Ένας κεραυνός έπληξε τη διεθνή αγορά πετρελαίου στις 15:30 περίπου χθες το απόγευμα. Μερικά λεπτά πριν, στις 15:09, σε ανάρτησή του στο X (πρώην Twitter), ο Javier Blas του Bloomberg είχε παρατηρήσει πως κάτι μάλλον «μαγειρευόταν» στη Μέση Ανατολή. Συνεχίζοντας ο ειδικός επί της πετρελαϊκής αγοράς αρθρογράφος του διεθνούς πρακτορείου είπε ότι πολλοί σχολιαστές από τα Εμιράτα προετοίμαζαν μία μεγάλης σημασίας διπλωματική ανακοίνωση. Οι πληροφορίες του Blas επιβεβαιώθηκαν μερικά αργότερα.
Το υπουργείο ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δήλωσε επίσημα πως την ερχόμενη Παρασκευή 1 Μαΐου η χώρα θα αποχωρήσει από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ +, ύστερα από 59 χρόνια συμμετοχής. Σύμφωνα με το υπουργείο, η απόφαση ελήφθη με γνώμονα το εθνικό συμφέρον και την δέσμευση για αποτελεσματική συνεισφορά στην ικανοποίηση των πιεστικών αναγκών της αγοράς.
Πέρα από αυτό, το υπουργείο σημείωσε πως στη λήψη της απόφασης συνέβαλε και η στρατηγική κατεύθυνση της χώρας προς την επιτάχυνση των επενδύσεων στην εγχώρια ενεργειακή παραγωγή και την εδραίωση του υπεύθυνου, αξιόπιστου και πρωτοπόρου ρόλου της στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Πηγαίνοντας πιο μπροστά, τα ΗΑΕ δήλωσαν πως μετά την αποχώρησή τους από τους δύο οργανισμούς, θα συνεχίσουν να κινούνται με υπευθυνότητα, φέρνοντας παραπάνω παραγωγή στις αγορές με τρόπο σταδιακό και μετρημένο και ευθυγραμμισμένο με τη ζήτηση και τις συνθήκες της αγοράς.
Η απόφαση ήταν όντως ξαφνική αλλά αμέσως μόλις ανακοινώθηκε δεν ήταν δύσκολο να την καταλάβει κανείς. Εδώ και αρκετά χρόνια ήταν φανερό πως οι σχέσεις των ΗΑΕ με τη μεγαλύτερη δύναμη εντός του ΟΠΕΚ, δηλαδή τη Σαουδική Αραβία, δεν ήταν αρμονικές.
Όπως ανέφερε το σχετικό ρεπορτάζ των New York Times, οι αξιωματούχοι των Εμιράτων συζητούσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα το ενδεχόμενο αποχώρησής τους από τον ΟΠΕΚ, παραπονούμενοι πως το «πλαφόν» παραγωγής που τους αναλογούσε ήταν άδικο και περιόριζε σημαντικά τις εξαγωγές τους. Από την διατύπωση της ανακοίνωσης είναι προφανές πως η χώρα σκοπεύει να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή της μετά την έξοδό της από το καρτέλ.
Όπως δήλωσε ο υπουργός ενέργειας Suhail Al Mazrouei σε συνέντευξή του αμέσως μετά τις ανακοινώσεις, «Ο κόσμος έχει ανάγκη από περισσότερη ενέργεια. Ο κόσμος χρειάζεται περισσότερους πόρους και τα ΗΑΕ ήθελαν να μην περιορίζονται από καμία οργάνωση».
Ο υπουργός πρόσθεσε πως τα Εμιράτα ήθελαν να αποχωρήσουν σε κάποια στιγμή που θα προκαλούσαν την ελάχιστη δυνατή διαταραχή στην ομαλή λειτουργία των αγορών πετρελαίου. Όσο και να ακούγεται παράξενο, η τωρινή συγκυρία ίσως είναι ιδανική, καθώς η αγορά πετρελαίου στην περιοχή του Περσικού Κόλπου είναι κυριολεκτικά παγωμένη.
Εκτός από τα παράπονα των Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ (δηλαδή κυρίως τη Σαουδική Αραβία), οι σχέσεις με τον μεγάλο τους γείτονα είναι τεταμένες εδώ και μερικά χρόνια λόγω των διαφωνιών τους στο ζήτημα του πολύχρονου και αιματηρού εμφυλίου πολέμου στην Υεμένη αλλά και του Σουδάν.
Πέραν αυτών, τα Εμιράτα δεν έχουν κρύψει τη δυσαρέσκειά τους για τη στάση πολλών γειτονικών χωρών και υπερεθνικών οργανώσεων όπως ο Αραβικός Σύνδεσμος και την ελλιπή στήριξη προς τη δύσκολη θέση που βρίσκονται τα ΗΑΕ εξαιτίας των Ιρανικών επιθέσεων.
Δεν είναι δύσκολο λοιπόν να εξηγήσουμε την απόφαση των Εμιράτων και δεν πρέπει να ξεχνάμε πως έχουν πολύ στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ και τον πρόεδρο Τραμπ που δεν συμπαθεί και πολύ τον ΟΠΕΚ, όπως και καλές σχέσεις με το Ισραήλ. Αυτό που μας απασχολεί βέβαια είναι το τι θα γίνει από εδώ και πέρα στην διεθνή πετρελαϊκή αγορά αλλά και το μέλλον του ΟΠΕΚ.
Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο ζήτημα με τη βοήθεια του Javier Blas και του πρώτου σχετικού άρθρου του χθες το βράδυ. Κατ’ αυτόν, η αποχώρηση των Εμιράτων θα καταφέρει σημαντικό πλήγμα στον οργανισμό, πολύ μεγαλύτερο από αυτό που έχουν προκαλέσει με την αποχώρησή τους η Ινδονησία το 2016, το Κατάρ το 2019, το Εκουαδόρ το 2020 και η Ανγκόλα το 2023.
Υπενθυμίζοντας πως όσοι έσπευσαν τις προηγούμενες φορές να προφητέψουν τον θάνατο του ΟΠΕΚ διαψεύσθηκαν από τα γεγονότα, παρατήρησε εντούτοις πως αυτή την φορά τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά και η ζημιά για το καρτέλ να είναι πολύ σημαντική.
Γιατί η παραγωγή των Εμιράτων είναι πιο μεγάλη από αυτή των άλλων μελών που αποχώρησαν, γιατί το υπέδαφός τους έχει πολύ μεγάλα κοιτάσματα, γιατί έχουν την οικονομική δύναμη να την αυξήσουν σημαντικά και γιατί ο κρατικός προϋπολογισμός τους μπορεί να αντέξει πολύ πιο χαμηλές τιμές του αργού πετρελαίου απ’ ότι ο σαουδαραβικός (45 δολάρια αντί για 87 δολάρια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ).
Ο Blas εκτιμά πως από την τωρινή παραγωγή των 3,7 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, τα Εμιράτα θα μπορούσαν να πάνε στα 5 εκατομμύρια βαρέλια μέχρι το τέλος του 2027 και ακόμα πιο ψηλά προς το 2030. Μία τέτοια αύξηση αντιστοιχεί σε λίγο πάνω από το 1% της τωρινής παγκόσμιας παραγωγής.
Σχετικά με τον ΟΠΕΚ, ο αρθρογράφος του Bloomberg πιθανολογεί πως υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες να δούμε την Βενεζουέλα να παίρνει τον δρόμο των ΗΑΕ, ειδικά αν η εξουσία περάσει στην αντιπολίτευση όταν γίνουν εκλογές.
Παρατηρεί επίσης πως υπάρχουν και χώρες του ΟΠΕΚ +, με το Καζακστάν να αποτελεί τον πιο πιθανό υποψήφιο, που βρίσκονται με το ένα πόδι εκτός της οργάνωσης. Τελειώνοντας το άρθρο του επισήμανε πως αυτή τη στιγμή υπάρχει μεγάλη στενότητα προσφοράς στην αγορά πετρελαίου, για τους γνωστούς λόγους αλλά πρόβλεψε πως μετά την επιστροφή στην ομαλότητα η κατάσταση πιθανότατα θα αντιστραφεί αρκετά γρήγορα και η προσφορά δεν θα αργήσει να ξεπεράσει αρκετά την ζήτηση, με αποτέλεσμα (όχι κατ’ ανάγκην) ακόμα και έναν νέο πόλεμο τιμών.
Πέρα όμως από τις εκτιμήσεις του Blas, από την επίσημη ανακοίνωση είναι φανερό πως η παραγωγή των Εμιράτων θα αυξηθεί σημαντικά αμέσως μόλις ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και θα παραμείνει αυξημένη για όσο υπάρχει αντίστοιχη ζήτηση. Από μόνο του αυτό μας λέει πως όσο ψηλά και να κρατηθούν οι τιμές εξαιτίας της κατάστασης στον Περσικό Κόλπο, θα υπάρχει αρκετή παραγωγή ανά τον κόσμο για να πέσουν σημαντικά μόλις ανοίξουν τα Στενά.
Μην ξεχνάμε την παραγωγή των ΗΠΑ και του Καναδά, τη σταδιακή επιστροφή της Βενεζουέλας, τη συνεχή άνοδο της Γουιάνας και τη συμβολή της Βραζιλίας αλλά και τις αφρικανικές δυνάμεις. Το αν θα δούμε και πόλεμο τιμών κάποια στιγμή θα εξαρτηθεί από το αν τα Εμιράτα θα θελήσουν να τραβήξουν τα πράγματα στα άκρα για να «εκδικηθούν» τη Σαουδική Αραβία αλλά και από την πειθαρχία των αμερικανικών εταιρειών, οι οποίες δεν επιθυμούν ούτε πολύ υψηλές ούτε πολύ χαμηλές τιμές για το αργό πετρέλαιο, κάτι που σίγουρα γνωρίζει και ο πρόεδρος Τραμπ.
Μπορεί ο Αμερικανός πρόεδρος να είναι χαρούμενος βλέποντας τον ΟΠΕΚ να αδυνατίζει ακόμα περισσότερο και να επηρεάζει όλο και μικρότερο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής αλλά δεν πιστεύουμε πως θα ήθελε να δημιουργήσει πρόβλημα στην αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία.
Φανταζόμαστε πως θα είναι πολύ ικανοποιημένος αν δει τις τιμές του πετρελαίου, της βενζίνης και του ντίζελ να επιστρέφουν σταδιακά στις προ του πολέμου τιμές. Με όλα αυτά στο μυαλό, υποθέτουμε πως η χθεσινή απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων θα βοηθήσει σημαντικά την επιστροφή των τιμών του πετρελαίου και των προϊόντων διύλισης σε τιμές που θα υποστηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη ανά τον κόσμο, ενώ παράλληλα θα δυσκολέψει ακόμα περισσότερο τα πράγματα για τον ΟΠΕΚ και ίσως και για την Σαουδική Αραβία.
Ας ελπίσουμε πως δεν θα αργήσει το οριστικό άνοιγμα των Στενών, έτσι ώστε να δούμε σύντομα τα οφέλη που πιθανολογούμε πως θα έρθουν από την χθεσινή κίνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
