Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο ολοκληρώθηκε χωρίς θεαματικές ανακοινώσεις ή σαφείς συμφωνίες στα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα ΗΠΑ–Κίνας, ωστόσο άφησε πίσω της ένα πιο σταθερό κλίμα στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων.
Οι συνομιλίες με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ επικεντρώθηκαν στο Ιράν, το εμπόριο, την Ταϊβάν και την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ συνοδεύτηκαν από υψηλού συμβολισμού διπλωματικές κινήσεις.
Το Ιράν στο επίκεντρο
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν σκίασε τη σύνοδο κορυφής, με την Ουάσινγκτον να ελπίζει ότι το Πεκίνο θα ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη για αποκλιμάκωση. Η Κίνα αποτελεί βασικό διπλωματικό εταίρο του Ιράν και τον μεγαλύτερο αγοραστή του πετρελαίου του.
Όπως γράφει ανάλυση του CNN, παρότι ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Σι προσφέρθηκε να βοηθήσει στην επίλυση της σύγκρουσης και διαβεβαίωσε πως η Κίνα δεν θα προμηθεύσει το Ιράν με όπλα, δεν υπήρξε σαφής ένδειξη ότι το Πεκίνο προτίθεται να πιέσει ουσιαστικά την Τεχεράνη. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε μάλιστα ότι η Ουάσινγκτον δεν ζήτησε επίσημα κινεζική διαμεσολάβηση.
Στενά του Ορμούζ και ενεργειακές συμφωνίες
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά, ενώ επανέλαβαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Παράλληλα, ο Τραμπ ανακοίνωσε πιθανή ενεργειακή συμφωνία με την Κίνα, υποστηρίζοντας ότι το Πεκίνο θα αυξήσει τις αγορές αμερικανικού πετρελαίου. Αναφέρθηκε επίσης σε συμφωνία για αγορά 200 αεροσκαφών Boeing, χωρίς ωστόσο να υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση από την κινεζική πλευρά.
Η προειδοποίηση Σι για την Ταϊβάν
Ο Σι Τζινπίνγκ χρησιμοποίησε τη συνάντηση για να στείλει σαφές μήνυμα σχετικά με την Ταϊβάν, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα ως το «σημαντικότερο» στις σινοαμερικανικές σχέσεις.
Σύμφωνα με το Πεκίνο, ο Κινέζος ηγέτης προειδοποίησε ότι λανθασμένος χειρισμός θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε «συγκρούσεις ή αντιπαράθεση» μεταξύ των δύο χωρών.
Η «διπλωματία του συμβολισμού»
Η επίσκεψη χαρακτηρίστηκε και από έντονο συμβολισμό. Ο Σι επιφύλαξε θερμή υποδοχή στον Τραμπ, με στρατιωτικές τιμές, περιήγηση στο Τζονγκνανχάι και προσωπική φιλοξενία στους ιστορικούς κήπους της κινεζικής ηγεσίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από την υποδοχή, μιλώντας για «σημαντική ιστορική στιγμή» και περιγράφοντας τον Σι ως «άνθρωπο μόνο για δουλειές, χωρίς παιχνίδια», κάτι που, όπως είπε, εκτιμά ιδιαίτερα.
NYT: Η «χημεία» Τραμπ–Σι και η κόκκινη γραμμή της Ταϊβάν στη νέα ισορροπία ΗΠΑ–Κίνας
Ήδη από την πρώτη ημέρα της επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο αναδείχθηκαν δύο εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις στην άσκηση εξουσίας και διπλωματίας: από τη μία ο Αμερικανός πρόεδρος επένδυσε στην προσωπική σχέση με τον Σι Τζινπίνγκ και στην εικόνα επαναπροσέγγισης, από την άλλη ο Κινέζος ηγέτης χρησιμοποίησε τη σύνοδο για να θέσει ξεκάθαρα τα όρια της κινεζικής ισχύος — κυρίως στο ζήτημα της Ταϊβάν.
Όπως σχολιάζει δημοσίευμα της New York Times Street, ο Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα θερμός απέναντι στον Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο χαρακτήρισε «μεγάλο ηγέτη», επαινώντας τον για τον «ισχυρό» έλεγχο που ασκεί στην Κίνα των 1,4 δισεκατομμυρίων κατοίκων.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε στην προσωπική διάσταση της σχέσης τους, υποστηρίζοντας ότι οι δύο ηγέτες μπορούν να επιλύσουν κρίσεις μέσω απευθείας επικοινωνίας.
«Όποτε υπήρχε πρόβλημα, μιλούσαμε και το λύναμε πολύ γρήγορα», δήλωσε χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια επίσημου δείπνου στο Πεκίνο.
Η στάση του Τραμπ διέφερε αισθητά από τη σκληρή ρητορική που χρησιμοποιεί συχνά στις ΗΠΑ, όπου παρουσιάζει την Κίνα ως οικονομική και στρατηγική απειλή.
Αντίθετα, ο Σι Τζινπίνγκ επέλεξε να θέσει από την πρώτη στιγμή σαφείς προειδοποιήσεις προς την Ουάσινγκτον.
Μετά την τελετουργική υποδοχή στο Μέγαρο του Λαού, ο Κινέζος πρόεδρος επικεντρώθηκε αμέσως στο ζήτημα της Ταϊβάν, το οποίο χαρακτήρισε θεμελιώδες για τις σινοαμερικανικές σχέσεις.
Το μήνυμα του Πεκίνου ήταν ξεκάθαρο: η βελτίωση των σχέσεων ΗΠΑ–Κίνας δεν μπορεί να προχωρήσει αν η Ουάσινγκτον αμφισβητήσει τις κινεζικές «κόκκινες γραμμές».
Πίσω από τα χαμόγελα και τις θερμές δηλώσεις, η πραγματικότητα παραμένει σαφής: ΗΠΑ και Κίνα επιχειρούν να σταθεροποιήσουν μια σχέση βαθιά ανταγωνιστική, χωρίς όμως να εγκαταλείπουν τις βασικές στρατηγικές τους επιδιώξεις.
