Η εικόνα που προκύπτει από την πρόσφατη έρευνα της ΟPINIOΝ POLL για το Liberal.gr είναι σαφής: η Κεντροδεξιά παραμένει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην Ελλάδα, όμως η κυριαρχία της δεν στηρίζεται σε μια αδιαμφισβήτητη κοινωνική αποδοχή. Αντίθετα, συνυπάρχει με έντονες επιφυλάξεις, σημαντικές αντιφάσεις και προκλήσεις που θα κρίνουν τη διάρκειά της.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά της εξακολουθεί να είναι η αξιοπιστία της ως δύναμης σταθερότητας. Η εμπειρία της περιόδου 2015-2019 εξακολουθεί να επηρεάζει τη συλλογική μνήμη, ενισχύοντας την αντίληψη ότι η Κεντροδεξιά αποτελεί τον ασφαλέστερο πόλο διακυβέρνησης. Ωστόσο, το ίδιο αυτό πλεονέκτημα κρύβει και μια αδυναμία: η πολιτική της υπεροχή αποδίδεται πολύ περισσότερο στην αδυναμία της αντιπολίτευσης και στην έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης παρά στις δικές της επιδόσεις. Με άλλα λόγια, κυριαρχεί περισσότερο επειδή οι αντίπαλοί της δεν πείθουν, παρά επειδή έχει εξασφαλίσει ευρεία θετική αποδοχή.
Εδώ αναδεικνύεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση. Ενώ σχεδόν οι μισοί πολίτες θεωρούν πιθανό ότι η Κεντροδεξιά θα συνεχίσει να κυριαρχεί και τα επόμενα χρόνια, μόλις περίπου ένας στους τέσσερις αξιολογεί θετικά τη σημερινή της κυριαρχία. Πρόκειται για μια πολιτική ηγεμονία που δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη κοινωνική νομιμοποίηση, γεγονός που την καθιστά ισχυρή εκλογικά αλλά περισσότερο ευάλωτη πολιτικά.
Ένα ακόμη εύρημα με ιδιαίτερη σημασία είναι ότι οι βασικές απειλές για την Κεντροδεξιά δεν προέρχονται από το πολιτικό πεδίο. Οι πολίτες δεν θεωρούν ως βασικό κίνδυνο την ενίσχυση της αντιπολίτευσης, αλλά την ακρίβεια, τη συμπίεση των εισοδημάτων, τα ζητήματα διαφάνειας και τη φθορά της ίδιας της διακυβέρνησης. Η κοινωνία δείχνει να πιστεύει ότι η κυβέρνηση μπορεί να χάσει περισσότερο από τις δικές της αδυναμίες παρά από τη δύναμη των αντιπάλων της.
Η έρευνα αναδεικνύει και μια δεύτερη, στρατηγικής σημασίας, αντίφαση. Η κυριαρχία της Κεντροδεξιάς οικοδομήθηκε σε μεγάλο βαθμό πάνω στη σύγκριση με το παρελθόν. Ωστόσο, οι πολίτες δείχνουν ότι πλέον αξιολογούν την κυβέρνηση με βάση τις επιδόσεις της στο παρόν. Η ιστορική μνήμη εξακολουθεί να λειτουργεί ως πολιτικό κεφάλαιο, αλλά δεν αρκεί πλέον για να διασφαλίσει τη μελλοντική κυριαρχία. Το ζητούμενο μετατοπίζεται από την αποφυγή των λαθών του παρελθόντος στην παραγωγή απτών αποτελεσμάτων στην καθημερινότητα.
Παράλληλα, εμφανίζεται ένα διαρθρωτικό πρόβλημα με ορίζοντα το μέλλον: η περιορισμένη απήχηση στις νεότερες ηλικίες. Η Κεντροδεξιά διατηρεί υψηλή συσπείρωση στον παραδοσιακό της χώρο, όμως δυσκολεύεται να διευρύνει την επιρροή της στις νεότερες γενιές. Πρόκειται για μια αδυναμία που δεν επηρεάζει άμεσα την κυριαρχία της, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι οι πολίτες δεν ζητούν μια περισσότερο ιδεολογική ή συντηρητική Κεντροδεξιά. Αντίθετα, προκρίνουν έναν συνδυασμό φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων, κοινωνικής ευθύνης, πατριωτισμού και αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Αντίστοιχα, ως βασικές αξίες αναδεικνύονται το κράτος δικαίου, η οικογένεια, η ασφάλεια, η κοινωνική αλληλεγγύη και η οικονομική ελευθερία, αποτυπώνοντας την απαίτηση για μια παράταξη που θα συνδυάζει ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή.
Το συνολικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η Κεντροδεξιά εξακολουθεί να διαθέτει σαφές πολιτικό προβάδισμα, αλλά όχι πολιτική ασφάλεια. Η κυριαρχία της παραμένει ισχυρή, χωρίς όμως να είναι δεδομένη. Η συνέχισή της θα εξαρτηθεί λιγότερο από την αδυναμία των αντιπάλων και περισσότερο από τη δική της ικανότητα να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να αποδείξει στην πράξη την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησής της. Η επόμενη περίοδος δεν θα κριθεί τόσο από την ιδεολογική ταυτότητα της Κεντροδεξιάς, όσο από την ικανότητά της να μετατρέψει την πολιτική υπεροχή σε μετρήσιμο αποτέλεσμα για την κοινωνία.
*Ο Zαχαρίας Ζούπης, στέλεχος εταιριών έρευνας αγοράς, δημοσκοπήσεων και επικοινωνίας από την δεκαετία του ‘90, είναι σήμερα Διευθυντής Ερευνών και Στρατηγικής Επικοινωνίας της OPINION POLL. Είχε την ευθύνη του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της επιστημονικής επιμέλειας ερευνητικών προγραμμάτων και στρατηγικής επικοινωνίας. Έχει διεξάγει πολυάριθμες πολιτικές, αυτοδιοικητικές, κοινωνικές, εμπορικές έρευνες και focus groups. Έχει γράψει εκατοντάδες άρθρα και δύο βιβλία («Εκεί γύρω στα τριάντα», «40+1 άρθρα για την Κεντροαριστερά»).
