Ένα πακέτο παρεμβάσεων με σαφή προσανατολισμό προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες επεξεργάζεται η κυβέρνηση ενόψει της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται φορολογικές ελαφρύνσεις, διευκολύνσεις στην εξυπηρέτηση υποχρεώσεων και ένα νέο μοντέλο επιβράβευσης των επιχειρήσεων που εμφανίζουν σταθερή φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια.
Κεντρική ιδέα των προτάσεων είναι η επιστροφή μέρους του δημοσιονομικού οφέλους από την ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής στην παραγωγική οικονομία. Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται σε σενάρια για περιορισμό του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης, μείωση της προκαταβολής φόρου, νέα αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών και παροχή στοχευμένων κινήτρων σε επιχειρήσεις που ανταποκρίνονται συστηματικά στις υποχρεώσεις τους.
Το εύρος των μέτρων θα εξαρτηθεί από τον δημοσιονομικό χώρο που θα έχει οριστικοποιηθεί έως το τέλος του καλοκαιριού. Οι αρχικές εκτιμήσεις τοποθετούσαν τα διαθέσιμα περιθώρια κοντά στο 1 δισ. ευρώ, χωρίς να αποκλείεται να ενισχυθούν σημαντικά, εφόσον συνεχιστεί η υπεραπόδοση των εσόδων και διατηρηθεί η θετική πορεία της οικονομίας.
Το τεκμαρτό δεν καταργείται οριζόντια
Στο επίκεντρο βρίσκεται το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Αντί μιας άμεσης και καθολικής κατάργησης, εξετάζεται ένα σύστημα σταδιακής αποκλιμάκωσης, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη την πραγματική φορολογική συμπεριφορά κάθε κλάδου και την αποτελεσματικότητα των ψηφιακών ελέγχων.
Το σκεπτικό είναι ότι το τεκμαρτό σύστημα θεσπίστηκε ως μεταβατικός μηχανισμός, μέχρι να δημιουργηθεί ένα επαρκές ψηφιακό πλέγμα παρακολούθησης των συναλλαγών. Η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα myDATA, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και η διεύρυνση των ηλεκτρονικών πληρωμών επιτρέπουν πλέον στην ΑΑΔΕ να αποκτά ακριβέστερη εικόνα για τον πραγματικό κύκλο εργασιών.
Με βάση τον σχεδιασμό που εξετάζεται, η μείωση του τεκμαρτού θα μπορούσε να συνδέεται με δείκτες φορολογικής συμμόρφωσης ανά επαγγελματική δραστηριότητα. Σε κλάδους όπου η χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών είναι υψηλή και η απόκρυψη εισοδήματος περιορίζεται, το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα θα υποχωρεί σταδιακά ή θα παύει να εφαρμόζεται.
Αντιθέτως, σε επαγγέλματα όπου εξακολουθούν να καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ πραγματικής δραστηριότητας και δηλωμένων εσόδων, οι ελαφρύνσεις ενδέχεται να καθυστερήσουν. Στην κατηγορία αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να ενταχθούν επαγγέλματα με περιορισμένη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών ή υψηλά ποσοστά μη έκδοσης αποδείξεων.
Παράλληλα, εξετάζονται άμεσες διορθώσεις για τα εισοδήματα του 2026, με έμφαση σε επαγγελματικές κατηγορίες που εμφανίζουν αντικειμενικές ιδιαιτερότητες ή επιβαρύνονται δυσανάλογα από το ισχύον σύστημα.
Στις παρεμβάσεις που αξιολογούνται περιλαμβάνονται επίσης η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα και η μείωση της προκαταβολής φόρου. Για τις επιχειρήσεις συζητείται η υποχώρησή της από το 80% σε επίπεδα μεταξύ 55% και 60%, ενώ για τα φυσικά πρόσωπα εξετάζονται ακόμη χαμηλότερα ποσοστά, ενδεχομένως έως το 40%.
Η μείωση της προκαταβολής θεωρείται κρίσιμη για τη ρευστότητα της αγοράς, καθώς περιορίζει τη φορολογική επιβάρυνση που καλούνται να προπληρώσουν επαγγελματίες και επιχειρήσεις για εισόδημα το οποίο δεν έχει ακόμη αποκτηθεί.
Στα… σκαριά νέος δείκτης για τις συνεπείς επιχειρήσεις
Η πιο φιλόδοξη πρόταση αφορά τη δημιουργία ενός μηχανισμού αξιολόγησης και επιβράβευσης της επιχειρηματικής συνέπειας. Ο μηχανισμός αναμένεται να λειτουργεί ως ένα σύστημα βαθμολόγησης, μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις θα αποκτούν πρόσβαση σε φορολογικές, ασφαλιστικές και αναπτυξιακές διευκολύνσεις.
Σε αντίθεση με τις έκτακτες ρυθμίσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν με τον ίδιο τρόπο συνεπείς και ασυνεπείς οφειλέτες, το νέο μοντέλο επιδιώκει να εισαγάγει μια μόνιμη διάκριση υπέρ όσων ανταποκρίνονται διαχρονικά στις υποχρεώσεις τους.
Η αξιολόγηση δεν θα περιορίζεται μόνο στην έγκαιρη πληρωμή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Μεταξύ των κριτηρίων που εξετάζονται είναι η δημιουργία και διατήρηση θέσεων εργασίας, η αύξηση των μισθών, οι πρόσθετες παροχές προς το προσωπικό, η καινοτομία και η περιβαλλοντική επίδοση.
Μια επιχείρηση με υψηλή βαθμολογία θα μπορούσε να εξασφαλίζει χαμηλότερη προκαταβολή φόρου, ευνοϊκότερους όρους ρύθμισης, ταχύτερες επιστροφές φόρων, προτεραιότητα σε χρηματοδοτικά εργαλεία ή πρόσθετα επενδυτικά κίνητρα.
Φυσικά οι λεπτομέρειες παραμένουν υπό επεξεργασία και θα εξαρτηθούν από το τελικό δημοσιονομικό κόστος. Οι προτάσεις δεν έχουν ακόμη λάβει την τελική κυβερνητική έγκριση, καθώς το οικονομικό επιτελείο θα σταθμίσει το κόστος κάθε μέτρου, την πορεία των εσόδων και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η πολιτική κατεύθυνση, όμως, είναι σαφής, μέρος της πρόσθετης απόδοσης των ψηφιακών εργαλείων και της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης να επιστρέψει στην αγορά, με στοχευμένο τρόπο.
