα εμφανιστεί ένας μοναχικός λύκος, ο οποίος μπορεί να πλήξει τον δημόσιο βίο, δημόσια πρόσωπα και πολιτικούς.
Μετά και το χθεσινό συμβάν στο Δείπνο των Ανταποκριτών του Λ. Οίκου ποια είναι τα κρίσιμα κενά ασφαλείας που αναδεικνύονται κατά την άποψή σας;
Υπήρξαν κενά ασφαλείας επειδή αυτός ο άνθρωπος μετακινήθηκε μέσα σε ένα ξενοδοχείο στο οποίο, κατά τη διάρκεια του event, υπήρχαν καλεσμένοι και αξιωματούχοι. Θεωρητικά, για λόγους ασφαλείας, δεν θα έπρεπε να βρίσκονται όλοι μαζί στον ίδιο χώρο.
Ήταν και ο Βανς, ο αντιπρόεδρος, και ο Ντόναλντ Τραμπ. Είδαμε ότι πρώτα η ομάδα ασφαλείας απομάκρυνε τον Βανς προς τη μία κατεύθυνση και στη συνέχεια τον Ντόναλντ Τραμπ προς άλλη κατεύθυνση.
Νομίζω, όμως, ότι σε καταστάσεις όπου υπάρχουν τέτοια μεγάλα πολιτικά events, πρέπει να ενισχύονται ακόμη περισσότερο τα μέτρα ασφαλείας. Επίσης, υπήρξαν κάποιες πληροφορίες —οι οποίες έρχονται με το σταγονόμετρο, όπως ξέρετε πολύ καλά, και δεν είναι εύκολο ούτε να τις διαβάσεις ούτε να έχεις πρόσβαση σε αυτές— σύμφωνα με τις οποίες ο άνθρωπος αυτός είχε λύσει τα όπλα, τα συναρμολόγησε σε δημόσιο χώρο και μετά μπήκε τρέχοντας μέσα στο ξενοδοχείο.
Νομίζω ότι εκεί υπάρχουν πολύ σοβαρά ζητήματα, τα οποία πρέπει να συζητηθούν και θα συζητηθούν. Πρέπει όμως να αποτελέσει και μια αφορμή, δεδομένου ότι νομίζω πως κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στην Ευρώπη.
Θεωρείτε πιθανό κάτι τέτοιο;
Ναι, βέβαια...
Πώς η χθεσινή απόπειρα μπορεί να επηρεάσει την ατζέντα στο δρόμο προς τις ενδιάμεσες εκλογές;
Δεν νομίζω, όμως, ότι θα γίνει κάτι τέτοιο που θα «πεισμώσει» περισσότερο τον Τραμπ, ώστε να πολεμήσει ακόμη περισσότερο. Είναι, θεωρητικά, η δεύτερη απόπειρα επίθεσης εναντίον του και εναντίον της κυβέρνησής του. Η πρώτη ήταν η προσωπική επίθεση, όπου είχε ματώσει και τελικά γλίτωσε από ελεύθερο σκοπευτή. Εδώ ο δράστης δεν μπόρεσε να μπει μέσα, παρόλο που αυτό θεωρείται μια βίαιη ένοπλη επίθεση κατά της κυβέρνησης Τραμπ.
Νομίζω ότι θα συνεχίσει την ατζέντα του όσον αφορά τη Μέση Ανατολή και το Ιράν, αλλά και την ατζέντα του για τις ΗΠΑ και την αντιθετική πολιτική, προκειμένου το MAGA να πάρει μέρος στις αρχές του.
Απλώς, εδώ θέλω να τονίσω και πάλι ότι πρέπει να αυξηθούν τα μέτρα ασφαλείας σε διεθνές επίπεδο, διότι βλέπετε ότι ακόμη και απλοί, «κανονικοί» άνθρωποι μπορούν, ανά πάσα στιγμή, να αποτελέσουν δημόσιο κίνδυνο σε καταστάσεις οι οποίες πλέον δεν θεωρούνται αναμενόμενες.
* Ο Δρ. Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι διεθνολόγος - οικονομολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και εξειδικευμένος σε θέματα Ψηφιακών Διεθνών Σχέσεων και Παγκόσμιας Ασφάλειας-Υβριδικών Απειλών.
