Χρησιμοποιώντας ραντάρ διείσδυσης εδάφους, το ρομπότ Perseverance της NASA εντόπισε υπόγεια υπολείμματα ενός δέλτα ποταμού στον πλανήτη Άρη, που αποτελούν μερικά από τα παλαιότερα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί μέχρι σήμερα και αποδεικνύουν πώς κάποτε το νερό έρεε στην επιφάνεια του γειτονικού πλανήτη της Γης.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι το ρομπότ αποκάλυψε γεωλογικά χαρακτηριστικά σε βάθος έως 115 ποδιών (35 μέτρων) ενώ διέσχιζε 3,8 μίλια (6,1 χλμ.) εδάφους μέσα στον κρατήρα Jezero, μια περιοχή στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη που πιστεύεται ότι ήταν γεμάτη με νερό και φιλοξενούσε μια αρχαία λεκάνη λίμνης πριν από πολύ καιρό.
Το Perseverance εντόπισε στρωματοποιημένα ιζήματα και διαβρωμένες επιφάνειες που υποδηλώνουν μια μεγάλης κλίμακας αποθέση ιζημάτων σε σχήμα βεντάλιας που σχηματίζεται στο σημείο όπου ένας ποταμός εισέρχεται σε ένα μεγαλύτερο υδάτινο σώμα, όπως μια λίμνη. Εκτίμησαν ότι το δέλτα, που σήμερα είναι θαμμένο, χρονολογείται περίπου 3,7 έως 4,2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Ο πλανήτης Άρης, όπως και η Γη, σχηματίστηκε περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, πράγμα που σημαίνει ότι αυτό το δέλτα υπήρχε σχετικά νωρίς στην ιστορία του.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι αυτό το δέλτα προηγήθηκε ενός παρόμοιου κοντινού επιφανειακού χαρακτηριστικού που ονομάζεται Δυτικό Δέλτα και χρονολογείται περίπου 3,5 έως 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Το όργανο RIMFAX του ρομπότ στέλνει παλμούς ραντάρ προς τα κάτω και καταγράφει τους παλμούς που ανακλώνται από υπόγεια χαρακτηριστικά, επιτρέποντας την τρισδιάστατη χαρτογράφηση του υπεδάφους. Τα νέα ευρήματα βασίστηκαν στα βαθύτερα δεδομένα του RIMFAX που έχουν συλλεχθεί μέχρι σήμερα, τα οποία αποκτήθηκαν από τον Σεπτέμβριο του 2023 έως τον Φεβρουάριο του 2024 σε διάστημα 250 ημερών του Άρη.
This is Mars, captured by NASA’s Perseverance a few weeks ago 🤩
— Dreams N Science (@dreamsNscience) March 14, 2026
It never ceases to amaze me that we are capable of sending rovers to another planet. pic.twitter.com/fAP7Wf783r
Επειδή το νερό θεωρείται κρίσιμο για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής στον Άρη στο παρελθόν, τα αυξανόμενα στοιχεία για το υγρό παρελθόν του παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Άρης, που σήμερα είναι κρύος και έρημος, κατείχε πριν από πολύ καιρό μια παχύτερη ατμόσφαιρα και θερμότερο κλίμα, επιτρέποντας την ύπαρξη υγρού νερού στην επιφάνειά του.
«Από τα χαρακτηριστικά που χαρτογραφήθηκαν από το RIMFAX, πιστεύουμε ότι ο κρατήρας Jezero φιλοξένησε ένα αρχαίο περιβάλλον πλούσιο σε νερό, ικανό να διατηρήσει βιοσημάδια που υπήρχαν πριν από τον σχηματισμό του Δυτικού Δέλτα του Jezero», δήλωσε η πλανητική επιστήμονας του UCLA, Emily Cardarelli, μέλος της επιστημονικής ομάδας του Perseverance και κύρια συγγραφέας της έρευνας που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο περιοδικό Science Advances.
Ένα βιοσημάδι αναφέρεται σε χημικά ή φυσικά στοιχεία που υποδηλώνουν παλαιότερη ή παρούσα ζωή.
Στη Γη, τα δέλτα των ποταμών είναι μέρη όπου δημιουργούνται θύλακες ευνοϊκοί για τη μικροβιακή ζωή.
Οι επιστήμονες ανακοίνωσαν πέρυσι ότι ένα δείγμα πετρώματος που συλλέχθηκε από το Perseverance στον κρατήρα Jezero περιείχε ένα πιθανό βιοσημάδι που υποδηλώνει αρχαία μικροβιακή ζωή, αν και τα ορυκτά στο δείγμα μπορούν επίσης να σχηματιστούν μέσω μη βιολογικών διεργασιών. Το πέτρωμα χρονολογείται περίπου στα 3,2 έως 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Το Perseverance εξερευνά τον κρατήρα Jezero από το 2021. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα κανάλια των ποταμών ξεχείλισαν πάνω από το τοίχωμα του κρατήρα και δημιούργησαν μια λίμνη.
«Είναι πολύ συναρπαστικό το γεγονός ότι το RIMFAX μπόρεσε να προσφέρει μια τόσο λεπτομερή εικόνα αυτών των αποθέσεων, βοηθώντας έτσι στην επίλυση του γρίφου της προέλευσής τους», δήλωσε για τα νέα ευρήματα ο πλανητικός επιστήμονας του UCLA και συν-συγγραφέας της μελέτης David Paige, ο οποίος είναι επίσης μέλος της επιστημονικής ομάδας του ροβέρ Perseverance. «Αυτό ενισχύει περαιτέρω την άποψη ότι το ραντάρ διείσδυσης εδάφους είναι πράγματι ένα εξαιρετικά πολύτιμο νέο εργαλείο για τη μελέτη της πλανητικής γεωλογίας».
Κινέζοι επιστήμονες δήλωσαν πέρυσι ότι το ραντάρ διείσδυσης εδάφους που χρησιμοποίησε το κινεζικό ρομπότ Zhurong εντόπισε υποεπιφανειακά στοιχεία για κάτι που μοιάζει με αμμώδεις παραλίες από την ακτογραμμή ενός ωκεανού που ενδέχεται να υπήρχε στις βόρειες πεδιάδες του Άρη.
«Με την πάροδο του χρόνου, έχουμε δει όλο και περισσότερα στοιχεία για υγρό νερό στην επιφάνεια του Άρη σε διάφορους τόπους προσγείωσης ρομπότ, σε περιοχές που έχουμε διανύσει, καθώς και από εικόνες από την τροχιά. Έχουμε δει κανάλια όπου ενδέχεται να έρεε νερό, λίμνες σε κρατήρες όπου κάποτε συγκεντρώνονταν νερό, και ιζήματα δέλτα που έχουν αποτιθεί ως βραχώδεις εξάρσεις και τώρα ως θαμμένα υπολείμματα, με αυτή την (ερευνητική) εργασία», δήλωσε ο Cardarelli.
«Ο Άρης είναι ποικιλόμορφος, και κάθε αποστολή ρομπότ αποκαλύπτει ένα ακόμη κομμάτι του αινιγματικού παρελθόντος του και της πρώιμης εξέλιξης του βραχώδους γείτονά μας», δήλωσε ο Cardarelli.
