Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αυξήσει εκ νέου τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα σηματοδοτεί μια νέα φάση έντασης στις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις. Το μέτρο δεν αιφνιδίασε όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις. Αποτελεί συνέχεια μιας κλιμακούμενης στρατηγικής προστατευτισμού η οποία αγγίζει τα όρια εμπορικού πολέμου που ξεκίνησε ήδη από το 2025.
Η βόμβα δασμών στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και οι αντιδράσεις
Την 1η Μαΐου 2026, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε αύξηση των δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά από 15% σε 25%, με εφαρμογή σχεδόν άμεση.
Η απόφαση αιτιολογήθηκε από τον ίδιο τον Τραμπ ως απάντηση σε «μη συμμόρφωση» της Ευρωπαϊκή Ένωση με προηγούμενη εμπορική συμφωνία του 2025. Στην πραγματικότητα, λίγοι είναι αυτοί που δεν βλέπουν καμία σύνδεση αυτής της απόφασης με την εντεινόμενη κόντρα Τραμπ - Μερτς, μιας και η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία θα έρθει αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη.
Οι δασμοί αφορούν οχήματα που κατασκευάζονται στην Ευρώπη και εξάγονται στις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Τραμπ εξαίρεσε αυτοκίνητα ευρωπαϊκών εταιρειών που παράγονται εντός ΗΠΑ με στόχο να πιέσει για μεταφορά παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες
Η κίνηση προκάλεσε άμεση αντίδραση από ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι τη χαρακτήρισαν «απαράδεκτη» και ένδειξη ότι οι ΗΠΑ δεν τηρούν συμφωνίες.
Ποιος είναι ο «αδικημένος» στο εμπόριο ΗΠΑ - ΕΕ;
Οι εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ήταν το παράδειγμα ισότητας. Η ΕΕ επέβαλε δασμούς 10% στα αμερικανικά οχήματα, τη στιγμή που οι αντίστοιχοι δασμοί για τα ευρωπαϊκά που εισέρχονταν στην αμερικανική αγορά ήταν 2,5%.
Η επιστροφή Τραμπ στην εξουσία ήταν μοιραίο να οδηγήσει σε ανατροπές:
- Επιβλήθηκαν γενικευμένοι δασμοί έως 25% σε εμπορικούς εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ
- Η ΕΕ απάντησε με αντίμετρα σε αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα
Πριν από έναν ακριβώς χρονικό, οι ΗΠΑ άρχισαν να απειλούν ανοιχτά με δασμούς ειδικά στον κλάδο αυτοκινήτου.
Μπροστά στο διαφαινόμενο αδιέξοδο, μια συμφωνία έμοιαζε αμοιβαίως συμφέρουσα και η υπογραφή της ήρθε το καλοκαίρι του 2025.
Προέβλεπε μείωση/σταθεροποίηση δασμών στα αυτοκίνητα στο 15%. Η ΕΕ δεσμεύτηκε για αύξηση εισαγωγών αμερικανικής ενέργειας και χαλάρωση των εμπορικών περιορισμών.
Ωστόσο, η …χρόνια ευρωπαϊκή ασθένεια των καθυστερήσεων και της γραφειοκρατίας χτύπησε και πάλι: Η συμφωνία δεν εφαρμόστηκε πλήρως και έγκαιρα ενώ σημειώθηκαν καθυστερήσεις στην ευρωπαϊκή επικύρωση.
Οι επιπτώσεις της απόφασης Τραμπ
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν τελικά δεν βρεθεί λύση, οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι Γερμανοί κατασκευαστές οχημάτων. Volkswagen, BMW, Mercedes θα δουν μείωση ανταγωνιστικότητας στις ΗΠΑ ενώ μια πιθανή μεταφορά παραγωγής εκτός Ευρώπης συνεπάγεται μεγάλες επενδύσεις.
Οι ΗΠΑ μπορούν να αισιοδοξούν για ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, αλλά δεν πρέπει να περάσει στα ψιλά η αύξηση των τιμών για καταναλωτές αλλά και ο κίνδυνος αντιποίνων. Άλλωστε τα $2τρις των συναλλαγών μεταξύ των δύο αγορών, δίνουν πολύ χώρο για σχετικές κινήσεις.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αν ο κύκλος ένταση-συμφωνία-ρήξη στις εμπορικές σχέσεις των δυο δεν σπάσει αποφασιστικά, το σενάριο είναι μια πλήρης αναβίωση του εμπορικού πολέμου — με σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο για τις δύο πλευρές, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία.
