Αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι βρισκόμαστε σήμερα στη Χώρα των Θαυμάτων, όπου οι πάντες φοράμε ροζ γυαλιά. Συμμετέχοντας όμως πρόσφατα σε μια τηλεδιάσκεψη με αναλυτές που είναι εκπαιδευμένοι στο να υπολογίζουν το ρίσκο, να αναζητούν «μαύρους κύκνους» και να αναλύουν όλα όσα παραβλέπουν οι «ταύροι» των αγορών, είδα και την σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού.
Το να προσπαθεί κανείς να προβλέψει την ακριβή κορυφή μιας αγοράς είναι μάταιος κόπος. Ωστόσο οι «bear analysts» εκτιμούν ότι έχουμε φτάσει κάπου εκεί κοντά. Αντίθετα με την επικρατούσα άποψη που υποστηρίζει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο «breakout», δηλαδή μια νέα ανοδική διαφυγή.
Τι ήταν αυτό που ώθησε τις αγορές στην ανοδική διάσπαση του ψυχολογικού ορίου των 50.000 μονάδων;
Η ελπίδα για σύντομη ειρήνευση. Με τους επενδυτές να ποντάρουν τα πάντα στην επίτευξη μιας μεγάλης συμφωνίας για το σύντομο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, που θα αποκαταστήσει ταχύτατα το ρήγμα στην παγκόσμια εφοδιαστική και παραγωγική αλυσίδα.
Η προσδοκία και υπόσχεση για εκτίναξη της παραγωγικότητας λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Υπάρχει μια βαθιά πίστη ότι η AI θα καταστήσει σύντομα κάθε εταιρεία τόσο αποτελεσματική, ώστε δεν θα έχει σημασία πόσο ψηλά θα φτάσει ο πληθωρισμός.
Η αλλαγή της πολιτικής της Fed. Οι αγορές προσδοκούν το «Kevin Warsh’s Pivot», δηλαδή την απόφαση του Κέβιν Γουόρς να μειώσει τάχιστα τα επιτόκια. Αυτό θα μείωνε το κόστος δανεισμού των τραπεζών, παρέχοντας ένα δίχτυ ασφαλείας για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ακόμη και αν η πραγματική οικονομία δυσκολεύεται.
Η επιτάχυνση των κερδών μέσα στο Q1. Tα εταιρικά κέρδη του πρώτου τριμήνου (Q1), ήταν εντυπωσιακά ισχυρά, σε πείσμα τόσο των γεωπολιτικών κινδύνων και συνθηκών, όσο και των μακροοικονομικών δεδομένων.
Στο θετικό ταμπλό των επενδυτών βρίσκεται και η σαφής υπόσχεση του Λευκού Οίκου, σχετικά με τις φορολογικές περικοπές της κυβέρνησης «Τραμπ 2.0» και με την κατάργηση της γραφειοκρατίας. Η γενικευμένη προσδοκία για απορρύθμιση στις χρηματιστηριακές αγορές και για φορολογικές ελαφρύνσεις ενισχύουν τις τοποθετήσεις στα χρηματιστήρια.
Τι είναι αυτό που μπορεί να σηματοδοτήσει το τέλος του ανοδικού χρηματιστηριακού μαραθωνίου;
Το επίπεδο απόδοσης του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου που βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από το 5,1%. Εφόσον η απόδοση αυτή παραμείνει πάνω από το 5%, για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε τα μαθηματικά μοντέλα χρηματοδότησης κυρίως των τεχνολογικών εταιριών μπορούν να βγουν εκτός ελέγχου. Η «αξία» των μετοχών τεχνολογίας βασίζεται στα κέρδη που θα πραγματοποιήσουν μετά από χρόνια. Με τα επιτόκια τόσο ψηλά, τα κέρδη μιας δεκαετίας υφίστανται μια βαριά προεξόφληση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναγκαστικές μαζικές πωλήσεις των λεγόμενων «growth stocks», να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στα 30ετή στεγαστικά δάνεια και να επιφέρει πτωτικές πιέσεις στην αγορά κατοικίας.
Ο πληθωρισμός του Απριλίου, στο 3,8%, ήταν ο υψηλότερος των τελευταίων τριών ετών. Αυτό διέλυσε τις ελπίδες ότι η Federal Reserve θα μείωνε τα επιτόκια για να σώσει την αγορά. Όσο το κόστος της ενέργειας και των τροφίμων παραμένει τόσο υψηλό λόγω του πολέμου στο Ιράν, ο πληθωρισμός δεν θα υποχωρεί. Αυτό εγκλωβίζει τον νέο πρόεδρο της Fed, Κέβιν Γουόρς, στη διατήρηση των υψηλών επιτοκίων, ακόμη και σε περίπτωση που το χρηματιστήριο αρχίσει να υποχωρεί με ισχυρούς πτωτικούς ρυθμούς.
Το πάγωμα των ρευστοποιήσεων στον τομέα της ιδιωτικής χρηματοδότησης (Private Credit), έχει δημιουργήσει το φαινόμενο που η Goldman Sachs ονομάζει «Cracks in Private Credit». Σήμερα υπάρχουν $1,7 τρισ. «κρυμμένα» στην αγορά του private credit, τα οποία έχουν δανειστεί σε μεσαίου μεγέθους εταιρείες, εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Καθώς τα επιτόκια βρίσκονται πλέον στο 5%, πολλές από αυτές τις εταιρείες αδυνατούν να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους. Με αποτέλεσμα οι επενδυτές να ενημερώνονται ότι δεν μπορούν να πάρουν τα χρήματά τους πίσω. Πρόκειται για ένα ρήγμα ρευστότητας και εμπιστοσύνης που μπορεί να οδηγήσει σε μια κρυφή χρηματοπιστωτική καταστροφή. Σε μια «ghost bank credit crisis» που τώρα μόλις αρχίζει να έρχεται σαν το παγόβουνο στην επιφάνεια της θάλασσας. Μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι περιορίζουν ή παγώνουν τις αναλήψεις, καθώς οι αθετήσεις πληρωμών στους κλάδους του λογισμικού, της τεχνολογίας και των μεσαίων επιχειρήσεων αυξάνονται.
Η έλλειψη ήλιου και o κίνδυνος επιβράδυνσης της τεχνολογίας. Το ήλιο είναι απαραίτητο για την ψύξη των μηχανημάτων που κατασκευάζουν τσιπ ημιαγωγών, για τη λειτουργία των μαγνητικών τομογράφων (MRI) και για τα διαστημικά ταξίδια. Τα παγκόσμια αποθέματα υφίστανται πρωτοφανή πίεση, επειδή αφενός η μεταφορά από το Κατάρ έχει μπλοκαριστεί και αφετέρου οι εγκαταστάσεις παραγωγής έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές. Και η επάνοδος τους σε πλήρη λειτουργία θα απαιτήσει χρόνο. Ήδη το σημαντικό έλλειμμα σε αέριο ήλιο επιβραδύνει την κατασκευή τσιπ. Και παράλληλα η λειτουργία νοσοκομείων και data centers καθίστανται δυσχερής.
Η κρίση στην παραγωγή τροφίμων, έχει κάνει ήδη την εμφάνιση της. Με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά, το φυσικό αέριο που απαιτείται για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων έχει εκλείψει, προκαλώντας άλμα στις τιμές της ουρίας της τάξης του 45% από την έναρξη του πολέμου. Μέσα στο 2026 αναμένεται και δεύτερο ισχυρό πλήγμα, από τον παλιό μας γνώριμο «El Niño». Που θα φέρει ακραία ξηρασία σε μεγάλους σιτοβολώνες, όπως η Αυστραλία και η Νοτιοανατολική Ασία. Αναμένεται σημαντική άνοδος των τιμών και φυσική έλλειψη σιτηρών για τη συγκομιδή του 2027. Σύμφωνα με την έκθεση για την επισιτιστική ασφάλεια της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2026, καταγράφεται ήδη μηνιαία αύξηση της τάξης του 46% στο κόστος των λιπασμάτων, απειλώντας την επισιτιστική ασφάλεια και θέτοντας εκατομμύρια ανθρώπους αντιμέτωπους με τον κίνδυνο οξέος λιμού. Και όταν οι άνθρωποι φοβούνται την πείνα και τις υψηλές τιμές, οι επενδυτές πουλάνε τα πάντα για να αγοράζουν απτά περιουσιακά στοιχεία, ώστε να διασφαλίσουν ότι ο πλούτος τους δεν θα εξανεμιστεί.
Τα εμπορικά ακίνητα στις ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπα με τον λεγόμενο «τοίχο» της αναχρηματοδότησης. Χρέη τρισεκατομμυρίων δολαρίων που βαρύνουν κτίρια γραφείων πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν έως το 2027. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων δανειοδοτήθηκε όταν τα επιτόκια κυμαίνονταν πέριξ του 0%. Τώρα, οι ιδιοκτήτες κτιρίων πρέπει να δανειστούν εκ νέου με επιτόκια από 5% έως 8%. Καθώς όμως τα κτίρια γραφείων παραμένουν μισοάδεια και η αξία τους είναι μικρότερη από το ύψος των δανείων, πολλοί ιδιοκτήτες απλώς θα εγκαταλείψουν τα ακίνητα. Αυτό θα προκαλέσει τελικά την κατάρρευση των περιφερειακών τραπεζών που κατέχουν τα συγκεκριμένα οικιστικά και στεγαστικά δάνεια, αφού θα αναγκαστούν να αποτιμήσουν τις ζημιές τους σε τρέχουσες τιμές αγοράς και όχι στις «θεωρητικές» τιμές των ισολογισμών τους. Τα ποσοστά αθέτησης πληρωμών από την πλευρά των δανειοληπτών για δανειοδοτήσεις ανέγερσης και εκμετάλλευσης γραφείων έχουν διπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο, ενώ οι αποτιμήσεις συνεχίζουν να υποχωρούν.
Και δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι όλο αυτό το αρνητικό οικονομικό περιβάλλον «κάθεται πάνω» στην μεγαλύτερη φούσκα χρέους στη ιστορία της ανθρωπότητας. Σε μια φούσκα που έχει περάσει σε επίπεδα μη διαχειρίσιμα.
Ο νέος πρόεδρος της Fed Κέβιν Γουόρς θα χρειαστεί να αποκτήσει ιδιότητες ταχυδακτυλουργού. Αφού θα πρέπει από την μια πλευρά να μειώσει τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια για να σώσει τις εμπορικές τράπεζες και από την άλλη πλευρά θα πρέπει να συρρικνώσει τον ισολογισμό της Fed, πράγμα που σημαίνει ότι θα αποσύρει φυσικό χρήμα από τα χρηματιστήρια. Ωστόσο προβλήματα όπως αυτά της ενέργειας, του αζώτου και του ήλιου, είναι διαφορετικής υφής, ώστε να μπορέσουν να διορθωθούν, μέσω των παρεμβάσεων της Fed.
