Η συζήτηση για πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 επανέρχεται στο προσκήνιο, με τον Ντόναλντ Τραμπ να λέει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πως «θα εξετάσουμε να δώσουμε τα F-35 στην Τουρκία». Δύο διεθνολόγοι μιλούν στο Liberal και αποκωδικοποιούν την αμερικανική τακτική, τις ισχυρές αντιστάσεις και τα πραγματικά εμπόδια στον δρόμο της Άγκυρας προς τα μαχητικά πέμπτης γενιάς.
Κάνει πράγματι πίσω ο Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα των F-35 ή απλώς «χρυσώνει το χάπι» στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, διατηρώντας ζωντανή μια συζήτηση που εξυπηρετεί την ευρύτερη αμερικανική στρατηγική απέναντι στην Τουρκία;
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά τα νέα μηνύματα που εκπέμπονται από την Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα και την προσπάθεια του Τούρκου προέδρου να επαναφέρει την προμήθεια των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς στην κορυφή της διμερούς ατζέντας.
Μιλώντας στο Liberal, ο επίκουρος καθηγητής Παγκόσμιας Πολιτικής Οικονομίας και Νέων Τεχνολογιών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Αθανάσιος Μποζίνης, και ο καθηγητής Διεθνούς Στρατηγικής και Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Vytautas Magnus της Λιθουανίας και επικεφαλής του think tank Strategy International, Μάριος Ευθυμιόπουλος, εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην προοπτική μιας άμεσης επιστροφής της Τουρκίας στα F-35.
Οι δύο αναλυτές συγκλίνουν σε ένα βασικό σημείο: άλλο οι δηλώσεις και οι προσωπικές προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ και άλλο η πραγματική διαδικασία που απαιτείται, για να φθάσουν αμερικανικά F-35 στα χέρια της Τουρκίας.
Αθ. Μποζίνης: Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τα F-35 ως μοχλό πίεσης
Ο Αθανάσιος Μποζίνης εκτιμά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί το ζήτημα των F-35 ως ένα διαπραγματευτικό εργαλείο, με στόχο να κρατά την Τουρκία ενεργή και δεσμευμένη στο δυτικό και νατοϊκό πλαίσιο.
«Νομίζω ότι χρησιμοποιεί τα F-35 για πίεση», σημειώνει, εξηγώντας ότι ο Τραμπ επιδιώκει ταυτόχρονα να διατηρεί την Τουρκία «ζωντανή» ως ενδονατοϊκό εταίρο.
Κατά τον ίδιο, όμως, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι μία θετική τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου μεταφράζεται αυτομάτως σε πράσινο φως για την Άγκυρα.
Όπως επισημαίνει, ακόμη και εάν ο ίδιος ο Τραμπ επιθυμεί την πώληση F-35 στην Τουρκία, υπάρχουν ισχυρά θεσμικά και νομοθετικά φίλτρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Με άλλα λόγια, η προσωπική βούληση του προέδρου δεν αρκεί από μόνη της για να παρακάμψει τις αντιστάσεις που έχουν διαμορφωθεί στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Ο κ. Μποζίνης βάζει στην εξίσωση και το Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρέπει να υποβαθμίζεται η πίεση του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά της παράδοσης F-35 στην Τουρκία.
Ακόμη και ένας περιορισμένος αριθμός μαχητικών, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή μιας ευρύτερης αλλαγής και να επηρεάσει τις στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή.
Για αυτό και ο καθηγητής συνιστά αναμονή πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
«Το ότι είπε κάτι ο Τραμπ δεν σημαίνει ότι θα γίνει, ότι θα ξεκινήσει άμεσα ή ότι δεν τελεί υπό κάποιες προϋποθέσεις», τονίζει, αποτυπώνοντας τη μεγάλη απόσταση που συχνά χωρίζει τη διπλωματική ρητορική από την εφαρμογή μιας τόσο κρίσιμης αμυντικής συμφωνίας.
Μ. Ευθυμιόπουλος: Ο Τραμπ εκμεταλλεύεται τη μισαλλοδοξία του Ερντογάν
Πιο αιχμηρή είναι η ανάγνωση του Μάριου Ευθυμιόπουλου, ο οποίος εστιάζει στην προσωπική διάσταση της σχέσης Τραμπ - Ερντογάν.
Κατά τον καθηγητή Διεθνούς Στρατηγικής και Ασφάλειας, ο Ντόναλντ Τραμπ «εκμεταλλεύεται τη μισαλλοδοξία του Ερντογάν», γνωρίζοντας πολύ καλά τον τρόπο με τον οποίο ο Τούρκος πρόεδρος αντιλαμβάνεται τις προσωπικές σχέσεις, το κύρος και τη δημόσια εικόνα του.
Ο κ. Ευθυμιόπουλος εκτιμά κατηγορηματικά ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να πάρει F-35 τώρα.
Αντίθετα, θεωρεί πιθανότερο η συζήτηση να διατηρηθεί σκόπιμα θολή, με την Ουάσιγκτον να συνδέει διαφορετικά αμυντικά και εμπορικά ζητήματα, όπως τα F-16 και την αναβάθμισή τους, ενώ ο Τραμπ θα μπορούσε να εμφανίζεται πρόθυμος να ασκήσει πίεση στο Κογκρέσο για τα F-35.
«Δεν θα πάρει F-35 τώρα», υπογραμμίζει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πίσω από την πολιτική συζήτηση υπάρχει και ένα σύνθετο τεχνικό και επιχειρησιακό σκέλος. Η παράδοση των μαχητικών, όπως εξηγεί, δεν περιορίζεται στην απλή μεταφορά αεροσκαφών.
Απαιτεί υποδομές, hangars, τεχνογνωσία και ένα συνολικό σύστημα υποστήριξης και ένταξης των F-35 στην πολεμική αεροπορία της χώρας που τα παραλαμβάνει.
Ο κ. Ευθυμιόπουλος αναφέρεται, μάλιστα, στα αεροσκάφη που έχουν ήδη παραχθεί για την Τουρκία και στις σχετικές διεκδικήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιμένοντας ότι η παράδοσή τους δεν μπορεί να γίνει με μία απλή πολιτική απόφαση της στιγμής.
«Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα έτσι», τονίζει χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, περιγράφει μια έντονη σύγκρουση συμφερόντων στο εσωτερικό του αμερικανικού και ευρύτερου στρατηγικού συστήματος, ανάμεσα στις δυνάμεις που επιθυμούν να δοθεί μια νέα ευκαιρία στην Τουρκία και σε εκείνες που αντιτίθενται σθεναρά σε οποιαδήποτε επιστροφή της Άγκυρας στα F-35.
